Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boezemmolen(TFU), de Bûtendiken in De Veenhoop Drachten (Smallingerland 21)
Drachten, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Boezemmolen(TFU)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905 - 1926
- Address
- de Bûtendiken in De Veenhoop Drachten (Smallingerland 21)
- Place
- Drachten
- Municipality
- Smallingerland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.10240, 5.97094
- Monument number
- 499285
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 8 Heerenveen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De hoge WINDMOLEN of zgn. Amerikaanse windmotor polderdijk staat bij Bûtendiken in natuurgebied Petgatten De Feanhoop. Tot 1995 stond de molen op een polderdijk van het voormalig waterschap "De Hooge Warren". De windmolen was een dominant herkenningspunt nabij het Grietmansrak aan de Kromme Ee, waarin het overtollige waterbezwaar uitsloeg. Het waterschap omvatte bij de oprichting in 1905 480 ha. op het grondgebied van de gemeenten Smallingerland, waarvan de molen 391 ha. verwerkte. De naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Hercules Metallicus", uit Duitsland geïmporteerd door de Rotterdamse handelmaatschappij R.S. Stokvis & Zonen, werd 1926 alhier geplaatst. Van de standaardonderbouw werd afgezien ten gunste van een houten hok met dak "om den windmotor" uit te voeren door een timmerman uit Oudega. Het bestek waarnaar het werk werd uitgevoerd was van architect Lourens. De molen bemaalde als enige de gehele polder. In de winterperiode werd de wachtdeur in de waterloop opengezet, waardoor de polder geïnnundeerd werd, om te voorkomen dat er schade aan de polderdijken zou ontstaan.
In 2001 is de molen op de huidige locatie ten noordoosten van De Veenhoop geplaatst. Hij bemaalt nu de Groote Veenpolder.
Omschrijving
De toren met windrad staat op een betonnen onderbouw. Op de onderbouw een nieuw houten molenhuis dat om de voet van de toren is gebouwd. De inlaat is voorzien van een ijzeren krooshek, waarachter de ijzeren vijzel; in de waterloop een houten wachtdeur. De stalen toren heeft een ladder en een houten platform. Het windrad heeft een vlucht van ca elf meter en telt 30 gegalvaniseerde ijzeren bladen. De molen is voorzien van twee vanen: een hoofdvaan en een zijvaan. De eerste dient voor de zelfregeling naar de windrichting, de tweede voor de zelfregeling naar windsterkte. Aan de arm van de vanen hangt een ijzeren trapje.
Waardering
De zgn. Amerikaanse windmotor uit 1926 is van cultuurhistorisch en industrieelarcheologisch belang:
- voor de geschiedenis van de industriële archeologie, in het bijzonder van de windmotoren,
- vanwege de ontwikkeling van de bemalingstechniek naar Amerikaans model,
- vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalingsgeschiedenis van het voormalige waterschap De Hooge Warren,
- vanwege de redelijke mate van gaafheid,
- vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt langs de Binnenringvaart,
- vanwege de hoge mate van zeldzaamheid in de gemeente Smallingerland en de regio de Friese Wouden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The tall WINDMILL or so-called American wind motor stands on a polder dike at Bûtendiken in nature area Petgatten De Feanhoop. Until 1995 the mill stood on a polder dike of the former water board "De Hooge Warren". The windmill was a dominant landmark near the Grietmansrak on the Kromme Ee, into which the excess water drained. The water board encompassed at its establishment in 1905 480 hectares on the territory of the municipalities of Smallingerland, of which the mill processed 391 hectares. The windmill of the type "Hercules Metallicus", created according to the American model, imported from Germany by the Rotterdam trading company R.S. Stokvis & Zonen, was installed here in 1926. The standard foundation structure was foregone in favour of a wooden shed with roof "around the wind motor" to be constructed by a carpenter from Oudega. The specifications according to which the work was carried out were by architect Lourens. The mill was the only one to pump out the entire polder. In the winter period the sluice gate in the waterway was opened, by which the polder was inundated, to prevent damage to the polder dikes.
In 2001 the mill was placed at its current location to the northeast of De Veenhoop. It now pumps out the Groote Veenpolder.
Description
The tower with windwheel stands on a concrete foundation. On the foundation a new wooden mill shed built around the base of the tower. The inlet is fitted with an iron trash rack, behind which the iron screw pump; in the waterway a wooden sluice gate. The steel tower has a ladder and a wooden platform. The windwheel has a span of approximately eleven metres and has 30 galvanised iron blades. The mill is equipped with two vanes: a main vane and a side vane. The first serves for self-regulation according to wind direction, the second for self-regulation according to wind strength. On the arm of the vanes hangs an iron ladder.
Valuation
The so-called American wind motor from 1926 is of cultural-historical and industrial-archaeological importance:
- for the history of industrial archaeology, in particular of windmills,
- due to the development of pumping technology according to the American model,
- due to its role in the development of the pumping history of the former water board De Hooge Warren,
- due to a reasonable degree of integrity,
- due to its landscape significance as a striking landmark along the Binnenringvaart,
- due to the high degree of rarity in the municipality of Smallingerland and the region of de Friese Wouden.
Nearby in the register
- Woonhuis, Buorren 19Woonhuis2 mi
- Gerechtsgebouw, Buorren 11Gerechtsgebouw2 mi
- Pastorie(F), Buorren 7Kerkelijke dienstwoning2 mi
- Kerk, Buorren 1Kerk en kerkonderdeel2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.