Rijksmonumentenregister · Netherlands
Zuiderkerk
Assen, Drenthe, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1923 - 1925
- Address
- Zuidersingel 81, 9401 KC Assen (and others)
- Place
- Assen
- Province
- Drenthe
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.99170, 6.56185
- Monument number
- 469336
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 9 Assen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De KERK met kosterswoning en vergaderlokalen van de gereformeerde kerk dateert uit de jaren 1923-1925 (eerste steen d.d. 28-7-1924). De Zuiderkerk is gebouwd naar een ontwerp van architect J. Smallenbroek en Zn. (Assen) en uitgevoerd door de aannemers Nauta en Hettema uit Leeuwarden. De kerk is gebouwd in een traditionalistische stijl met Amsterdamse School invloeden en oorspronkelijk ingericht volgens de inzichten en richtlijnen van dr. Abraham Kuyper. Het interieur van de kerk verkeert grotendeels nog in oorspronkelijke staat. Enkele wijzigingen in en aan het gebouw dateren van een verbouwing uit 1977-1978, maar deze hebben het uiterlijk van de kerk niet noemenswaardig aangetast.
Omschrijving.
De uit rode en gele baksteen opgetrokken kerk met puntgevels heeft als hoofdvorm een Grieks kruis onder met verbeterde Hollandse pannen gedekte zadeldaken. Het pand is voornamelijk voorzien van met glas-in-lood ingevulde getoogde vensters met betonnen onderdorpels. De noordelijke, naar de straat gekeerde gevel is symmetrisch met een uitgemetselde entreepartij met archivolten en smalle staande venstertjes aan weerszijden van de rondboog vleugeldeur. Boven de door een puntgevel beëindigde entreepartij staan drie hoge vensters met smalle penanten. De randen van de geveltop zijn, evenals die van de andere drie puntgevels, licht uitgemetseld en voorzien van een tandlijst. De geveltoppen zijn voorzien van vijf smalle gevelopeningen in velden met decoratieve metselverbanden. Tegen de linker zijgevel staat de iets van de voorgevel terugliggende vierkante toren. Deze heeft aan de voorzijde een vleugeldeur als in de voorgevel van de kerk en kleine, rechtgesloten vensters. Het onderste deel van de toren is enigszins uitgebouwd en loopt in een vlak door in de kopgevel van het dwarsschip van de kerk. De hoeken van de bovenste geleding van de toren zijn verlevendigd door middel van een moderne variant van de middeleeuwse waterspuwer. De toren heeft een met verbeterde Hollandse pannen gedekt tentdak. De beide gevels van het dwarsschip (de oost- en de westgevel) hebben een symmetrische indeling en zijn op de entreepartij na identiek aan de voorgevel. Achter de kopgevels van de dwarsvleugels is het gebouw smaller en minder hoog opgaand onder plat dak. Linksachter zijn nogal ingrijpende verbouwingen uitgevoerd, waarbij de oorspronkelijke kosterswoning werd vervangen door een woonhuis, dat in stilistisch opzicht echter aansluit bij het kerkgebouw. De diverse gevelopeningen in de bouwdelen achter het dwarsschip, waar zich de woning en de vergaderruimtes bevinden, zijn alle rechtgesloten onder strekken. Rechts van de voorgevel bevindt zich een terugliggend bouwdeel onder schild- en lessenaardak met vlechtingen en een rondboogdeur, gelijk aan het eveneens terugliggende bouwdeel linksvoor, maar dan zonder toren. Het vrij sobere INTERIEUR is evenals het exterieur grotendeels in oorspronkelijke staat bewaard gebleven en heeft een symmetrische indeling. Het ingangsportaal is voorzien van overhoekse paneel-vleugeldeuren naar de ruimte onder de noordelijke gaanderij, die evenals de gaanderijen in de dwarsvleugels is voorzien van een hellende vloer en rust op houten kolommen. De portaaldeuren komen aan weerszijden bovendien uit op korte gebogen muren, die de garderobes aan het gezicht onttrekken en niet staan aangegeven op de oorspronkelijke bouwtekeningen. Het middenschip wordt van de ruimte onder de noordelijke gaanderij gescheiden door een in- en uitzwenkende, gesloten balustrade. De deuren in de kerk zijn diepliggend en voorzien van een omlijsting die aan de bovenzijde is getoogd. De twee rijen houten banken in de zijvleugels en op de gaanderijen zijn nog de oorspronkelijke. In het midden van de kerk is de vloer lager en zijn de banken vervangen door stoelen. De wanden zijn tot een hoogte van ca. twee meter bekleed met een eenvoudige lambrisering. De houten kansel met dubbel geknikte voorzijde staat voor een nis met afgeronde binnenhoeken en een afsluiting in de vorm van een liggende ellipsboog. Het staat op een podium en heeft aan weerszijden een trap en een korte, als steunbeer fungerende en in de ruimte stekende muur, die tevens de omlijsting van de nis vormen. Deze omlijsting kraagt bij de bovenhoeken trapsgewijs uit en vormt aan de voorzijde een uitkragend fries met decoratieve tandlijst. De houten kapgewelven van het gebouw hebben de vorm van afgeknotte spitsbogen en zijn voorzien van houten ribben, die door middel van trekstangen met elkaar zijn verbonden. Aan de viering hangt een grote ijzeren verlichtingsarmatuur. Kleinere versies hiervan hangen aan de plafonds van de vleugels. Ook de vertrekken achter de gebedsruimte zijn nog grotendeels in oorspronkelijke staat. Het portaal rechtsachter bevat de trap naar de verdieping, waar zich onder meer de kerkenraadskamer bevindt en de deur naar de westelijke gaanderij.
Waardering
Het vrij gave kerkgebouw is zowel wat exterieur als wat interieur betreft een goed voorbeeld van interbellum kerkarchitectuur en is derhalve van architectuurhistorische waarde. Het karakteristieke gebouw is tevens een beeldbepalend object tussen de voornamelijk laat negentiende- en vroeg twintigste-eeuwse bebouwing aan de Singels. De kerk maakt deel uit van het beschermd stadsgezicht Assen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CHURCH with caretaker's dwelling and meeting rooms of the Reformed church dates from the years 1923-1925 (foundation stone dated 28-7-1924). The Zuiderkerk was built according to a design by architect J. Smallenbroek and Son (Assen) and executed by contractors Nauta and Hettema from Leeuwarden. The church was built in a traditionalist style with Amsterdam School influences and originally furnished according to the insights and guidelines of Dr. Abraham Kuyper. The interior of the church remains largely in its original state. Some alterations to and of the building date from a renovation from 1977-1978, but these have not significantly affected the appearance of the church.
Description.
The church, constructed of red and yellow brick with stepped gables, has as its main form a Greek cross covered with improved Dutch tile gabled roofs. The building is mainly provided with arched windows filled with leaded glass with concrete windowsills. The northern facade, facing the street, is symmetrical with a recessed entrance section with archivolts and narrow upright small windows on either side of the round-arch double door. Above the entrance section terminated by a stepped gable stand three tall windows with narrow pilasters. The edges of the gable top are, as are those of the other three stepped gables, slightly projected and provided with a dentil course. The gable tops are provided with five narrow facade openings in fields with decorative bonding patterns. Against the left side facade stands the square tower, which is set slightly back from the front facade. This has a double door on its front similar to that in the front facade of the church and small, rectangular windows. The lower part of the tower is somewhat projected and runs flush into the end gable of the transept of the church. The corners of the upper section of the tower are enlivened by means of a modern variant of the medieval gargoyle. The tower has a hipped roof covered with improved Dutch tiles. The two facades of the transept (the east and the west gable) have a symmetrical layout and, apart from the entrance section, are identical to the front facade. Behind the end gables of the transverse wings the building is narrower and lower rising under a flat roof. To the rear left considerable renovations were carried out, whereby the original caretaker's dwelling was replaced by a dwelling house, which however harmonizes stylistically with the church building. The various facade openings in the building sections behind the transept, where the dwelling and meeting rooms are located, are all rectangular under stretchers. To the right of the front facade is a recessed building section under a lean-to and dormer roof with tie-beams and a round-arch door, similar to the likewise recessed building section to the front left, but without the tower. The fairly austere INTERIOR has been largely preserved in its original state, just like the exterior, and has a symmetrical layout. The entrance portal is provided with diagonal panel double doors to the space under the northern aisle, which, like the aisles in the transverse wings, is provided with a sloping floor and rests on wooden columns. The portal doors also open on either side onto short curved walls, which conceal the cloakrooms from view and are not indicated on the original building plans. The central nave is separated from the space under the northern aisle by an in- and out-swinging, closed balustrade. The doors in the church are set deep and provided with a frame that is arched at the top. The two rows of wooden benches in the side aisles and on the galleries are still original. In the middle of the church the floor is lower and the benches have been replaced by chairs. The walls are clad to a height of approximately two metres with simple panelling. The wooden pulpit with double angled front stands in front of a niche with rounded inner corners and a closure in the form of a recumbent ellipse arch. It stands on a platform and has on either side a staircase and a short wall, functioning as a buttress and projecting into the space, which also forms the frame of the niche. This frame projects at the upper corners in a stepped manner and forms on the front a projecting frieze with decorative dentil course. The wooden barrel vaults of the building are in the form of truncated pointed arches and are provided with wooden ribs, which are connected to each other by means of tie-rods. A large iron lighting fixture hangs from the crossing. Smaller versions of these hang from the ceilings of the wings. The rooms behind the prayer space are also largely in their original state. The portal to the rear right contains the staircase to the upper floor, where among other things the church council chamber is located and the door to the western aisle.
Appreciation
The fairly well-preserved church building is both as regards exterior and interior a good example of interbellum church architecture and is therefore of architectural-historical value. The characteristic building is also a distinctive object among the predominantly late nineteenth- and early twentieth-century buildings on the Singels. The church is part of the protected townscape of Assen.
Nearby in the register
- Woonhuis, Beilerstraat 5Woonhuisunder 1 mi
- Postkantoor, Zuidersingel 12Overheidsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Beilerstraat 9Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Torenlaan 11Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.