Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Swarteweisein bij 2
Tytsjerk, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Swarteweisein bij 2, 9255 JB Tytsjerk (Tytsjerksteradiel 21)
- Place
- Tytsjerk
- Municipality
- Tytsjerksteradiel
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.21633, 5.90310
- Part of complex
- 409333
- Monument number
- 409342
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUtrecht University LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1630 map "Frisia Occidentalis." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. De historische tuin- en parkaanleg van Vijversburg bevat nog een aantal elementen, die waarschijnlijk uit de 18e eeuw dateren. Ten oosten van het huis bevindt zich een fragment van een vaart met recht verloop, die oorspronkelijk de Rijpekerkervaart en de Tietjerkervaart met elkaar verbond en in die tijd de oostgrens van de buitenplaats vormde. De ten westen hiervan en evenwijdig hieraan gelegen lindensingel, die aan zijn zuideinde in westelijke richting omgaat en tot het niveau van het huis reikt, is waarschijnlijk het restant van een 18e-eeuwse rechthoekige singelstructuur, die het huis waarschijnlijk oorspronkelijk omringde. Tot de 18e-eeuwse formele aanleg van Vijversburg behoorde waarschijnlijk ook de ronde kom, gelegen op de as van de westgevel van het huis, en de westelijke boomsingel (eiken in enkel-verband), die tot een stenen tuinhuisje uit ca. 1800 reikt, dat hier ter plekke de functie van een uitzichtskoepel had (vgl. een Engelse "gazebo"), vanaf dit punt een stijgend verloop heeft en als wal (zonder laanbeplanting) in oostelijke richting omgaat tot de genoemde verbindingsvaart. Voor het overige dateert de historische tuin- en parkaanleg uit ca. 1845, toen naar ontwerp van Lucas Pieters Roodbaard een romantische aanleg in landschapsstijl werd gerealiseerd, die zich kenmerkt door enkele open weilanden en door besloten bos- en heester-partijen met eik, kastanje, beuk, iep, naaldhout, linde en rhododendron, doorsneden door een ingenieus deels geaccidenteerd netwerk van slingerpaden. Langs de paden staan diverse als ornament bedoelde decoratieve tuinhuisjes opgesteld, die als blikvanger in de aanleg in landschapsstijl een belangrijke rol spelen, zoals de rustieke hermitage annex hondehokken, een achtzijdige houten koepel, een rustiek tuinhuis annex grot en een voliere(herbouwd in 1925). Een opvallend kenmerk van deze historische tuin- en parkaanleg in landschapsstijl is de aanwezigheid van een grote hoeveelheid grillige vijverpartijen en waterlopen in landschapsstijl en van bruggen, waarvan een rustieke drieweg-brug nog naar een ontwerp uit ca. 1850 dateert en waarvan de overige ornamentele bruggen in de periode 1894-1925 zijn geplaatst. Een voor een Roodbaard-ontwerp typerende eigenschap van de historische tuin- en parkaanleg van Vijversburg is de aanleg in landschapsstijl van de voormalige moestuin en boomgaard ten zuiden van het huis, waarvan het levervormige bijna geheel door water en gedeeltelijk door een beukenhaag en eikesingel (in enkel-verband) omgeven omgrenzingsplan nog geheel is bewaard.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT. The historic garden and park layout of Vijversburg contains a number of elements that probably date from the 18th century. To the east of the house is a fragment of a waterway with straight course, which originally connected the Rijpekerkervaart and the Tietjerkervaart and at that time formed the east boundary of the country estate. The linden avenue, located to the west thereof and parallel thereto, which turns westward at its southern end and reaches the level of the house, is probably the remnant of an 18th-century rectangular avenue structure, which probably originally surrounded the house. The historic layout of Vijversburg from the 18th century probably also included the round basin, located on the axis of the west facade of the house, and the western tree avenue (oaks in single-row arrangement), which extends to a stone garden house from ca. 1800, which served here as the function of a viewing pavilion (cf. an English "gazebo"), which from this point has an ascending course and proceeds as a bank (without avenue planting) in an easterly direction to the mentioned connecting waterway. For the rest, the historic garden and park layout dates from ca. 1845, when a romantic layout in landscape style was realized to the design of Lucas Pieters Roodbaard, which is characterized by several open meadows and by enclosed woodland and shrub areas with oak, chestnut, beech, elm, coniferous wood, linden and rhododendron, intersected by an ingeniously partly uneven network of winding paths. Along the paths various decorative garden houses intended as ornament are arranged, which play an important role as focal point in the landscape-style layout, such as the rustic hermitage together with dog kennels, an octagonal wooden pavilion, a rustic garden house together with grotto and an aviary (rebuilt in 1925). A striking characteristic of this historic garden and park layout in landscape style is the presence of a large quantity of fantastical pond areas and watercourses in landscape style and of bridges, of which a rustic three-way bridge still dates to a design from ca. 1850 and of which the other ornamental bridges were placed in the period 1894-1925. A characteristic feature of a Roodbaard design of the historic garden and park layout of Vijversburg is the layout in landscape style of the former kitchen garden and orchard to the south of the house, of which the liver-shaped boundary plan, almost entirely surrounded by water and partly by a beech hedge and oak avenue (in single-row arrangement), is entirely preserved.
Nearby in the register
- Zonnewijzer, Swarteweisein bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Brug(L), Swarteweisein bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Brug(L), Swarteweisein bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Swarteweisein bij 2Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.