Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Waalseweg 71
Tull en 't Waal, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Waalseweg 71, 3999 NR Tull en 't Waal (Houten 26)
- Place
- Tull en 't Waal
- Municipality
- Houten
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.00187, 5.13294
- Monument number
- 398785
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesNationaal Archief, the NetherlandsDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
In verschillende bouwperioden tot stand gekomen, doch in oorsprong Middeleeuwse ZAALKERK, opgetrokken in diverse soorten baksteen onder met blauwe pannen gedekt zadeldak met schild bij de absis en met een gedeeltelijk ingebouwde fronttoren.
Het vier traveeën tellende schip, waarop de driezijdig afgesloten, 19e eeuwse absis aansluit, heeft een 1778 aangebrachte bakstenen ommanteling met door natuurstenen platen afgedekte steunberen en bevat daartussen 19e eeuwse rondboogvensters met witgepleisterde omlijstingen en ijzeren roedenverdeling met spitsvork-motief; in de noordgevel bij de toren een oculus, eveneens met witgepleisterde omlijsting en met ijzeren roos-verdeling, boven een naderhand dichtgemetselde, getoogde ingang; in de zuidgevel een zijingang bij de toren - met links bovenin een gebakken steen met jaartal 1567 - en geheel rechts een ingang naar de tot consistorieruimte ingerichte absis. De absis bevat in het midden een witgepleisterd, dichtgezet rondboogvenster met omlijsting.
De in oorsprong mogelijk 14e eeuwse fronttoren is aan drie zijden voorzien van keper- en rondboogvormige blindnissen met siermetselwerk; op het afgeplatte, met leien gedekte tentdak een na blikseminslag in 1949 gereconstrueerde houten klokkentoren met dubbele rondbogen, afgedekt door een leien tentdak en bekroond door een windwijzer met haan. Klokkentorentje met klok van H. Meurs, 1616, diameter 64,5 centimeter.
De hoofdingang, met dubbele getoogde houten deuren, bevindt zich in de voorgevel van de toren. Rechts van de toren is een dienstruimte aangebouwd, die hoger is opgetrokken dan het teruggerooide linkerdeel van de voorgevel, en bovendien is voorzien van vlechtingen, alsook van een vensterluik.
Het sobere, grotendeels witgepleisterde interieur wordt overdekt door een spitstongewelf en heeft een voornamelijk 19e-/vroeg-20e-eeuws karakter dankzij het houten kerkmeubilair met op het bankenplan aansluitende lambrisering, de in het zicht gelaten houten draagconstructie - bestaande uit vijf kistbalken om ijzer met geprofileerde sleutelstukken, langsbalken en spitsboogvormige Philibertspanten - en de van een houten borstwering met panelen voorziene galerij aan de torenzijde, gesteund door twee gietijzeren kolommen met Korinthische kapitelen. Tegen de scheidingswand aan de koorzijde staat in het midden, met een afzonderlijke deur, de laat-18e-eeuwse zeszijdige preekstoel met koperen lezenaar opgesteld op een kelkvormige voet tussen de twee paneeldeuren naar de consistorieruimte en orgelgalerij daarboven met houten balustrades aan weerszijden.
Markant gesitueerde dorpskerk van Middeleeuwse oorsprong met latere toevoegingen en daarbij behorende onderdelen van belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde van exterieur en interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Brought about in different building periods, yet originally a Medieval HALL CHURCH, built in various kinds of brick under a gabled roof with hipped end at the apse covered with blue tiles and with a partly incorporated front tower.
The nave, counting four bays, to which the three-sided concluded, 19th-century apse adjoins, has a brick casing applied in 1778 with buttresses covered by natural stone slabs and contains between these 19th-century round-arched windows with whitewashed surrounds and iron glazing bars with pointed-fork motif; in the north gable at the tower an oculus, likewise with whitewashed surround and with iron rose-pattern glazing, above a later infilled, arched entrance; in the south gable a side entrance at the tower - with a fired brick bearing the date 1567 on the upper left - and at the far right an entrance to the apse fitted out as a vestry room. The apse contains in the middle a whitewashed, closed round-arched window with surround.
The front tower, possibly originally 14th-century, is furnished on three sides with chevron and round-arched blind recesses with decorative brickwork; on the flattened, slate-covered tent roof a wooden bell tower reconstructed after a lightning strike in 1949 with double round-arches, covered by a slate tent roof and crowned by a weathervane with cock. Bell tower with bell by H. Meurs, 1616, diameter 64.5 centimetres.
The main entrance, with double arched wooden doors, is situated in the front facade of the tower. To the right of the tower a service room has been built on, which is built higher than the setback left part of the front facade, and moreover is furnished with wattling, as well as with a shutter.
The austere, largely whitewashed interior is covered by a pointed vault and has a predominantly 19th-/early 20th-century character thanks to the wooden church furnishings with wainscoting matching the pew plan, the timber load-bearing structure left exposed - consisting of five timber beams with iron ties with profiled keystones, longitudinal beams and pointed-arch-shaped Philibert braces - and the gallery on the tower side furnished with wooden balustrades with panels, supported by two cast-iron columns with Corinthian capitals. Against the partition wall on the choir side stands in the middle, with a separate door, the late-18th-century hexagonal pulpit with brass lectern set up on a cup-shaped foot between the two panel doors to the vestry room and organ gallery above with wooden balustrades on either side.
Markedly situated village church of Medieval origin with later additions and associated components of significance because of architectural and cultural-historical value of exterior and interior.
Nearby in the register
- GeeresteinBoerderijunder 1 mi
- Boerderij, Lekdijk 78Boerderijunder 1 mi
- Stuw, Lekdijk bij 7Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Waalseweg 22Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.