Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bestuursgebouw en onderdl, Grote Markt 1
Bergen op Zoom, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Grote Markt 1, 4611 NR Bergen op Zoom (and others)
- Place
- Bergen op Zoom
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.49473, 4.28674
- Monument number
- 9112
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1570 map "(18) Zelandicarum Insvlarum." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
STADHUIS. Het tegenwoordige gebouw is ontstaan uit samentrekking van het huis "de Oliphant", het raadhuis en het huis "Leeuwenberg"; de beide laatste zijn in 1611 van een natuurstenen gevel voorzien. Het eigenlijke raadhuis, tussen Oliphant en Leeuwenberg, werd na 1397 gebouwd, toen het vorige verbrand was. Leeuwenberg, in 1461 vermeld, in 1480 handelsconsulaat van de Engelse kooplieden, werd in 1498 door de stad aangekocht. Aan de westzijde (links) van het raadhuis was van oudsher een poort naar de St. Annastraat en een bovenwoning, "De Oliphant" welke in 1516 door de stad werd aangekocht om er het kantoor van de Rentmeesters en de Weesmeesters te vestigen. De samentrekking van Leeuwenberg en raadhuis werd uitgevoerd door mr. Joachim van den Delft en mr. Geeraet van Eyck, onderscheidenlijk beeldhouwer en steenhouwer te Antwerpen. De gevel wordt afgedekt door kleine kantelen; de middendam, versierd met beelden in nissen, wordt bekroond door een topgevel met voluten en obelisken. Het bordes is bij de restauratie in 1932-1938 door J. van Heeswijk aangebracht, ter vervanging van een dubbele trap met vazen en leeuwen uit 1740. De benedenvensters en de ingang worden gedekt door uitgemetselde en geprofileerde ellipsvormige togen en bevatten, evenals de bovenvensters, en de vensters aan de St. Annastraat, stenen kruiskozijnen. Tegen de achtergevels, in 1619 vernieuwd, in 1917 verbouwd, staat een ronde traptoren met natuurstenen banden, gevelsteen (waarop, in vernieuwde letters, het jaartal 1389) en een loden kruisbloem. De oostzijde van deze binnenplaats achter het gebouw wordt ingenomen door een vleugel met gedichte gelijkvloerse galerij van hardstenen zuilen met geprofileerde achtkante voetstukken en met koolbladkapitelen, waarop korfbogen met blokwerk van natuursteen (16e eeuw) en een verdieping uit 1638 (blijkens jaarankers) met natuurstenen banden, vensters met ellipsvormige togen en aan het noordeinde een trapgevel. Deze achterzijde is in 1954 gerestaureerd. Aan de noordzijde van de plaats een muur waartegen twee hardstenen zuilen gelijk die van de galerij en bekroond door schildhoudende leeuwen. Tussen de zuilen een poortje gedekt door een korfboog. Inwendig twee kelders met kruisribgewelven op twee natuurstenen zuilen, in de trant der Scheldegotiek en overblijfsel van een ouder bouwwerk (tweede helft dertiende eeuw). In de hal een balkenzoldering op geprofileerde kraagstenen (tweede helft vijftiende eeuw) en een van elders hierheen overgeplaatste laatgotische natuurstenen schouw met rankenfries om de boezem. Onder de moerbalken in de Grote Zaal geprofileerde sleutelstukken en kraagstenen (tweede helft vijftiende eeuw). In de trouwzaal een rijk gebeeldhouwde schouw, in 1521 vervaardigd door Rombout Keldermans, in 1840 uit het Markiezenhof hierheen gebracht. Dit monumentale werk is versierd met een groot reliëf, voorstellende St. Christoffel te weerszijden leeuwen met banieren, waarop de wapens Glymes en Brimeu; laatgotische en renaissance siermotieven dooreen. In deze zalen portretten van opeenvolgende heren van Bergen. Gesneden trap uit 1619 naar de verdieping. Raadszaal met zeventiende-eeuwse eiken schouw en wandkastjes (eerste helft achttiende eeuw) en stucplafond uit 1753. In de andere vertrekken balkenzolderingen met geprofileerde sleutelstukken. In de geveltop een klok, in 1614 door Peeter van den Gheyn. De gevel van het bijbehorend huis "De Oliphant" wordt beneden ingenomen door de wijde elliptische poortboog naar de St. Annastraat, onder uitgemetselde toog, en een vertrek daarnaast, dat in de 15e eeuw als winkel fungeerde. Het bovendeel is in 1611 enigszins aangepast aan de nieuwe stadhuisgevel en wordt bekroond door twee dakkapellen met kruiskozijnen en trapgevels die bij de restauratie naar oude afbeeldingen zijn gebouwd.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
TOWN HALL. The present building originated from the combination of the house "de Oliphant", the courthouse and the house "Leeuwenberg"; the latter two were provided with a natural stone facade in 1611. The actual courthouse, between Oliphant and Leeuwenberg, was built after 1397, when the previous one had burned down. Leeuwenberg, mentioned in 1461, in 1480 trading consulate of the English merchants, was purchased by the city in 1498. On the west side (left) of the courthouse was traditionally a gate to the St. Annastraat and an upper dwelling, "De Oliphant" which was purchased by the city in 1516 to establish the office of the Rent-masters and the Orphanage-masters there. The combination of Leeuwenberg and courthouse was carried out by mr. Joachim van den Delft and mr. Geeraet van Eyck, respectively sculptor and stonemason at Antwerp. The facade is finished with small crenellations; the central bay, decorated with figures in niches, is crowned by a gable with volutes and obelisks. The portico was added during the restoration in 1932-1938 by J. van Heeswijk, replacing a double staircase with vases and lions from 1740. The ground-floor windows and the entrance are covered by rendered and profiled elliptical arches and contain, like the upper windows and the windows on the St. Annastraat, stone cross windows. Against the rear facades, renewed in 1619, renovated in 1917, stands a round staircase tower with natural stone bands, a stone with the date 1389 (in renewed letters) and a lead cross finial. The east side of this courtyard behind the building is occupied by a wing with a closed ground-floor gallery of hardstone columns with profiled octagonal pedestals and with cabbage-leaf capitals, upon which rest basket-arches with natural stone blockwork (16th century) and an upper storey from 1638 (as shown by year anchors) with natural stone bands, windows with elliptical arches and at the north end a stepped gable. This rear side was restored in 1954. On the north side of the square a wall against which stand two hardstone columns like those of the gallery and topped by shield-bearing lions. Between the columns a small gate covered by a basket-arch. Internally two cellars with cross-rib vaults on two natural stone columns, in the manner of Scheldt Gothic and remnant of an older building (second half of the thirteenth century). In the hall a ceiling with beams on profiled corbels (second half of the fifteenth century) and a late Gothic natural stone fireplace moved here from elsewhere with rank frieze around the mantel. Under the bressumers in the Great Hall profiled keystones and corbels (second half of the fifteenth century). In the wedding hall a richly carved fireplace, made in 1521 by Rombout Keldermans, brought here from the Markiezenhof in 1840. This monumental work is decorated with a large relief, depicting St. Christopher flanked by lions with banners bearing the coats of arms of Glymes and Brimeu; late Gothic and Renaissance ornamental motifs interwoven. In these halls portraits of successive lords of Bergen. Carved staircase from 1619 to the upper storey. Councillors' chamber with seventeenth-century oak fireplace and wall cabinets (first half of the eighteenth century) and stucco ceiling from 1753. In the other rooms ceiling with beams with profiled keystones. In the gable top a clock, made in 1614 by Peeter van den Gheyn. The facade of the adjoining house "De Oliphant" is occupied at ground level by the wide elliptical gate arch to the St. Annastraat, under a rendered arch, and a room next to it, which in the 15th century served as a shop. The upper part was somewhat adapted to the new town hall facade in 1611 and is crowned by two roof dormers with cross windows and stepped gables which were rebuilt during the restoration according to old images.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, voormalig Grote Markt 3 Bergen op ZoomWerk-woonhuisunder 1 mi
- Sint Joris/DraakWerk-woonhuisunder 1 mi
- Winkel, Hoek Grote Markt/Fortuinstraat Bergen op ZoomWinkelunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Grote Markt 4Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.