Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Huylckensteinstrjitte 4
Easterlittens, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Huylckensteinstrjitte 4, 8835 XM Easterlittens (Leeuwarden 21)
- Place
- Easterlittens
- Municipality
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.13586, 5.64981
- Monument number
- 8506
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1630 map "Frisia Occidentalis." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Complex bestaande uit de HERVORMDE KERK met aangebouwde SACRISTIE en bijbehorend KERKHOF met HEKWERK op KEERMUUR.
Forse dorpskerk, bestaande uit een sterk opgelapt tufstenen schip uit de 12de eeuw, waartegen een halfrond gesloten koor van groot formaat gele baksteen uit de 13de eeuw aansluit. In de 15de eeuw zijn de vensters in Gotische stijl vernieuwd en is aan de noordzijde een sacristie aangebouwd. In 1854 is de bouwvallige toren afgebroken en, ten dele met gebruikmaking van de oude steen, opnieuw opgetrokken. Herstel van de toren vond plaats in 1902. In het koor zouden zich nog (restanten van) overgeschilderde fresco's bevinden.
De kerk ligt op een verhoogd KERKHOF met traditionele staande en liggende zerken, welke van lokaal belang zijn. Op de hoge gemetselde geel- en roodbakstenen KEERMUUR met geelbakstenen trap staat een (ten dele vernieuwd) tweede helft 19de-eeuws gietijzeren HEKWERK bestaande uit spijlen tussen door dennenappels bekroonde hekstijlen.
Omschrijving
Zeven traveeën tellend kerkgebouw, bestaande uit een nogal hersteld 12de-eeuws tufstenen schip met 13de-eeuws halfrond gesloten geelbakstenen koor; het geheel gedekt door een met leien (Maasdekking) belegd aan koorzijde driezijdig gesloten schilddak met (in 1971 vernieuwde) dakruiter met koperen haan tegen vierkante toren uit 1854, eveneens met koperen haan; met lood beklede piron; goot op klossen; ijzeren staafankers. De noordgevel geleed door spitsboog- en rondboogvensters met houten tracering; bakstenen afzaten. Vroeg-gotisch korfbogig ingangspooortje (Noormannenpoortje) van behakte baksteen (met jongere baksteenvulling; ca 1750). In de zuidgevel hetzelfde type vensters en afzaten; renaissancepoortje opgetrokken uit baksteen met zandstenen blokken en dito sluitsteen met engelenkopje en ingekerfde datering 1665; (vernieuwde) dubbele houten toegangsdeur. Koorpartij met blindnis en klein spitboogvenster met houten tracering.
Tegen de westgevel ligt de twee bouwlagen tellende SACRISTIE, die is opgetrokken uit gele baksteen en wordt gedekt door een met blauw geglazuurde pannen belegd zadeldak met topschoorstenen (15de eeuw; inwendig vernieuwd 1854, bij welke gelegenheid de gewelven onder een zoldering werden weggewerkt); zesruitsramen, ten dele met houten luiken; opgeklampte toegangsdeur met bovenlicht met snijwerk; goot op klossen. Onder de sacristie bevindt zich nog de oven waarin de kooltjes voor de voetstoven werden verhit.
De TOREN (blijkens gedenkstenen gebouwd in 1854 en vernieuwd in 1902) onder leiengedekte (Maasdekking) spits met ijzeren haan en bol (met initialen en jaartal 1763), is opgetrokken uit rode baksteen en omvat drie vierkante geledingen met spaarvelden; ronde vensters; eenvoudige wijzerplaten met romeinse cijfers; galmgaten; ijzeren muurankers. In de toren een houten klokkenstoel met een gelui bestaande uit twee klokken waarvan een vervaardigd door Wilhelm Wegewart in 1576 en een door Hans Falck in 1621 en een mechanisch uurwerk uit 1902, gemaakt door G. de Looze, horloger te Leeuwarden.
In het in 1753-54 vernieuwde INTERIEUR van de kerk, dat wordt overdekt door een vroeg-16de-eeuws houten tongewelf met geprofileerde schinkels, trekbalken met korbelen en muurstijlen, zijn ondermeer de volgende onderdelen van belang: de midden-18de-eeuwse eikenhouten lambrisering met bekroning van de ingang, de midden-18de-eeuwse mannen-, vrouwen- en armen banken (de laatste met rugleuningen uit omstreeks 1935), de recht overhuifde herenbank met zuiltjes en snijwerk uit 1604 (wapens omstreeks 1795 weggehakt), de rijk gesneden preekstoel met trap, achterschot en klankbord (1753 en vermoedelijk vervaardigd door timmerman/molenmaker Wiebe Harmens uit Oosterlittens); de koperen lezenaar en het koperen doopbekken (1756), het doophek en twee midden-18de-eeuwse koperen kronen (met op de stammen allegorische figuren). Voorts een houten gedenkbord uit 1804 beschilderd met Lodewijk XIV ornament, een houten rouwbord Hettingha (1664) en een houten rouwbord Albada van Hettema (1695), zes midden-18de-eeuwse psalmborden en enkele 17de- en 18de-eeuwse zerken.
Het orgel, in gesneden kas, met Hoofdwerk en Bovenwerk, is in 1867 gemaakt door W. Hardorff en staat op een balustrade die rust op twee gemarmerde zuilen met bladkapiteel en twee slanke gietzijzeren zuiltje met dito kapiteel.
Waardering
Kerkgebouw met kerkhof (waarvan de zerken van lokaal belang zijn) en hekwerk van algemeen belang:
- vanwege de ouderdom
- vanwege de bouwgeschiedenis;
- vanwege de architectonische vormgeving;
- vanwege de waardevolle interieuronderdelen;
- vanwege de markante verhoogde ligging.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Complex comprising the REFORMED CHURCH with adjoining SACRISTY and associated CHURCHYARD with IRONWORK on RETAINING WALL.
Robust village church, consisting of a heavily patched tufa stone nave from the 12th century, adjoined by a semicircular enclosed choir of large format yellow brickwork from the 13th century. In the 15th century the windows were renewed in Gothic style and a sacristy was built on the north side. In 1854 the dilapidated tower was demolished and rebuilt, partly using the old stone. Repair of the tower took place in 1902. The choir would contain (remains of) overpainted frescoes.
The church stands on a raised CHURCHYARD with traditional upright and recumbent gravestones, which are of local importance. On the high mortared yellow and red brick RETAINING WALL with yellow brick steps stands a (partly renewed) second half of 19th century cast iron IRONWORK consisting of bars between pine-cone-topped fence standards.
Description
Seven-bay church building, consisting of a heavily repaired 12th-century tufa stone nave with 13th-century semicircular enclosed yellow brick choir; the whole covered by slates (Maas covering) a three-sided closed hipped roof at the choir side with (renewed in 1971) roof turret with copper weathervane against square tower from 1854, likewise with copper weathervane; lead-clad stone pyramid; gutter on corbels; iron rod wall anchors. The north gable articulated by pointed arch and round arch windows with wooden tracery; brick bands. Early Gothic corbel arch entrance doorway (Norseman's doorway) of dressed brick (with later brick infill; c. 1750). In the south gable the same type of windows and bands; renaissance doorway constructed of brick with sandstone blocks and likewise keystone with cherub head and incised dating 1665; (renewed) double wooden entrance door. Choir section with blind arcading and small pointed arch window with wooden tracery.
Against the west gable lies the two-storey SACRISTY, which is constructed of yellow brick and is covered by a saddle roof with blue glazed tiles with stack chimneys (15th century; interior renewed 1854, on which occasion the vaults were removed under a ceiling); six-pane windows, some with wooden shutters; clamped entrance door with fanlight with carved work; gutter on corbels. Below the sacristy there is still the oven in which the charcoal for the foot stoves was heated.
The TOWER (according to memorial stones built in 1854 and renewed in 1902) under slate roof (Maas covering) spire with iron weathervane and ball (with initials and date 1763), is constructed of red brick and comprises three square sections with spandrels; round windows; simple clock faces with Roman numerals; bell openings; iron wall anchors. In the tower a wooden bell frame with a chime consisting of two bells, one made by Wilhelm Wegewart in 1576 and one by Hans Falck in 1621 and a mechanical timepiece from 1902, made by G. de Looze, horologist in Leeuwarden.
In the INTERIOR of the church, renewed in 1753-54, which is covered by an early 16th-century wooden barrel vault with moulded ribs, collar ties with corbels and wall posts, the following components are notably: the mid-18th-century oak wainscoting with cornice of the entrance, the mid-18th-century men's, women's and poor benches (the latter with backrests from c. 1935), the straight hooded gentlemen's bench with small columns and carved work from 1604 (coats of arms hacked off c. 1795), the richly carved pulpit with stairs, backboard and sounding board (1753 and presumably made by carpenter/miller Wiebe Harmens from Oosterlittens); the brass lectern and the brass baptismal font (1756), the baptismal gate and two mid-18th-century brass crowns (with allegorical figures on the stems). Furthermore a wooden memorial board from 1804 painted with Louis XIV ornament, a wooden mourning board Hettingha (1664) and a wooden mourning board Albada van Hettema (1695), six mid-18th-century psalm boards and some 17th and 18th-century gravestones.
The organ, in carved case, with Hauptwerk and Oberwerk, was made in 1867 by W. Hardorff and stands on a balustrade resting on two marbled columns with leaf capitals and two slender cast iron columns with similar capital.
Valuation
Church building with churchyard (of which the gravestones are of local importance) and ironwork of general importance:
- by reason of age
- by reason of building history;
- by reason of architectural form;
- by reason of valuable interior components;
- by reason of the distinctive raised location.
Nearby in the register
- Alde SwarteIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Boerderij(M1), Gele Buorren 2Boerderijunder 1 mi
- Molen, Weakens 2 MLNIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Dekemawei 6Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.