Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Huissensedijk 10
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Huissensedijk 10, 6842 AK Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.96103, 5.88746
- Monument number
- 8385
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1787 map "[Kaart figuratif van alle de operatien en marssen den K. Pruissichen troupes... van Woesel aff tot binnen de provintie van Hollandt en Amsterdam in d. j. 1787 enz.] COLLBN Port 4 N 75 sheet 3" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding N.H KERK EN TOREN EN KERKHOF rond de kerk.
Op een woerd ten westen van de Huissensedijk in de kom van het dorpje Elden gelegen neoclassicitische/neogotische zaalkerk van 1866 met gotische toren uit de 15e eeuw. Rondom de kerk gelegen kerkhof met oude grafzerken en grafkelder omheind door een haagbeuk. In het interieur enkele belangrijke onderdelen zoals preekstoel, orgel en zerken.
Omschrijving Langs de Huissensedijk en de Rijksweg is een oude lintbebouwing van het dorpje Elden gelegen. De kerk is gelegen in de kom van het dorp ten oosten van de Rijksstraatweg.
De kerk, gebouwd in 1866 naar een ontwerp van ir. Hayward op de plaats van de oude kruiskerk, is van ouds gewijd aan de H. Bonifacius en is georienteerd. Op dit vrij open terrein aan de voet van de dijk bevindt zich het restant van de voormalige Rooms Katholieke kerk; de oude pastorie en wat woonbebouwing. Deze onderdelen vallen niet onder de bescherming.
Exterieur:De zeer gesloten middeleeuwse toren, ten westen van de zaalkerk, heeft een rechthoekige plattegrond en drie geledingen, die telkens iets inspringen ten opzichte van elkaar. De wanden zijn wit gepleisterd en de toren heeft een spits die van een rechthoekige onderbouw na insnoering overgaat in een achtzijdige spits, bekroond door een smeedijzeren kruis met torenhaan. De spits is gedekt met leien (Maasdekking). De toren heeft in de tweede geleding aan de westzijde twee spitsboognissen met daarin rondboogopeningen. De derde geleding heeft aan de zuid-, noord- en westzijde twee spitsboognissen met daarin galmgaten afgesloten door segmentbogen. De derde geleding sluit onder de spits af met twee uitkragende rechthoekige lijsten. Tegen de noord- gevel van de toren is een latere aanbouw onder een lessenaarsdak met oud hollandse pannen geplaatst.
Het zaalschip heeft een rechthoekige plattegrond en een zadeldak achter een topgevel (aan de oostzijde). De nok van het zadeldak sluit aan op de lijsten van de toren bij de aanvang van de spits. Het muurwerk van dit schip is eveneens wit gepleisterd. De kerk heeft een gepleisterde plint, waarin op de plaatsen die beschadigd zijn oud muurwerk zichtbaar is met een groot formaat baksteen. (maten 28-29 x 6,5-7 cm,10 lagen 80 cm). Boven de plint bevindt zich een strook muurwerk van ca. 1 meter hoogte die ten opzichte van het erboven gelegen muurwerk naar voren springt. Deze strook is ter plekke van de vensters van de zijgevels opgetrokken tot de dorpels van deze vensters en afgedekt met een ijzeren plaat. In de lange zijgevels van het schip, dat breder is dan de toren, bevinden zich per gevel drie hoge spitsboogvensters met lekdorpels en ramen met ijzeren traceringen. Deze traceringen bestaan uit twee lancetten, elk weer door een vorktracering in tweeen gedeeld. Vijf horizontale roeden verdelen deze lancetten weer in 20-ruits ramen. In de top boven de lancetten bevindt zich een cirkel met daarin een vierpas. De zijgevels sluiten af met een gepleisterd schijnboogfries en een houten geprofileerde bakgoot. In de oostgevel is een deur geplaatst in een segmentboogopening, met een gepleisterde geprofileerde omlijsting. De dubbele opgeklampte deur heeft een getoogd 2-ruits bovenlicht. Boven de deur bevindt zich een spitsboogvenster van het zelfde type als in de zijgevels met dezelfde tracering. Het venster is echter iets korter, waardoor er slechts plaats is voor een 16-ruits indeling. De tuitvormige topgevel heeft schouderstukken op een gepleisterde kraagsteen met kwartholle profilering. Vanuit de schouderstukken loopt een platte, ten opzichte van het muurwerk naar voren springende, gepleisterde frieslijst langs de schuine gevelbeeindigingen door tot de hals van de gevel in de top. De topgevel heeft verder een grijze gepleisterde rechthoekige deklijst. Het dak van de kerk is gedekt met gesmoorde oud hollandse pannen.
Interieur: In de kerk zijn drie monumentale grafzerken van 1643,1623 en 1657. De eenvoudige eikenhouten preekstoel (aan de westmuur van het schip) met houtsnijwerk en met lezenaar in de zelfde stijl als de kansel en aan de onderzijde houtsnijwerk voorstellende een Geestesduif, is vermoedelijk ouder dan de bouwtijd van de kerk (1866), evenals de koperen doopbekken met deksel. Het eenklaviers pneumatisch orgel is gebouwd door de firma M. Maarschalkerweerd en Zn. te Utrecht en op 10 december 1916 in gebruik genomen. Op het orgelbalcon zijn nog de restanten van de 19e eeuwse banken aanwezig. Onder in de toren is de consistorieruimte.
Waardering
De gebouwen vormen samen met de Huissensedijk en de beplanting een sterk ensemble waarin de gotische toren een hoofdelement is. De zaalkerk markeert de overgang van neoclassicisme naar neogotiek. De vensters zijn reeds neogotisch, voor de rest is de kerk nog neoclassicitisch van opzet en detaillering. Karakteristiek is de plaatsing van de kerk en toren op een woerd, zodat het gebouw in de natte periode toch droog stond. De Nederlands Hervormde kerk en toren zijn van architectuur-historsche belang wegens de historie en de architectuurstijlen met hun detaillering en materiaalgebruik alsmede enkele interieuronderdelen. Ook zijn er stedebouwkundige belangen gezien de situering en de aanluiting van het gebouw in haar landschappelijke en dorpse omgeving (dijk en lintbebouwing).
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction N.H. CHURCH AND TOWER AND CHURCHYARD around the church.
Located on a woerd to the west of the Huissensedijk in the centre of the village of Elden is a neoclassical/neogothic hall church of 1866 with a gothic tower from the 15th century. Surrounding the church is a churchyard with old gravestones and a burial vault enclosed by a hornbeam hedge. In the interior several important components such as a pulpit, organ and gravestones.
Description Along the Huissensedijk and the Rijksweg is an old linear settlement of the village of Elden located. The church is situated in the centre of the village to the east of the Rijksstraatweg.
The church, built in 1866 according to a design by ir. Hayward in place of the old cruciform church, has from ancient times been dedicated to St. Boniface and is oriented. On this rather open terrain at the foot of the dike is located the remnant of the former Roman Catholic church; the old parsonage and some residential buildings. These components are not under protection.
Exterior: The very enclosed medieval tower, to the west of the hall church, has a rectangular ground plan and three storeys, which each project slightly in relation to each other. The walls are whitewashed and the tower has a spire which transitions from a rectangular base after a constriction into an octagonal spire, crowned by a wrought-iron cross with a weathervane. The spire is covered with slate (Maas covering). The tower has in the second storey on the west side two pointed arch recesses with round arch openings within them. The third storey has on the south, north and west side two pointed arch recesses with sound holes closed by segmental arches. The third storey closes beneath the spire with two projecting rectangular mouldings. Against the north façade of the tower is a later extension placed under a lean-to roof with old Dutch tiles.
The hall nave has a rectangular ground plan and a gabled roof behind a stepped gable (on the east side). The ridge of the gabled roof aligns with the mouldings of the tower at the beginning of the spire. The brickwork of this nave is likewise whitewashed. The church has a plastered plinth, in which at places that are damaged old brickwork is visible with large-format bricks (dimensions 28-29 x 6.5-7 cm, 10 layers 80 cm). Above the plinth is a strip of brickwork of approximately 1 metre in height which projects forward in relation to the brickwork above it. This strip is constructed at the location of the windows of the side façades up to the sills of these windows and covered with an iron plate. In the long side façades of the nave, which is wider than the tower, there are per façade three tall pointed arch windows with drip sills and frames with iron tracery. These traceries consist of two lancets, each again divided into two by a fork tracery. Five horizontal glazing bars divide these lancets again into 20-pane windows. In the peak above the lancets is a circle with within it a quatrefoil. The side façades close off with a plastered false arch frieze and a wooden profiled rain gutter. In the east façade a door is placed in a segmental arch opening, with a plastered profiled frame. The double hasped door has a pointed 2-pane fanlight. Above the door is a pointed arch window of the same type as in the side façades with the same tracery. The window is however slightly shorter, as a result of which there is only room for a 16-pane division. The spout gable-shaped stepped gable has shoulder pieces on a plastered corbel with quarter-hollow moulding. From the shoulder pieces runs a flat, projecting forward in relation to the brickwork, plastered frieze moulding along the sloped gable ends through to the neck of the gable at the peak. The stepped gable further has a grey plastered rectangular cover moulding. The roof of the church is covered with darkened old Dutch tiles.
Interior: In the church are three monumental gravestones from 1643, 1623 and 1657. The simple oak wooden pulpit (on the west wall of the nave) with wood carving and with lectern in the same style as the pulpit and at the underside wood carving representing a Dove of the Holy Spirit, is presumably older than the construction time of the church (1866), as is the copper baptismal font with lid. The single-manual pneumatic organ was built by the firm M. Maarschalkerweerd and Son in Utrecht and put into use on 10 December 1916. On the organ gallery are still remnants of 19th-century benches present. In the lower part of the tower is the consistory room.
Evaluation
The buildings together with the Huissensedijk and the planting form a strong ensemble in which the gothic tower is a main element. The hall church marks the transition from neoclassicism to neogothic. The windows are already neogothic, for the rest the church is still neoclassical in design and detailing. Characteristic is the placement of the church and tower on a woerd, so that the building remained dry during the wet period. The Dutch Reformed church and tower are of architectural historical significance because of the history and the architectural styles with their detailing and use of materials as well as some interior components. There are also town planning interests given the situation and the connection of the building in its landscape and village environment (dike and linear settlement).
Nearby in the register
- Woonhuis, Huissensedijk 14Woonhuisunder 1 mi
- De HoopIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- De Steenen CamerBoerderijunder 1 mi
- Archeologie, Polder Meinerswijk ArnhemArcheologieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.