Rijksmonumentenregister · Netherlands
Militair wachtgebouw, De Bilt
Groenekan, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair wachtgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- De Bilt, Fort Ruigenhoek, Groenekan Groenekan (De Bilt 26)
- Place
- Groenekan
- Municipality
- De Bilt
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12882, 5.12937
- Part of complex
- 532306
- Monument number
- 532308
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 31. Bomvrij wachtgebouw A.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
BOMVRIJ WACHTGEBOUW A van het Fort Ruigenhoek, als aan drie zijden en bovenop aangeaard, gemetseld bouwwerk aan de zuidwest zijde van het fort en daterend van 1870. Een bomvrij wachtgebouw is een onderkomen met voorzieningen voor manschappen en hun materieel dat bestand is tegen inslagen van projectielen van een vooraf gedefinieerd kaliber. Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden tegen beschietingen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren gedefinieerd aantal inslagen van zwaar kaliber. Het bomvrije wachtgebouw van het Fort Ruigenhoek ligt frontaal tegenover de brug / toegang tot het werk en verkeert in goede staat. Een opmerkelijk aspect wordt gevormd door de centrale, flink naar achteren geplaatste, tweede bouwlaag op een beperkt deel van het bouwwerk.
Omschrijving
BOMVRIJ WACHTGEBOUW A (1870), gelegen aan de zuidwestzijde van het fort, tegenover de toegangsbrug. Het rechthoekige, tamelijk grote gebouw is - met uitzondering van de zuidwestgevel aan de keelzijde van het werk - aangeaard. Deze gevel telt negen traveeën en wordt geleed door getoogde bogen en pilasters, die aan de buitenzijden zijn verdubbeld en daar overgaan in schuin aflopende keermuren. In de middelste travee een dubbele toegangsdeur; de meeste overige traveeën voorzien van twee getoogde gevelopeningen, geaccentueerd met natuursteen en voorzien van luiken. Centraal een toegevoegde, kleine, naar achteren geplaatste verdieping met toegang met haakse keermuren, waarin een brede trap naar het dak van het gebouw voor de verdedigers ervan. Bovenop verder een aantal gemetselde schoorstenen en/of ventilatiekanalen. Het interieur omvat circa zeventien vertrekken en bevat nog een groot deel van de oorspronkelijke details, zoals druipkokers, deuren en luikjes ter afsluiting van de ventilatiekokers en een gietijzeren trap.
Waardering
Het WACHTGEBOUW A van het Fort Ruigenhoek is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (negentiende eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (negentiende eeuw).
Het betreft hier een onderdeel van omstreeks 1870, dat een voorbeeld is van een aardgedekt, bakstenen, bomvrij bouwwerk.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het in verschijningsvorm de kenmerken vertoont die het toenmalige defensieve doel onderstrepen.
* Het onderdeel is goed bewaard omdat het bouwwerk zich in vrijwel de toestand bevindt waarin het rond 1880 verkeerde en omdat het nog diverse authentieke onderdelen en details kent.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 31. Shellproof guardhouse A.
NEW HOLLAND WATER LINE
Introduction
SHELLPROOF GUARDHOUSE A of Fort Ruigenhoek, earthed over on three sides and on top, a masonry structure on the southwest side of the fort and dating from 1870. A shellproof guardhouse is a shelter with facilities for personnel and their equipment that is resistant to impacts from projectiles of a predefined calibre. With the increase in the range of artillery, the force of projectile impacts and the explosive power of (brisance) grenades, it became increasingly difficult to withstand bombardment. Thickening of masonry, application of shock-absorbing masonry systems (among other means through arches), shallow incline angles and curved or pointed forms, use of concrete and later reinforced concrete in increasingly heavy constructions, was one way to keep fortifications resistant to increasing attack force. Moreover, the application of earth coverings proved to be an effective means to absorb or dampen energy. This is why many masonry or concrete structures were provided with an earth layer or a front protection of sand or earth. Depending on the period of construction - and thus the expected impact force of projectiles - one spoke of 'shellproof buildings' when they were considered resistant to a predefined number of impacts from heavy calibre weapons. The shellproof guardhouse of Fort Ruigenhoek stands facing the bridge/access to the structure and is in good condition. A remarkable feature is formed by the central, set well back, second storey on a limited part of the structure.
Description
SHELLPROOF GUARDHOUSE A (1870), located on the southwest side of the fort, opposite the access bridge. The rectangular, fairly large building is - with the exception of the southwest facade at the gorge side of the work - earthed over. This facade has nine bays and is articulated by arched arches and pilasters, which are doubled on the outer sides and transition there into sloping retaining walls. In the middle bay a double entrance door; most other bays furnished with two arched facade openings, accentuated with natural stone and provided with shutters. Centrally an added, small storey set back with access through right-angled retaining walls, containing a broad staircase to the roof of the building for its defenders. On top further a number of masonry chimneys and/or ventilation ducts. The interior comprises approximately seventeen rooms and retains a large part of the original details, such as drip pipes, doors and small doors for closing off the ventilation ducts and a cast iron staircase.
Valuation
The GUARDHOUSE A of Fort Ruigenhoek is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Holland Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others over approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic building design, which is based on: a. the system of inundation and access defence (nineteenth century), b. the race with increasingly reinforced offensive means (nineteenth century).
This concerns a component from around 1870, which is an example of an earth-covered, brick, shellproof structure.
* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Water Line. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is representative (characteristic) because its appearance exhibits the characteristics that underline the defensive purpose of that time.
* The component is well preserved because the structure is in virtually the condition in which it was around 1880 and because it still has various authentic components and details.
Nearby in the register
- Fort, vesting en -onderdelen, Fort Ruigenhoek Groenekan (De Bilt 26)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Open verdedigingswerk, Fort Ruigenhoek Groenekan (De Bilt 26)Open verdedigingswerkunder 1 mi
- Bomvrij militair object, De BiltBomvrij militair objectunder 1 mi
- Militaire opslagplaats, De BiltMilitaire opslagplaatsunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.