Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Gedekte Gemeenschapsweg met Inundatiekanaal Houten
Houten, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Gedekte Gemeenschapsweg met Inundatiekanaal Houten
- Place
- Houten
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.99779, 5.16115
- Part of complex
- 531601
- Monument number
- 531608
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 58. Vaste IJzeren Brug.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE
Inleiding
VASTE IJZEREN BRUG als onderdeel van civiele en / of militaire verkeersinfrastructurele werken behorend bij het Inundatiekanaal tussen Fort Honswijk en de Schalkwijksche Wetering. Het ophalen of verwijderen / vernietigen van bruggen is sinds de oudheid een probaat middel om indringers te weren. Niet alleen werd zo de doorgang of overtocht over een waterloop, een droge of een natte gracht of een terreindiepte belemmerd of vertraagd, maar ook moest een aanvaller zelf zorgen voor middelen om de barrière eventueel zelf te nemen. Houten bruggen waren relatief snel te vernietigen, desnoods door ze in brand te steken. Stenen en betonnen bruggen vergden een grotere en meer tijdrovende ingreep, al kon een springlading soms snel het gewenste effect sorteren. Met de komst van ijzeren bruggen - in de loop van de 19de eeuw op grote schaal toegepast in vele verschillende varianten - bleef de tweede mogelijkheid bestaan, maar verdween de eerste. Het opblazen van bruggen was kapitaalvernietiging en gebeurde alleen in uiterste noodzaak. Een manier waarop ijzeren bruggen afgesloten konden worden was die van het uitnemen of ontoegankelijk maken van (kleine) delen ervan. Bij vaste ijzeren bruggen bestond deze mogelijkheid niet. De vaste ijzeren brug over het Inundatiekanaal van het Fort bij Honswijk naar de Schalkwijksche Wetering ligt als schakel in een niet inundeerbare oost-west lopende strook land, die van strategisch belang was voor het Veldleger als terugtochtsweg uit de Grebbelinie.
Omschrijving
VASTE IJZEREN BRUG in het noordelijk gedeelte van het Inundatiekanaal tussen het Fort bij Honswijk en de Schalkwijksche Wetering, oorspronkelijk daterend uit 1874. De circa 25 m lange en 3,50 m brede brug is op basis van zo veel mogelijk authentiek materiaal gerestaureerd en ligt op een viertal vernieuwde, houten jukken, die aan weerszijden uitsteken. Het eveneens houten brugdek rust op gesloten, ijzeren liggers. Aan weerszijden van het brugdek zijn vaste, ongeveer 1 m hoge, smeedijzeren leuningen, die door middel van kruislings verbonden staanders in 21 gelijke vakken zijn verdeeld. De beide betonnen landhoofden zijn niet oorspronkelijk. Bruggen van dit type en ook van deze schaal zijn in de Nieuwe Hollandse Waterlinie tamelijk zeldzaam.
Waardering
De VASTE IJZEREN BRUG over het noordelijk deel van het Inundatiekanaal tussen het Fort bij Honswijk en de Schalkwijkse Wetering is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op en ontstond als uitvloeisel van: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw).
Het betreft hier een onderdeel uit 1874, namelijk een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van de historische waterbouwkunde, namelijk een vaste brug voor militaire doeleinden.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
- Het onderdeel is representatief (karakteristiek) omdat het een goed voorbeeld is van toepassing van dit type brug in een militaire situatie en het vertegenwoordigt zeldzaamheidswaarde vanwege omvang, functie en conditie (na restauratie).
- Het onderdeel is tamelijk gaaf bewaard omdat essentiële onderdelen in situ zijn gehandhaafd en bij restauratie zijn hergebruikt.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 58. Fixed Iron Bridge.
NEW HOLLANDIC WATERLINE
Introduction
FIXED IRON BRIDGE as part of civil and/or military traffic infrastructure works belonging to the Inundation Canal between Fort Honswijk and the Schalkwijksche Wetering. The raising or removal/destruction of bridges has since ancient times been a proven means of warding off intruders. Not only did this obstruct or delay passage or crossing over a watercourse, a dry or wet ditch or a terrain depression, but an attacker also had to provide their own means to potentially take the barrier themselves. Wooden bridges were relatively quick to destroy, if necessary by setting them on fire. Stone and concrete bridges required a larger and more time-consuming intervention, although an explosive charge could sometimes quickly achieve the desired effect. With the advent of iron bridges—applied on a large scale in the course of the 19th century in many different variants—the second possibility remained, but the first disappeared. Blowing up bridges was capital destruction and happened only in the utmost necessity. One way in which iron bridges could be closed off was by removing or making inaccessible (small) parts of them. With fixed iron bridges this possibility did not exist. The fixed iron bridge over the Inundation Canal from the Fort at Honswijk to the Schalkwijksche Wetering lies as a link in a non-inundatable east-west running strip of land, which was of strategic importance to the Field Army as a retreat route from the Grebbelinie.
Description
FIXED IRON BRIDGE in the northern section of the Inundation Canal between the Fort at Honswijk and the Schalkwijksche Wetering, originally dating from 1874. The approximately 25 m long and 3.50 m wide bridge has been restored on the basis of as much authentic material as possible and rests on four renewed wooden yokes, which project on both sides. The likewise wooden bridge deck rests on closed iron girders. On both sides of the bridge deck are fixed, approximately 1 m high, wrought-iron railings, which by means of crosswise connected uprights are divided into 21 equal bays. The two concrete abutments are not original. Bridges of this type and also of this scale are rather rare in the New Hollandic Waterline.
Valuation
The FIXED IRON BRIDGE over the northern part of the Inundation Canal between the Fort at Honswijk and the Schalkwijksche Wetering is of general importance by virtue of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially realised from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently by others for approximately 125 years strengthened and improved.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic construction, which is based on and arose as a consequence of: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly strengthening offensive means (19th century).
This concerns a component from 1874, namely an expression related to military-strategic construction of historical water engineering, namely a fixed bridge for military purposes.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also by virtue of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
- The component is representative (characteristic) because it is a good example of the application of this type of bridge in a military situation and it represents rarity value by virtue of scale, function and condition (after restoration).
- The component is well preserved because essential components have been maintained in situ and reused in restoration.
Nearby in the register
- Archeologie, Het huis VuylcoopArcheologieunder 1 mi
- Woonhuis, Neereind 29 aWoonhuisunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Werk aan de Waalse Wetering Tull en 't Waal (Houten 26)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Boerderij, Neereind 27Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.