TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Fort, vesting en -onderdelen, Gedekte Gemeenschapsweg met Inundatiekanaal Houten

Houten, Utrecht, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Fort, vesting en -onderdelen
Category
onroerend gebouwd
Address
Gedekte Gemeenschapsweg met Inundatiekanaal Houten
Place
Houten
Province
Utrecht
Country
Netherlands
Coordinates
51.98023, 5.15950
Part of complex
531601
Monument number
531602

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Cluster 58. Aanleg van gedekte Gemeenschapsweg met Inundatiekanaal.

NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE

Inleiding

De AANLEG van Inundatiekanaal en Gedekte Gemeenschapsweg als onderdeel van de hoofdverdedigingslijn van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en lineaire basis van werken vormt een belangrijke lijnstructuur binnen de totale verdedigingslinie. Het ongeveer drie kilometer lange Inundatiekanaal van Fort Honswijk bij de Lek naar de Schalkwijksche Wetering is kort na 1870 gegraven om het gebied ten zuiden en zuidoosten van Utrecht snel onder water te kunnen zetten. Hiertoe werden de sluiswerken bij Fort Honswijk geopend, waarna het ingelaten water via het Inundatiekanaal en de Schalkwijksche Wetering verder naar het noorden kon stromen. Bij het graven van het Inundatiekanaal is de vrijgekomen aarde van het kanaalgedeelte tussen de Lunet aan de Snel en het Werk aan de Korte Uitweg aan de westzijde hiervan tot een wal opgeworpen, waarachter een zogenoemde gedekte gemeenschapsweg tot stand kwam. Hierlangs konden - zonder onder vijandelijk vuur of in het zicht van de vijand te liggen - materieel of manschappen worden getransporteerd en andere communicatie worden onderhouden tussen verschillende onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en in het bijzonder van de Stelling van Honswijk. Het kanaal was zowel van civiel-waterstaatkundige als van defensieve betekenis, mede vanwege het opheffen van het watertje de Snel als waterafvoer, eveneens kort na 1870. Het profiel van de aarden wal is rond 2008 grotendeels hersteld en weer goed als defensiewerk herkenbaar gemaakt door het zichtbaar en beleefbaar maken van een aantal erin en erlangs opgenomen betonnen en andere werken en het inzichtelijk maken van profiel, beloop en functie. Tot de aanleg behoort tevens de van oudsher door palen aangeduide Militaire Landgrond, het gebied waarover het Ministerie van Oorlog zeggenschap had.

Omschrijving

AANLEG van Inundatiekanaal en Gedekte Gemeenschapsweg, in essentie bestaande uit een ongeveer 3 km lang kanaal, met enerzijds een gedekte weg met (gebouwde) defensiemiddelen en aan de andere zijde een onderhoudsweg. Omstreeks 1870 is besloten ter hoogte van Fort Honswijk en de Lunet aan de Snel een inundatiekanaal te graven om de onderwaterzetting van het gebied ten zuidoosten van Utrecht te vergemakkelijken. Het geprojecteerde kanaal kwam vrijwel kaarsrecht noordwaarts te lopen tot aan de Schalkwijksche Wetering, waarlangs het vanuit de Lek in te laten water verder kon stromen. Er was een - blijkens de topografische kaart - aanvankelijk niet zo beoogde bajonetvormige knik ter hoogte van het Werk aan de Korte Uitweg. Hier splitst het kanaal zich en vormt het zo een omgrachting van dit werk. Het 15 à 20 m brede kanaal (gegraven 1871-1874) is aan de zuidzijde afgesloten door een inundatiesluis en werd en wordt gekruist door enkele bruggen. Ten zuiden van het Werk aan de Korte Uitweg is de bij het graven van het kanaal gedolven aarde gebruikt voor het opwerpen van een aardlichaam en de aanleg van een aan de westzijde ervan parallel hiermee lopende gemeenschapsweg (1874-1879). Deze weg vormde de verbinding tussen de vele erlangs gelegen werken. Ook langs de oostzijde van het kanaal kwam een weg tot stand; de functie was onder meer die van onderhoudsweg. De Gedekte Gemeenschapsweg en het kanaal vormden samen de hoofdverdedigingslijn, die werd versterkt met aarden geschutsopstellingen, met een borstwering en met betonnen schuilplaatsen. Resten en sporen van dergelijke artefacten zijn nog op verschillende plaatsen aanwezig. De aanleg van Inundatiekanaal en Gedekte Gemeenschapsweg omvat verder in principe het aangrenzend gebied waarover het Ministerie van Oorlog zeggenschap had en dat van oudsher is gemarkeerd met grenspalen - de Militaire Landsgrond. Het ensemble van het kanaal en de Gedekte Gemeenschapsweg vormt door schaal en beloop een markant militair artefact in het zeer vlakke en open landschap, waarvan - zeker in de Nieuwe Hollandse Waterlinie - nog slechts weinig duidelijke voorbeelden bestaan.

Waardering

De AANLEG van Inundatiekanaal en Gedekte Gemeenschapsweg tussen het Fort bij Honswijk en de Schalkwijksche Wetering is van algemeen belang vanwege:

* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende meer dan 125 jaar is versterkt en verbeterd.

* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op: a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw), b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de en 20ste eeuw), c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (20ste eeuw).

Het betreft hier een onderdeel uit de periode 1871-1886 dat een voorbeeld is van een aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde aanleg van historische waterbouwkunde en dat onder meer diende als waterinlaat en verbindingsweg.

* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.

* Het onderdeel is zeldzaam geworden omdat het als aanleg een nog vrijwel compleet en goed herkenbaar voorbeeld is van een gedekte weg met inundatiekanaal in de Nieuwe Hollandse Waterlinie en het is als zodanig representatief (karakteristiek) voor dit type verdedigingswerken.

* Het onderdeel is goed bewaard omdat nog vrijwel alle (typen van de tot de aanleg behorende (structuur)elementen in meer of minder herkenbare vorm en functie aanwezig zijn.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Cluster 58. Construction of covered Community Road with Inundation Canal.

NEW HOLLAND WATERLINE

Introduction

The CONSTRUCTION of Inundation Canal and Covered Community Road as part of the main defence line of the New Holland Waterline and linear basis of works forms an important linear structure within the total defence line. The approximately three-kilometre-long Inundation Canal from Fort Honswijk at the Lek to the Schalkwijksche Wetering was dug shortly after 1870 to enable the area south and south-east of Utrecht to be rapidly flooded. For this purpose, the sluice works at Fort Honswijk were opened, after which the admitted water could flow further northwards via the Inundation Canal and the Schalkwijksche Wetering. When digging the Inundation Canal, the earth excavated from the canal section between the Lunet at the Snel and the Work at the Korte Uitweg was raised into an embankment on the west side thereof, behind which a so-called covered community road was created. Along this route—without lying under enemy fire or in sight of the enemy—material or troops could be transported and other communication maintained between different sections of the New Holland Waterline and in particular of the Honswijk Position. The canal was of both civil-hydraulic and defensive significance, also because of the elimination of the small watercourse the Snel as water drainage, likewise shortly after 1870. The profile of the earthen embankment was largely restored around 2008 and made recognizable again as a defensive work by making visible and perceptible a number of concrete and other works contained in and along it, and by clarifying the profile, course and function. The construction also includes the Military Land, traditionally marked by posts, the area over which the Ministry of War had authority.

Description

CONSTRUCTION of Inundation Canal and Covered Community Road, essentially consisting of an approximately 3 km long canal, with on the one hand a covered road with (constructed) defence means and on the other side a maintenance road. Around 1870 it was decided to dig an inundation canal at the height of Fort Honswijk and the Lunet at the Snel to facilitate the flooding of the area to the south-east of Utrecht. The projected canal ran almost due north to the Schalkwijksche Wetering, along which the water let in from the Lek could flow further. There was—according to the topographical map—an initially unintended bayonet-shaped bend at the height of the Work at the Korte Uitweg. Here the canal splits and thus forms a moat around this work. The 15 to 20 m wide canal (dug 1871–1874) is closed on the south side by an inundation sluice and was and is crossed by several bridges. South of the Work at the Korte Uitweg, the earth excavated when digging the canal was used to raise an earthwork and to construct a community road running parallel to it on the west side thereof (1874–1879). This road formed the connection between the many works situated along it. A road also came into being along the east side of the canal; its function was among others that of a maintenance road. The Covered Community Road and the canal together formed the main defence line, which was strengthened with earth gun emplacements, with a breastwork and with concrete shelters. Remains and traces of such artefacts are still present in various places. The construction of Inundation Canal and Covered Community Road furthermore includes in principle the adjacent area over which the Ministry of War had authority and which has traditionally been marked with boundary posts—the Military Land. The ensemble of the canal and the Covered Community Road forms through its scale and course a striking military artefact in the very flat and open landscape, of which—especially in the New Holland Waterline—there are now only few clear examples.

Valuation

The CONSTRUCTION of Inundation Canal and Covered Community Road between the Fort at Honswijk and the Schalkwijksche Wetering is of general importance because of:

* Cultural-historical values as part of the New Holland Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and first executed from 1815 by him, Jan Blanken and Major-Engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for more than 125 years.

* Architectural-historical values, in particular as an expression of military-strategic architecture, which is based on: a. the system of inundation and access defence (19th century), b. the race with increasingly powerful offensive means (19th and 20th centuries), c. the system of 'living' field fortification in depth (20th century).

This concerns a component from the period 1871–1886 that is an example of historical water engineering related to military-strategic architecture and that served among other things as a water inlet and connection road.

* Ensemble value and situational values as part of the New Holland Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.

* The component has become rare because as a construction it is still an almost complete and readily recognizable example of a covered road with inundation canal in the New Holland Waterline and is as such representative (characteristic) of this type of defensive works.

* The component is well preserved because almost all (types of) structural elements belonging to the construction are still present in more or less recognizable form and function.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map