Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bomvrij militair object, Fort Hinderdam Hinderdam (Stichtse Vecht 26)
Hinderdam, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bomvrij militair object
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Fort Hinderdam Hinderdam (Stichtse Vecht 26)
- Place
- Hinderdam
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Part of complex
- 531353
- Monument number
- 531533
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 5. V.I.S.-Kazemat.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding
V.I.S.-KAZEMAT als gebouwd onderdeel op Fort Hinderdam. Fort Hinderdam ontstond als een aarden schans ter verdediging van de hier eertijds gelegen zeesluizen. In 1672-1673 werd Fort Hinderdam omgebouwd tot een gebastioneerd fort. Ook werden er twee omgrachte lunetten aangelegd bij het fort. Nadat in 1674 de zeesluizen waren verlegd naar Muiden, bleef de verdediging van de Vecht en beide Vechtoevers de belangrijkste functie. Het fort werd diverse keren gewijzigd en aangepast. Zo kwam in 1934 deze V.I.S.-kazemat tot stand. Vanwege de ecologische bestemming kon het fort niet worden bezocht en is voor de beschrijving uitsluitend gebruik gemaakt van geschreven bronnen.
Tussen 1928 en 1935 verschenen in een aantal delen het Voorschrift Inrichten Stellingen (V.I.S.). Deze boekwerken zijn ontstaan uit de wens tot standaardisering van de bouw van gewapend betonnen groepsschuilplaatsen en gevechtsopstellingen, waar het tot dan toe aan ontbrak. De voorschriften waren bedoeld voor de bouw van stellingen in oorlogsomstandigheden, door de troepen zelf. Voor vredestijd zou de genie andere ontwerpen maken. Omdat de V.I.S. waren bedoeld voor onervaren, dienstplichtige militairen, waren de ontwerpen van de kazematten zo eenvoudig mogelijk, met rechthoekige vormen. Er werden verschillende bouwmogelijkheden per kazemattype gegeven, die aangepast konden worden aan de (oorlogs)omstandigheden waaronder gebouwd moest worden. Ook het weerstandsvermogen kon per bouwwerk verschillen, zijnde W 12-15, W 15-21 of W 21-28. Het eerste boekwerk van de V.I.S. was deel VII, Bouw van zware gewapend betonnen schuilplaatsen. Het gold vanaf de datum van verschijnen als norm voor de gehele Nederlandse krijgsmacht. In tegenstelling tot hetgeen de titel suggereert, handelt deel VII voornamelijk over gevechtsopstellingen. Slechts twee van de tien voorbeeldontwerpen betreffen schuilplaatsen. De voorschriften uit de V.I.S. waren sterk theoretisch van aard of gebaseerd op kennis en ervaringen uit de buurlanden en de Eerste Wereldoorlog. Er waren vanuit militaire kring dan ook verschillende kritische geluiden te horen, zowel over de gezondheidsrisico's van de manschappen, als in tactisch-technisch opzicht. Pas nadat een aantal V.I.S.-kazematten (in vredestijd) was gebouwd, kwam er een oefenkazemat tot stand, bedoeld voor de opleiding van bedienend personeel. Dit leidde tot enkele aanpassingen van de reeds gebouwde werken. Vrijwel alle V.I.S.-kazematten zijn gebouwd aan nieuwe of verbeterde accessen in het Oostfront Vesting Holland, namelijk 34 van de in totaal 40 exemplaren.
Omschrijving
Uit 1934 daterende V.I.S.-KAZEMAT, die samen met een V.I.S.-kanonkazemat op Fort Uitermeer en een tweede mitrailleurkazemat aan de Keverdijk, de uit 1927 daterende provinciale weg Hilversum-Weesp verdedigde. De in gewapend beton uitgevoerde kazemat is gebouwd volgens het Voorschrift Inrichten Stellingen, V.I.S. type V. De kazemat is één bouwlaag hoog en rechthoekig van vorm, met een plat dak. Aan de zijde van het schietgat voor de mitrailleur hebben de wanden een dikte van 2.30 m, aan de bovenzijde is er een dekking van 1.50 meter beton, plus een laag aarde. Vanuit de ingang is een haakse gang bereikbaar, waaraan twee ruimtes grenzen. Dit zijn een wachtruimte voor manschappen en een gevechtsruimte voor opstelling van een mitrailleur. De wachtruimte heeft een geweerschietgat ter bestrijking van de ingang en voor de mitrailleur is er een schietgat aan de frontzijde.
Waardering
De V.I.S.-KAZEMAT is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is aangelegd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op:
a. het systeem van inundatie en accesverdediging (20ste eeuw),
b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (20ste eeuw)
c. het systeem van 'levende' veldversterking in de diepte (20ste eeuw)
Het onderdeel is een voorbeeld van een V.I.S.-mitrailleurkazemat uit 1934.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex en met enige vergelijkbare objecten in belendende complexen.
* Het onderdeel is vrij zeldzaam omdat er slechts 40 V.I.S.-kazematten in Nederland zijn gebouwd en tevens als één van de kazematten die gedrieën de provinciale weg Hilversum-Weesp moesten verdedigen.
* Het onderdeel is gaaf bewaard, maar de bouwkundige staat verslechtert door de huidige ecologische bestemming.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 5. V.I.S.-Casemate.
NEW HOLLANDIC WATER LINE Introduction
V.I.S.-CASEMATE as constructed component of Fort Hinderdam. Fort Hinderdam originated as an earthen sconce for the defence of the sea locks once located here. In 1672-1673 Fort Hinderdam was rebuilt as a bastioned fort. Two moated lunettes were also constructed at the fort. After the sea locks were moved to Muiden in 1674, the defence of the Vecht and both banks of the Vecht remained the principal function. The fort was modified and adapted several times. In 1934 this V.I.S.-casemate was created. Due to ecological designation the fort could not be visited and for the description written sources alone were used.
Between 1928 and 1935 the Voorschrift Inrichten Stellingen (V.I.S.) [Instructions for the Arrangement of Fortifications] appeared in several parts. These works arose from a desire to standardise the construction of reinforced concrete group shelters and combat positions, which had previously been lacking. The instructions were intended for the construction of fortifications in wartime conditions, by the troops themselves. For peacetime the engineers would produce other designs. Because the V.I.S. were intended for inexperienced conscript soldiers, the designs of the casemates were as simple as possible, with rectangular forms. Various construction options per casemate type were given, which could be adapted to the wartime conditions under which construction had to take place. Resistance capability could also vary per structure, being W 12-15, W 15-21 or W 21-28. The first work of the V.I.S. was part VII, Construction of Heavy Reinforced Concrete Shelters. It applied from the date of publication as a standard for the entire Dutch armed forces. Contrary to what the title suggests, part VII dealt mainly with combat positions. Only two of the ten example designs concerned shelters. The instructions from the V.I.S. were strongly theoretical in nature or based on knowledge and experience from neighbouring countries and the First World War. There were therefore various critical voices from military circles, both regarding the health risks to personnel, and from a tactical-technical perspective. Only after a number of V.I.S.-casemates (in peacetime) had been built did a training casemate come into being, intended for the instruction of operating personnel. This led to some modifications to already constructed works. Virtually all V.I.S.-casemates were built at new or improved accesses in the East Front Fortress Holland, namely 34 of the 40 total examples.
Description
From 1934 V.I.S.-CASEMATE, which together with a V.I.S.-gun casemate at Fort Uitermeer and a second machine gun casemate at the Keverdijk, defended the provincial road Hilversum-Weesp dating from 1927. The casemate, executed in reinforced concrete, was built according to the Instructions for the Arrangement of Fortifications, V.I.S. type V. The casemate is one storey high and rectangular in form, with a flat roof. On the side of the machine gun loophole the walls have a thickness of 2.30 m, at the top there is a covering of 1.50 metres of concrete, plus a layer of earth. From the entrance a right-angled corridor is accessible, to which two rooms adjoin. These are a waiting room for personnel and a combat room for the positioning of a machine gun. The waiting room has a rifle loophole for covering the entrance and for the machine gun there is a loophole on the front side.
Valuation
The V.I.S.-CASEMATE is of general interest because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Water Line as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus, and subsequently by others over approximately 125 years strengthened and improved.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic building, which is based on:
a. the system of inundation and access defence (20th century),
b. the race with increasingly strengthened offensive means (20th century)
c. the system of 'living' field fortification in depth (20th century)
The component is an example of a V.I.S.-machine gun casemate from 1934.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Water Line. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex and with some comparable objects in adjoining complexes.
* The component is fairly rare because only 40 V.I.S.-casemates were built in the Netherlands and also as one of the casemates which together had to defend the provincial road Hilversum-Weesp.
* The component is well preserved, but the structural condition is deteriorating due to the current ecological designation.