Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Betonnen werken Maarsseveen - De Klop Maarssen (Stichtse Vecht 26)
Maarssen, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Betonnen werken Maarsseveen - De Klop Maarssen (Stichtse Vecht 26)
- Place
- Maarssen
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.13407, 5.06573
- Part of complex
- 531500
- Monument number
- 531505
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 27. Inlaat-, Dam- en Schutsluis II bij de Nedereindsevaart (sluis van de Polder Buitenweg).
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding
INLAAT-, DAM- en SCHUTSLUIS II BIJ DE NEDEREINDSEVAART (Sluis van de Polder Buitenweg) als essentieel functioneel onderdeel van het inundatiesysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het verdedigingssysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie was in de eerste plaats gebaseerd op het gecontroleerd onder water zetten van (grote) terreinoppervlakken. Gecontroleerde inundatie vergde een ingenieus systeem van waterwerken, zoals sluizen, stuwen en kanalen, waarmee het noodzakelijke peil snel en binnen nauwe grenzen gesteld en gehandhaafd kon worden. Er werden vele verschillende typen sluizen toegepast, afhankelijk van de plaats waar ze in het systeem functioneerden. Soms werden reeds bestaande scheepvaart-, uitwaterings- of keersluizen gebruikt, maar ook zijn er vele nieuwe gebouwd of bestaande (sterk) aangepast. Het laatste was het geval bij de Sluis van de Polder Buitenweg.
Aan de Nedereindsevaart bevinden zich nog steeds twee windmolens; bij beide is een kleine schutsluis tot stand gekomen. De zuidwestelijke van de twee behoorde bij Polder Westbroek (onder Maarsseveen) en is bekend als de Nedereindsesluis. Deze sluis is onderdeel van de vaart). De noordoostelijke sluis behoort bij de Polder Buitenweg. Samen vormen de sluisjes een uitzonderlijk ensemble, waarvan de betekenis extra dimensie krijgt door de beide poldermolens.
Het sluizencomplex van de Nedereindsesluis en de Sluis van de Polder Buitenweg ligt aan en in de Nedereindsevaart, die eeuwen geleden werd gegraven om het overtollige water uit de Polder Westbroek te laten wegvloeien naar de Vecht en om vaartuigen te laten passeren. Door inklinking van de bodem en turf en klei steken kwam het maaiveld lager te liggen dan het waterpeil van de Vecht, waardoor een poldermolen nodig werd om de polder te bemalen. Rond 1834 werd de polder gesplitst en is vlakbij de bestaande molen een wipwatermolen gebouwd voor het bemalen van de afgescheiden Polder Buitenweg. Naast de molen ligt het mogelijk eveneens van rond 1834 daterende sluisje. In 1900 is aan de noordzijde van de Nedereindsesluis een gemaaltje gebouwd voor Polder Westbroek dat de molenbemaling (grotendeels) verving.
Omschrijving
INLAAT-, DAM- en SCHUTSLUIS II BIJ DE NEDEREINDSEVAART (Sluis van de Polder Buitenweg) als onderdeel van de Nedereindsevaart, een vaarweg en afwatering voor de ten oosten van de Vecht gelegen veengebieden onder Maarsseveen. De iets lensvormig en met steile, gepleisterde taluds uitgevoerde schutsluis (ca. 20.00 x 3,75 m) dateert in oorsprong vermoedelijk van rond 1834, maar is in het kader van gebruik binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie aangepast om te kunnen dienen als inlaat- en damsluis. De kolkwanden zijn voorzien van ijzeren banden, waarop kleine bolders. Buiten de hoofden schuin oplopende keermuren. In het westelijk hoofd een betonnen kering met schuif, te bedienen met stang. Over het oostelijk hoofd een houten brugje met houten leuningen en hekwerk.
Waardering
De INLAAT-, DAM- en SCHUTSLUIS II BIJ DE NEDEREINDSEVAART (Sluis van de Polder Buitenweg) is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is gerealiseerd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar is versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden, in het bijzonder als uiting van gecombineerde civiele en mlitair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw).
Het betreft hier een vermoedelijk van omstreeks 1834 daterende, voor gebruik binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie aangepaste en aan de militair-strategische bouwkunde gerelateerde uiting van historische waterbouwkunde, namelijk een civiele sluis, met als nevenfunctie die van militaire sluis ten dienst van de inundatie.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie in het algemeen en vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is representatief omdat het de toepassing van eerder bestaande sluiswerken in het functioneren van de NHW onderstreept en illustreert.
* Het onderdeel is redelijk gaaf bewaard omdat hoofdvorm en bouwkundige elementen herkenbaar zijn gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 27. Inlet, Dam and Lock Sluice II at the Nedereindsevaart (Sluice of the Polder Buitenweg).
NEW DUTCH WATERLINE Introduction
INLET, DAM AND LOCK SLUICE II AT THE NEDEREINDSEVAART (Sluice of the Polder Buitenweg) as an essential functional component of the inundation system of the New Dutch Waterline. The defence system of the New Dutch Waterline was based in the first place on the controlled flooding of (large) areas of terrain. Controlled inundation required an ingenious system of waterworks, such as sluices, weirs and canals, by means of which the necessary water level could be rapidly set and maintained within narrow limits. Many different types of sluices were applied, depending on the location where they functioned in the system. Sometimes already existing shipping, drainage or check sluices were used, but many new ones were also built or existing ones (substantially) adapted. The latter was the case with the Sluice of the Polder Buitenweg.
On the Nedereindsevaart there are still two windmills; at both a small lock sluice has been created. The south-western of the two belonged to Polder Westbroek (under Maarsseveen) and is known as the Nedereindsesluis. This sluice is part of the waterway). The north-eastern sluice belongs to the Polder Buitenweg. Together the two small sluices form an exceptional ensemble, whose significance gains extra dimension from the two polder mills.
The sluice complex of the Nedereindsesluis and the Sluice of the Polder Buitenweg is located on and in the Nedereindsevaart, which was dug centuries ago to allow surplus water from Polder Westbroek to flow away to the Vecht and to allow vessels to pass. Due to subsidence of the soil and peat and clay strata, the ground level came to lie lower than the water level of the Vecht, which made a polder mill necessary to pump the polder dry. Around 1834 the polder was divided and next to the existing mill a tilting water mill was built to pump the separated Polder Buitenweg dry. Beside the mill lies the sluice, possibly also dating from around 1834. In 1900 a small pumping station was built on the north side of the Nedereindsesluis for Polder Westbroek, which (largely) replaced the mill pumping.
Description
INLET, DAM AND LOCK SLUICE II AT THE NEDEREINDSEVAART (Sluice of the Polder Buitenweg) as part of the Nedereindsevaart, a waterway and drainage system for the peat areas lying east of the Vecht under Maarsseveen. The lock sluice, executed somewhat lens-shaped and with steep, plastered banks (approximately 20.00 x 3.75 m) presumed in origin to date from around 1834, but has been adapted in the context of use within the New Dutch Waterline to serve as an inlet and dam sluice. The lock chamber walls are fitted with iron bands, on which small bollards. Outside the heads, keywalls sloping upward at an angle. In the western head a concrete gate with slide, to be operated with a rod. Over the eastern head a wooden bridge with wooden railings and ironwork.
Valuation
The INLET, DAM AND LOCK SLUICE II AT THE NEDEREINDSEVAART (Sluice of the Polder Buitenweg) is of general interest because of:
* Cultural-historical values as part of the New Dutch Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially implemented from 1815 by him, Jan Blanken and Major Engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values, in particular as an expression of combined civil and military-strategic construction, which is based on the system of inundation and access defence (19th century).
This concerns a structure presumed to date from around 1834, adapted for use within the New Dutch Waterline and related to military-strategic construction, being an expression of historical water construction, namely a civil sluice, with as a secondary function that of a military sluice serving the inundation.
* Ensemble value and situational values as part of the New Dutch Waterline in general and because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is representative because it emphasizes and illustrates the application of previously existing sluice works in the functioning of the NHW.
* The component is reasonably well preserved because the main form and structural elements have remained recognizable.
Nearby in the register
- Molen, Nedereindsevaart 2Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Molen, Nedereindsevaart 3Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Betonnen werken Maarsseveen - De Klop Maarssen (Stichtse Vecht 26)Fort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Begraafplaats en -onderdelen, Groeneweg tegenover 10Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.