Rijksmonumentenregister · Netherlands
Hooiberg, Rijnbandijk 233
Rijswijk (GLD), Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Hooiberg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1874
- Address
- Rijnbandijk 233, 4023 AJ Rijswijk (GLD) (Buren 25)
- Place
- Rijswijk (GLD)
- Municipality
- Buren
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.96051, 5.35760
- Part of complex
- 532037
- Monument number
- 531399
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De TWEE AANEENGESLOTEN rietgedekte SCHUURBERGEN, een zesroedige en een vierroedige, en enkele AANGEBOUWDE SCHUURTJES maken onderdeel uit van het boerderijcomplex. Het geheel is gesitueerd aan de achterzijde van de boerderij.
Schuurbergen zijn typisch voor het Gelders Rivierengebied en kwamen veelvuldig voor. Veel zijn er echter verdwenen of verbouwd om voor andere doeleinden te worden gebruikt. Schuurbergen bestaan uit een hooi- of graanopslag in het bovengedeelte en een al dan niet uitgebouwd schuurgedeelte waarin vee of wagens gestald werden. De schuurbergen aan de Rijnbandijk hebben duidelijk tot een welvarende boerderij behoord. Het aantal roeden geeft de grootte aan van de hooiberg, en daarmee ook de welvarendheid van de boerderij. In de loop der tijd zijn er meerdere schuurtjes aangebouwd. Hierdoor is de ontwikkeling van de boerderij goed afleesbaar.
Het vee werd gestald in zowel het bedrijfsgedeelte van de boerderij als in beide schuurbergen en de mestput. In de onderbouw van de vierroedige schuurberg werden koeien en varkens gestald en in de zesroedige onder meer paarden en koeien. Voorts werden in de zesroedige voederbieten opgeslagen. Thans is het in gebruik als opslagruimte en garage. Het is niet bekend hoe oud de vierroedige schuurberg is. De zesroedige schuurberg is aan de hand van dendrochronologisch onderzoek gedateerd op circa 1716 - 1718. Dit is voor een hooiberg erg oud. Op het kadastraal minuutplan van 1825 zijn de schuurbergen echter nog niet zichtbaar. Dit zou kunnen betekenen dat de schuurberg in die tijd is opgebouwd uit oud materiaal afkomstig van elders of daadwerkelijk rond 1717 is gebouwd en later (in ieder geval voor 1875) naar de huidige plek is verplaatst. Uit het dendrologisch onderzoek is gebleken dat de roeden en de gebintconstructie even oud zijn en bij elkaar horen. Het geheel is in een keer opgezet De roeden en het dak van de vierroedige schuurberg zijn in het verleden vervangen. Daarnaast is de van oorsprong lemen vloer vervangen door een betonnen exemplaar. De kap van zesroedige schuurberg is vervangen en vermoedelijk circa een meter verlaagd. Bij een latere restauratie van deze kap is een niet oorspronkelijke nokstijl toegepast.
Omschrijving De vierroedige schuurberg ligt circa acht meter achter de deel van de boerderij. De zesroedige schuurberg bevindt zich aan de rechterzijde hiervan met daarachter een oude stenen schuur met mestput en jongere stenen schuur met lessenaarsdak. Links van de vierroedige schuurberg ligt een wagenloods met daarin een lemen vloer. Achter de wagenloods is een schapenhok voorzien van houten rabatdelen te vinden. In de schuurberg met vier houten roeden op stenen poeren en een rietgedekte kap is de oude stalinrichting inclusief het oorspronkelijke hefmechanisme nog aanwezig. Deze schuurberg is voorzien van een voorgevel met houten rabatdelen op een gepleisterd stenen onderstuk. De overige wanden zijn gemetseld. In de tasvloer van de vierroeder is een overlangs doormidden gezaagde afgedankte laan aangebracht waarin nog slobgaten te zien zijn waar eertijds de sporen doorheen gingen. De nog aanwezige laan kan duiden op een vroegere voorganger.
De, eveneens rietgedekte en van houten rabatdelen op de voorgevel voorziene, schuurberg met zes roeden op gemetselde poeren heeft drie gebinten in de onderbouw. Hierdoor was er voldoende ruimte om hildes aan te brengen en een houten knechtenkamer boven de en in en uitgebracht komen worden. Boven dit gat hangt een ijzeren ketting waaraan men zich kan vasthouden om je evenwicht te bewaren op het hooi. In de linker uitbouw bevindt zich het pomphok of melkkamertje. In het interieur bevinden zich daarnaast nog de stallen, een lemen vloer en een slietenzolder. In het midden van de slietenzolder is een gat aangebracht waardoor garven hooi en het koren in - en uitgebracht konden worden.
De meeste schuurbergen in de Betuwe zijn voorzien van een houten constructie met een poer in het midden. Deze schuurbergen bevatten een constructie bestaande uit gebinten. Door deze constructie is er sprake van een middenbeuk en twee zijbeuken. De schuurbergen hebben hierdoor een groot oppervlakte en zijn relatief hoog. Dit is vooral bij de zesroedige, waarbij de tasvloer zeer hoog is aangebracht, het geval. Hieronder werd gedorst.
Waardering TWEE SCHUURBERGEN MET AANGEBOUWDE SCHUREN, van algemeen belang vanwege
- de architectuurhistorische waarde als goed, vrij gaaf en zeldzaam, voorbeeld van twee houten schuurbergen met respectievelijk vier en zes roeden.
- de ensemblewaarde van de boerderij en bijbehorende schuurbergen met aangebouwde schuurtjes. Door de aanwezigheid van de schuurbergen en de aangebouwde schuurtjes is de ontwikkeling van het boerenbedrijf in de loop der tijd goed afleesbaar;
- de hoge mate van zeldzaamheid vanwege de combinatie van een vier- en een zesroedige schuurberg en vanwege het nog aanwezige agrarische interieur met het authentieke exterieur;
- de ouderdom van met name de zesroedige schuurberg;
- de bijzondere constructie van beide schuurbergen;
- de stedenbouwkundige waarde vanwege zijn beeldbepalende ligging en als onderdeel van een boerenerf aan de zuidzijde van de Rijnbandijk.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The TWO ADJOINING THATCHED BARN STRUCTURES, one of six rods and one of four rods, and several ATTACHED SMALL BARNS form part of the farmyard complex. The whole is situated at the rear of the farmhouse.
Barn structures are typical of the Gelderland Rivierland region and were once very common. Many have however disappeared or been converted for other purposes. Barn structures consist of a hay or grain storage in the upper part and a more or less developed barn section in which livestock or wagons were stalled. The barn structures on the Rijnbandijk clearly belonged to a prosperous farm. The number of rods indicates the size of the hay barn, and thus also the prosperity of the farm. Over time, several small barns have been added. Through this, the development of the farm is clearly legible.
Livestock was stalled in both the business section of the farmhouse and in both barn structures and the manure pit. In the base of the four-rod barn structure cattle and pigs were stalled, and in the six-rod structure among others horses and cattle. Furthermore, in the six-rod structure fodder beets were stored. It is now used as storage space and garage. It is not known how old the four-rod barn structure is. The six-rod barn structure has been dated to approximately 1716-1718 by dendrochronological examination. This is very old for a hay barn. On the cadastral minuted plan of 1825 the barn structures are however not yet visible. This could mean that the barn structure was built at that time from old material from elsewhere, or was actually built around 1717 and later (in any case before 1875) moved to its current location. Dendrochronological examination has shown that the rods and the timber frame structure are the same age and belong together. The whole was erected at one time. The rods and roof of the four-rod barn structure were replaced in the past. Moreover, the originally earthen floor was replaced by a concrete one. The roof of the six-rod barn structure was replaced and presumably lowered by approximately one metre. During a later restoration of this roof a non-original ridge post was applied.
Description The four-rod barn structure lies approximately eight metres behind the section of the farmhouse. The six-rod barn structure is situated to the right of this with behind it an old stone barn with manure pit and a younger stone barn with lean-to roof. To the left of the four-rod barn structure is a wagon shed containing an earthen floor. Behind the wagon shed is a sheep pen fitted with wooden rabat panels. In the barn structure with four wooden rods on stone piers and a thatched roof, the old stall fittings including the original hoist mechanism are still present. This barn structure is provided with a front gable with wooden rabat panels on a plastered stone base. The remaining walls are masonry. In the base floor of the four-rod structure a discarded rail split lengthways down the middle has been incorporated, in which slobgaten (rope holes) can still be seen where the traces once ran through. The still present rail can indicate an earlier predecessor.
The, likewise thatched and provided with wooden rabat panels on the front gable, barn structure with six rods on masonry piers has three timber frames in the base. This provided sufficient space to install hildes and a wooden servants' room above the entrance and exit. Above this opening hangs an iron chain from which one can hold on to maintain balance on the hay. In the left extension is the pump house or milk room. In the interior there are furthermore the stalls, an earthen floor and a hay-loft. In the middle of the hay-loft an opening was made through which bundles of hay and grain could be brought in and out.
Most barn structures in the Betuwe are provided with a wooden construction with a pier in the middle. These barn structures contain a construction consisting of timber frames. Through this construction there is a central aisle and two side aisles. The barn structures thus have a large surface area and are relatively high. This is especially the case with the six-rod structure, in which the base floor is positioned very high. Below this threshing took place.
Valuation TWO BARN STRUCTURES WITH ATTACHED BARNS, of general importance because of
- the architectural-historical value as a good, fairly intact and rare example of two wooden barn structures with respectively four and six rods.
- the ensemble value of the farmhouse and associated barn structures with attached small barns. Through the presence of the barn structures and the attached small barns, the development of the farming enterprise over time is clearly legible;
- the high degree of rarity because of the combination of a four- and a six-rod barn structure and because of the still present agricultural interior with the authentic exterior;
- the age of the six-rod barn structure in particular;
- the special construction of both barn structures;
- the urban-planning value because of its prominent location and as part of a farmyard on the south side of the Rijnbandijk.
Nearby in the register
- Woonhuis, Rijnbandijk 233Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Rijnbandijk 231Werk-woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Rijnbandijk 50Boerderijunder 1 mi
- Woonhuis, Rijnbandijk 237Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.