Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, vesting en -onderdelen, Fort Hinderdam Hinderham (Wijdemeren 27)
Hinderham, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Fort Hinderdam Hinderham (Wijdemeren 27)
- Place
- Hinderham
- Municipality
- Wijdemeren
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Part of complex
- 531353
- Monument number
- 531355
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Cluster 5. Bomvrije remise.
NIEUWE HOLLANDSE WATERLINIE Inleiding
BOMVRIJE REMISE (gebouw B) als gebouwd onderdeel van Fort Hinderdam. Fort Hinderdam ontstond als een aarden schans ter verdediging van de hier eertijds gelegen zeesluizen. In 1672-1673 werd Fort Hinderdam omgebouwd tot een gebastioneerd fort. Ook werden er twee omgrachte lunetten aangelegd bij het fort. Nadat in 1674 de zeesluizen waren verlegd naar Muiden, bleef de verdediging van de Vecht en beide Vechtoevers de belangrijkste functie. Het fort werd diverse keren gewijzigd en aangepast. Zo kwam 1879-1880 de remise tot stand, die naar de toenmalige maatstaven als bomvrij gold. Bomvrije bouwwerken van dit type zijn aan drie zijden en bovenop voorzien van een aarden dekking en bezitten alleen een gevel aan de keelzijde.
Met de toename van de draagwijdte van het geschut, de kracht van de inslagen van projectielen en de explosieve kracht van (brisant)granaten werd het steeds moeilijker weerstand te bieden aan aanvallen. Verzwaring van metselwerk, toepassing van schokabsorberende metselsystemen (onder meer door middel van bogen), flauwe hellingshoeken en gebogen of juist puntige vormen, gebruik van beton - en later van gewapend beton - in steeds zwaardere uitvoering, was een van de manieren om de vestingwerken bestand te houden tegen toenemende aanvalskracht. Bovendien was het aanbrengen van aarddekkingen een goed middel gebleken om de energie te absorberen of te dempen. Dit is de reden waarom vele gemetselde of betonnen werken van een aardlaag of een frontbescherming van zand, klei of aarde zijn voorzien. Afhankelijk van de periode van ontstaan - en daarmee van de te verwachten inslagkracht van projectielen - werd van 'bomvrije gebouwen' gesproken, wanneer ze werden geacht bestand te zijn tegen een van tevoren gedefinieerd aantal inslagen van zwaar kaliber. Door de invoering van de brisantgranaat vanaf 1885 was van een bomvrije situatie geen sprake meer en konden gebouwen van dit type als verouderd worden beschouwd.
Vanwege de ecologische bestemming is het fort niet bezocht, maar is gebruik gemaakt van tekeningen en gegevens uit het bestek van 1879. Uit het bestek blijkt dat het gebouw bedoeld is voor de functie van remise met buskruitmagazijn en projectielenmagazijn, waarin een 'traplokaal' (trappenhuis) en gang. Voor alle elementen wordt zeer nauwgezet aangegeven welke materialen moeten worden gebruikt. Zo valt te lezen dat bijgevoegd moet worden '1 lantaren met gebogen Berlijns zilveren spiegel, zooals die te verkrijgen zijn in de fabriek van Pellenz en Co te Ehrenfeld bij Keulen.'
Omschrijving
Volgens de bestektekening uit 1879 bestaat de BOMVRIJE REMISE, gebouw B, uit een rechthoekig bakstenen, aan drie zijden en op het dak aangeaard gebouw met zeer dikke muren. De remise ligt aan de zuidzijde van het fort. De naar het noordoosten gerichte voorgevel is ongedekt en is - volgens bestek - voorzien van een zware, dubbele, opgeklampte deur. Er zijn twee zware vleugelmuren aan weerszijden van de ingang. Achter de hoofdingang ligt de ruimte die diende tot remise. Via een kleinere ruimte daarachter kan het trappenhuis worden bereikt, dat leidt naar de ondergrondse ruimte, dienende als buskruitmagazijn en projectielenmagazijn, zoals gebruikelijk uitgevoerd als een separate binnenruimte (kruitopslag) met daaromheen een gang. De kelderverdieping is iets breder dan de begane grond. Alle ruimtes zijn voorzien van segmentboogvormige gewelven.
Waardering
De BOMVRIJE REMISE is van algemeen belang vanwege:
* Cultuurhistorische waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zoals deze is ontworpen door C.R.T. Kraijenhoff en in eerste aanleg vanaf 1815 door hem, Jan Blanken en majoor-ingenieur Willem Offerhaus is aangelegd en daarna door anderen gedurende ongeveer 125 jaar versterkt en verbeterd.
* Architectuurhistorische waarden in het bijzonder als uiting van de militair-strategische bouwkunde, die gebaseerd is op:
a. het systeem van inundatie en accesverdediging (19de eeuw),
b. de wedloop met de zich versterkende offensieve middelen (19de eeuw)
Het onderdeel is een voorbeeld van een bomvrije remise uit 1880.
* Ensemblewaarde en situationele waarden als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Tevens vanwege de functionele en fysieke samenhang met de overige onderdelen van het complex.
* Het onderdeel is een voorbeeld van een bomvrije remise zoals deze ook elders in de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn gebouwd volgens een eenduidig stramien met toepassing van vergelijkbare indeling, detaillering en materiaalgebruik.
* Het onderdeel is redelijk gaaf bewaard omdat het in zijn hoedanigheid uit 1880 bewaard is, maar het verkeert in een slechte bouwkundige staat vanwege de ecologische bestemming.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Cluster 5. Bombproof remise.
NEW HOLLANDIC WATERLINE Introduction
BOMBPROOF REMISE (building B) as a built component of Fort Hinderdam. Fort Hinderdam originated as an earthen redoubt for the defence of the sea locks formerly located here. In 1672-1673 Fort Hinderdam was rebuilt as a bastioned fort. Two moated lunettes were also constructed at the fort. After the sea locks were relocated to Muiden in 1674, the defence of the Vecht and both banks of the Vecht remained the principal function. The fort was modified and adapted several times. Thus in 1879-1880 the remise was built, which by the standards of that time was considered bombproof. Bombproof structures of this type are provided on three sides and on top with an earth covering and have only a facade on the gorge side.
With the increase in the range of artillery, the force of projectile impacts and the explosive power of (brisance) shells it became increasingly difficult to withstand attacks. Thickening of masonry, application of shock-absorbing masonry systems (including by means of arches), shallow angles of inclination and curved or indeed pointed forms, use of concrete - and later reinforced concrete - in increasingly heavy construction, was one of the ways to keep the fortifications resistant to increasing attack force. Moreover, the application of earth coverings proved to be an effective means of absorbing or dampening energy. This is the reason why many masonry or concrete structures were provided with an earth layer or a front protection of sand, clay or earth. Depending on the period of construction - and thus the expected impact force of projectiles - the term 'bombproof buildings' was used when they were deemed to be able to withstand a pre-defined number of impacts from heavy calibre weapons. With the introduction of the brisance shell from 1885 onwards, no bombproof situation existed any longer and buildings of this type could be considered obsolete.
Due to the ecological designation, the fort was not visited, but use was made of drawings and data from the specification of 1879. From the specification it appears that the building was intended for the function of remise with gunpowder magazine and projectile magazine, containing a 'stairwell' (staircase) and corridor. For all elements, precise instructions are given as to which materials are to be used. Thus it can be read that there should be included '1 lantern with curved Berlin silver mirror, as those obtainable from the factory of Pellenz and Co at Ehrenfeld near Cologne.'
Description
According to the specification drawing of 1879, the BOMBPROOF REMISE, building B, consists of a rectangular brick building, earthed on three sides and on the roof with very thick walls. The remise is located on the south side of the fort. The facade facing north-east is uncovered and is - according to specification - provided with a heavy, double, braced door. There are two heavy wing walls on either side of the entrance. Behind the main entrance lies the space which served as a remise. Via a smaller space behind it, the stairwell can be reached, which leads to the underground space, serving as a gunpowder magazine and projectile magazine, constructed as usual as a separate inner space (powder store) with a corridor around it. The basement storey is slightly wider than the ground floor. All spaces are provided with segmental barrel vaults.
Valuation
The BOMBPROOF REMISE is of general importance because of:
* Cultural-historical values as part of the New Hollandic Waterline as designed by C.R.T. Kraijenhoff and initially constructed from 1815 by him, Jan Blanken and major-engineer Willem Offerhaus and subsequently strengthened and improved by others for approximately 125 years.
* Architectural-historical values in particular as an expression of military-strategic building design, which is based on:
a. the system of inundation and access defence (19th century),
b. the race with increasing offensive means (19th century)
The component is an example of a bombproof remise from 1880.
* Ensemble value and situational values as part of the New Hollandic Waterline. Also because of the functional and physical coherence with the other components of the complex.
* The component is an example of a bombproof remise such as those also built elsewhere in the New Hollandic Waterline according to a uniform framework with the application of comparable layout, detailing and material use.
* The component is reasonably well preserved because it has been preserved in its condition from 1880, but it is in poor structural condition because of the ecological designation.