Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bijgebouwen, Deelen:Groot-Heidekamp Arnhem
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1940 - 1941
- Address
- Deelen:Groot-Heidekamp Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.03324, 5.90116
- Part of complex
- 529576
- Monument number
- 531172
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gebouw 43 ligt vrijstaand en dominant temidden van opstelplaatsen voor materieel op Groot-Heidekamp, aan de westzijde van de noord-zuid lopende ontsluitingsweg van deze opstelplaatsen, ten noordoosten van nummer 42. Gebouw 43 is een in 1940/1941 als 'Sonderbau' tot stand gebrachte garage met werkplaats en kantoor ten behoeve van de Fahrbereitschaft op een samengestelde plattegrond en omvat drie duidelijk te onderscheiden gedeelten: een lange oost-west gerichte garagedeel, oostelijk hiervan en haaks erop een hoger rechthoekig volume voor werkplaats en kantoor, en oostelijk hiervan weer een lager, relatief ondiep rechthoekige bouwdeel. Gebouw 43 is op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de periode 1940-1945, op mesoniveau van een complex van - op enige afstand van de in lineair en brinkdorpachtig verband geplaatste verblijfsgebouwen - in een rechthoekig geometrisch verband geplaatste gebouwen, en op microniveau van een complex van naar functie en vorm onderling verwante functionele panden. Het pand heeft dienst gedaan als oefenruimte voor brandweer en calamiteitenbestrijding, en draagt hiervan met name op zolderverdiepingniveau (kantoren) de sporen.
Omschrijving
Eenlaagse bakstenen GARAGE met WERKPLAATS en KANTOOR in kruisverband gemetseld, deels onderkelderd, met ca. 50 cm dik buitenmuurwerk op een samengestelde plattegrond en voor een gedeelte gedekt door twee zadeldaken en een afgewolfd zadeldak, elk voorzien van gesmoorde verbeterde Hollandse pannen en voorzien van witte windveren en mastgoten. Het oost-west gerichte garagedeel is opgetrokken op een langgerekte rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een aan de oostzijde aangekapt zadeldak, dat naar het westen uitloopt in een puntgevel. De naar het zuiden gekeerde langs- of voorgevel is door zes bakstenen muurdammen of penanten in vijf dubbele traveeën van gelijke breedte verdeeld, waarvan de linker vier deels zijn ingevuld met spaarvelden en daarbinnen worden afgesloten met twee gevelhoge, zwaar uitgevoerde, verticaal beplankte, houten, hangende roldeuren, geflankeerd door wit geschilderde bakstenen deurstijlen. In elk van de deuren een door roeden in vieren verdeeld venster. In de rechter deur van de middelste travee een rinketdeur. De rechter travee bevat links een getoogde vensteropening onder hanenkam, met dubbele in vieren verdeelde draairamen en rechts een latere invulling met een vlakke houten deur onder rollaag. De noordelijke achtergevel is overwegend voorzien van later ingebrachte rechthoekige vensteropeningen onder betonnen latei. De westelijke kopgevel is blind. Het interieur vertoont enige afzonderlijke stallingruimten met gepleisterde en geschilderde plint en bevat onder meer buizen van een centraal verwarmingssysteem. De met hergebruikt hout in verschillende kleuren beschoten kap wordt gedragen door houten spanten en sporen.
Het oostelijk hiervan gelegen, aanzienlijk hogere hoofdvolume, is deels van een kelder voorzien en heeft een steil met opnieuw verbeterde Hollandse pannen gedekt, afgewolfd zadeldak. De daknok - waarin een schoorsteen - is noord-zuid gericht en bevat in het oostelijk dakschild een viertal dakkapellen onder flauw hellende zadeldakjes. In de naar het zuiden gerichte, ten opzichte van het westelijk garagedeel risalerende, kopse hoofdgevel twee hoge garageopeningen onder hanenkam (thans kunststof hefdeuren). Op zolderverdiepingniveau drie getoogde vensters onder hanenkam en met bakstenen lekdorpel, met dubbele door roeden in vieren verdeelde naar binnen openende houten ramen, geflankeerd door diagonaal beplankte houten luiken. Centraal een ijzeren vluchtladder. De risalerende achtergevel van het hoofdvolume heeft links een getoogde toegangsopening met lattendeur, rechts hiervan een dichtgemetselde rechthoekige gevelopening. Rechts daarnaast drie getoogde vensters onder hanenkam met dubbele door een roede in tweeën gedeelde ramen. Op zolderverdiepingniveau drie met die in de hoofdgevel vergelijkbare getoogde vensters onder hanenkam. In de oostelijke zijgevel links vier hoog geplaatste getoogde vensters onder hanenkam, waarin in achten verdeelde valramen, met bakstenen lekdorpels; rechts daarvan sluit het oostelijke bouwdeel aan. Het interieur bevat op souterrainniveau onder meer een ruimte met verwarmingsapparatuur en op de begane grond stallingruimte te gebruiken als werkplaats met een dichtgestorte smeerput. Op zolderverdiepingniveau onder meer een aantal kantoorruimten met vernieuwde deuren in voor de bouwtijd kenmerkende sponningen. Zolderverdiepingvloer in gewapend beton. Trappen bevatten voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen; verder onder andere geschilderde lambrisering, geel tegelwerk in sanitaire ruimten, ribbelradiatoren.
Het meest oostelijke ondiepe bouwdeel is gebouwd op een rechthoekige plattegrond, ligt ruim achter de rooilijn met de daknok van west naar oost en wordt gedekt door een aan de westzijde aangekapt zadeldak, dat aan de oostzijde eindigt op een puntgevel. Deze oostgevel bevat een brede toegangsopening onder hanenkam, met dubbele opgeklampte deuren en een smalle ventilatiespleet in de geveltop. De zuidelijke langsgevel telt een viertal en de noordelijke een tweetal getoogde vensteropeningen onder hanenkam en met bakstenen lekdorpels, en hierin dubbele door roeden verdeelde vierruits ramen. Het interieur telt enige kleine vertrekken, waarin onder meer voor de bouwtijd kenmerkende deuren en geschilderde lambrisering.
Motivering
GARAGE, WERKPLAATS en KANTOOR van algemeen belang als herkenbaar onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege:
- architectuurhistorische waarde door de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant en de voor de bouwtijd kenmerkende uitvoering en detaillering,
- krijgs- en cultuurhistorische waarde als garage met werkplaats en kantoor van de "Fahrbereitschaft" in een garagecluster in het legerkamp Groot Heidekamp die speciaal ten behoeve van de Fahrbereitschaft is ingericht,
- stedenbouwkundige en ensemblewaarde door de inbedding in een op rechthoekige grondslag gevormde cluster van garages met voertuigopstelplaatsen, door de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en door de onderlinge verwantschap van de hierbij toegepaste vormen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Building 43 stands detached and dominant amongst storage areas for equipment on Groot-Heidekamp, on the west side of the north-south running access road to these storage areas, to the northeast of number 42. Building 43 is a garage with workshop and office brought into being in 1940/1941 as a 'Sonderbau' for the purposes of the Fahrbereitschaft on a composite floor plan and comprises three clearly distinguishable sections: a long east-west oriented garage section, to the east of this and at right angles to it a taller rectangular volume for workshop and office, and to the east of this again a lower, relatively shallow rectangular building section. Building 43 is at macro level part of a large military airfield structure from the period 1940-1945, at meso level of a complex of - at some distance from the residential buildings arranged in linear and brink-village fashion - buildings arranged in a rectangular geometric relationship, and at micro level of a complex of functionally related buildings mutually connected by function and form. The building has served as a training space for fire and disaster response, and bears traces of this in particular at attic storey level (offices).
Description
One-storey brick GARAGE with WORKSHOP and OFFICE in running bond, partly basement, with approximately 50 cm thick external brickwork on a composite floor plan and for a section covered by two gabled roofs and a curved gabled roof, each provided with muffled improved Dutch tiles and provided with white ridge cresting and box gutters. The east-west oriented garage section is constructed on an elongated rectangular floor plan and is covered by a gabled roof capped at the east side, running out to the west in a pointed gable. The south-facing longitudinal or front facade is divided by six brick wall piers or pilasters into five double bays of equal width, of which the left four are partly filled with spandrels and within these are closed off with two full-height facade, heavily executed, vertically boarded wooden hanging roller doors, flanked by whitewashed brick door jambs. In each of the doors a window divided by glazing bars into four lights. In the right door of the middle bay a wicket door. The right bay contains on the left a recessed window opening under a cable moulding, with double casement windows divided into four lights and on the right a later infill with a flat wooden door under a brick relieving arch. The northern rear facade is predominantly provided with later inserted rectangular window openings under concrete lintels. The western gable end is blank. The interior shows some separate parking spaces with plastered and painted skirting and contains among other things pipes from a central heating system. The roof, boarded with reused wood in different colours, is carried by wooden trusses and struts.
The considerably taller main volume located to the east is partly provided with a basement and has a steep roof covered with again improved Dutch tiles, a curved gabled roof. The roof ridge - in which a chimney - is oriented north-south and contains in the eastern roof slope a number of roof dormers under gently sloping gabled rooflets. In the south-facing, in relation to the western garage section projecting, gable end two tall garage openings under cable moulding (now plastic roller doors). At attic storey level three recessed windows under cable moulding and with brick drip edge, with double casement windows divided by glazing bars into four lights opening inwards, flanked by diagonally boarded wooden shutters. Centrally an iron emergency ladder. The projecting rear facade of the main volume has on the left a recessed access opening with a batten door, to the right of this a filled-in rectangular window opening. Immediately to the right three recessed windows under cable moulding with double windows divided by a glazing bar into two lights. At attic storey level three recessed windows under cable moulding comparable to those in the main facade. In the eastern side facade on the left four high-placed recessed windows under cable moulding, containing drop windows divided into eight lights, with brick drip edges; to the right of this the eastern building section adjoins. The interior contains at basement level amongst other things a room with heating equipment and on the ground floor parking space usable as a workshop with a filled-in grease pit. At attic storey level amongst other things a number of office spaces with renewed doors in reveals characteristic of the building period. Attic storey floor in reinforced concrete. Staircases contain components characteristic of the building period; furthermore amongst other things painted wainscoting, yellow tilework in sanitary facilities, corrugated radiators.
The most eastern shallow building section is built on a rectangular floor plan, lies well behind the building line with the roof ridge running from west to east and is covered by a gabled roof capped at the west side, ending in a pointed gable at the east side. This east gable contains a broad access opening under cable moulding, with double external braced doors and a narrow ventilation slot in the gable apex. The southern longitudinal facade counts four and the northern two recessed window openings under cable moulding and with brick drip edges, and within these double four-light windows divided by glazing bars. The interior contains some small rooms, containing amongst other things doors characteristic of the building period and painted wainscoting.
Justification
GARAGE, WORKSHOP and OFFICE of general interest as a recognizable component of an army camp dating from the Second World War and set up by the German occupier as part of a large military airfield, on account of:
- architectural-historical value through the traditionalist building style inspired by local forms and the execution and detailing characteristic of the building period,
- military and cultural-historical value as a garage with workshop and office of the "Fahrbereitschaft" in a garage cluster in the Groot Heidekamp army camp specially equipped for the purposes of the Fahrbereitschaft,
- urban design and ensemble value through the setting within a cluster of garages and vehicle storage areas formed on a rectangular basis, through the coherence of and with the total military airfield concept and the spatial main lines and components of the camp, and through the mutual relationship of the forms applied here.
Nearby in the register
- Bijgebouwen, Deelen:Groot-Heidekamp ArnhemBijgebouwenunder 1 mi
- Bijgebouwen, Deelen:Groot-Heidekamp ArnhemBijgebouwenunder 1 mi
- Bijgebouwen, Deelen:Groot-Heidekamp ArnhemBijgebouwenunder 1 mi
- Bijgebouwen, Deelen:Groot-Heidekamp ArnhemBijgebouwenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.