Rijksmonumentenregister · Netherlands
Deelen/Zeven Provinciën
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Open verdedigingswerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1941 - 1942
- Address
- Zeven Provinciën bij 1, 6816 TZ Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.03535, 5.88103
- Part of complex
- 529796
- Monument number
- 529797
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
TERREIN met AANLEG. De bodem van zeven Provinciën en omgeving bestaat uit zand en maakt deel uit van een relatief vlak deel in de door gletsjerijs opgestuwde zuidelijke Veluwe. Het kamp Zeven provinciën ligt noordelijk van de langs de zuidzijde van de Kemperberg, globaal oost-west lopende, rechte Koningsweg, ruwweg ten noordoosten van de boerderij Wildhoeve. De Koningsweg zou in rudimentaire vorm dateren uit het laatste kwart van de 17e eeuw - de tijd dat stadhouder Willem III koning van Engeland was. De Koningsweg is nog steeds als belangrijke verbinding en als een ruimtelijk structurerend element aanwezig, ook doordat hij als ontginnings- en nederzettingsbasis functioneerde. Oostelijk van de Kemperberg werden vanaf het midden van de 19e eeuw aan weerszijden van de Koningsweg, met name op uitgestrekte gronden van de locale adel en / of grootgrondbezitters, (ontginnings)landgoederen gesticht met daarop (pacht)boerderijen. In de praktijk bleek het boerenbedrijf op de schrale Veluwegronden niet gemakkelijk en hierdoor werd de bosbouw al gauw dominant en tevens werd er de op ruime schaal gejaagd op wild. Vooral ten noorden van de Koningsweg werd bovendien enige akkerbouw en veeteelt uitgeoefend, meestal op door beplante lanen omgeven terreinen. Verschillende van die open terreinen waren in de eerste helft van de 20e eeuw goed als zodanig herkenbaar. Het kampement Zeven Provinciën werd aangelegd op de zandgronden ten noordoosten van de ontginningsboerderij Wildhoeve. Het gebied werd rond 1940 doorsneden door een netwerk van vrijwel uitsluitend haaks op elkaar staande (bos)laantjes, met hier en daar ingeweven weiden en / of akkers. Voor Zeven Provinciën werd expliciet gekozen voor een opstelling van de zeven gebouwen rond een bestaand open, agrarisch terrein met een rechthoekige plattegrond. Het terrein was omgeven door een eveneens rechthoekig verlopende, eerder al bestaande rondweg, die - naar analogie met andere kampementen - vermoedelijk tegelijk met de bouw van de panden werd bestraat met klinkers. De gebouwen werden in twee korte rijtes, van respectievelijk vier (noord) en drie (zuid) aan de zuidzijde van oost- west gerichte delen van de lanen geplaatst, waardoor ze enigszins aan het zicht waren onttrokken door het opgaand groen. Hoewel er wel degelijk sprake is van 'Regelbau' en de gebouwen van Zeven Provinciën in lineair verband zijn geplaatst, werden de rooilijnen en de nokken van de daken niet gelijk gericht, terwijl toegangen en vensters ook in verschillend georiënteerde gevels zijn geplaatst. De zeven werden overwegend door zadeldaken gedekt en waren uitgevoerd als eenvoudige - zij het ruime woningen van een niet historiserend, maar min of meer eigentijds type. Door decoratieve toevoegingen aan deze schijnbaar ad hoc gebouwde, eenlaagse onderkomens poogde de bezetter een ijl landelijk gehucht bij een kleine akker- of weide omringd door opgaand groen te suggereren. Deze opzet werd onder meer versterkt door aanleg van tuinen, tuinmuurtjes, externe keldertrappen, siersmeedwerk, beschilderde luiken, enz. Tevens werden er paadjes van 30 x 30 cm betontegels rond en naar de bebouwing aangelegd. Het centrale open terrein werd geëffend, maar niet duidelijk is wanner dat ie gebeurd. Opmerkelijk hierbij zijn de steilranden, die wijzen op de afvoer van zand. Rond het terrein werd een draadhekwerk gespannen dat door betonnen palen werd gedragen.
Zeven Provinciën is het enige kamp binnen Vliegveld Deelen dat werd uitgevoerd als een relatief open en met een voor luchtverkenning onbeschermd karakter. De vijf overgebleven panden en hun ruimtelijke context vormen hiermee een uitzonderlijk stadium in de ontwikkeling van het vliegveld. Van de zeven gebouwen zijn er vijf bewaard, terwijl de aanleg van het terrein in hoofdzaak intact bleef, inclusief resten van tuinaanleg. De staat waarin de gebouwen verkeren is zeer verschillend, maar een deel is tot vrij recent in gebruik geweest of nog steeds in gebruik. De gebouwen 2 en 7 zijn gesloopt en vervangen door nieuwe panden, die wat toegepaste schaal betreft redelijk in het bestaande beeld passen. Aan de noordoostzijde is, haaks op de bestaande assen een grootschaliger legeringsgebouw bijgeplaatst. De ringweg is van een asfalt slijtlaag voorzien en is via een van oudsher bestaand tracé in verbinding gebracht met de toegangweg van Koningsweg-Noord. De hekwerkpalen zijn grotendeels gehandhaafd, al zijn er aanpassingen in de beveiliging van het terrein uitgevoerd. Verschillende voor functionele doeleinden en / of als onderdeel van camouflage op het kamp tot stand gebrachte artefacten zijn nog in het terrein herkenbaar of zo goed als ongeschonden aanwezig. Het betreft uiteraard in de eerste plaats de vijf legeringsgebouwen, maar ook de vele relicten van tuinaanleg en tegelpaadjes, de rechthoekige groene middenzone (exercitieterrein?), het rechthoekig wegenstelsel en de hekwerken vormen nog markante facetten van de uit 1941-1942 daterende inrichting van Zeven Provinciën.
Waardering
TERREIN met AANLEG van Zeven Provinciën, van algemeen belang als vrij gaaf onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter opgezet groot militair vliegveld, vanwege: architectuurhistorische, stedenbouwkundige, historisch-geografische krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de overwegend op de vigerende, sobere en vooral doelmatige, op de heersende bouwtrant gebaseerde vormentaal van de door zadeldaken gedekte éénlaagse gebouwen, uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de in het concept verwerkte, deels reeds in het landschap aanwezige en deels daarop geïnspireerde elementen, uit het gehandhaafde en geaccentueerde beloop en de dito uitvoering van wegen en paden, uit de vanwege camouflageoverwegingen in twee korte assen, opgezette bebouwingsstructuur en uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
TERRAIN with LAYOUT. The soil of Zeven Provinciën and surroundings consists of sand and forms part of a relatively flat area in the southern Veluwe pushed up by glacial ice. The camp Zeven Provinciën lies north of the Koningsweg, a straight road running roughly east-west along the south side of the Kemperberg, roughly to the northeast of the farmstead Wildhoeve. The Koningsweg would date in rudimentary form from the last quarter of the 17th century - the time when stadholder Willem III was king of England. The Koningsweg is still present as an important connection and as a spatially structuring element, also because it functioned as a development and settlement base. East of the Kemperberg, from the mid-19th century onwards, on either side of the Koningsweg, particularly on extensive lands of the local nobility and/or large landholders, (development) estates were established with (leasehold) farmsteads on them. In practice, farming on the poor Veluwe soils proved difficult and as a result forestry soon became dominant and hunting wild game was also carried out on a large scale. Particularly north of the Koningsweg, moreover, some arable farming and livestock farming were practised, usually on plots surrounded by planted lanes. Various of those open plots were still easily recognizable as such in the first half of the 20th century. The camp Zeven Provinciën was laid out on the sandy soils to the northeast of the development farmstead Wildhoeve. The area was intersected around 1940 by a network of (forest) lanes running almost exclusively at right angles to each other, with scattered meadows and/or fields interwoven here and there. For Zeven Provinciën, an explicit choice was made for an arrangement of the seven buildings around an existing open, agricultural plot with a rectangular ground plan. The plot was surrounded by an equally rectangular perimeter road, also already existing, which - by analogy with other camps - was presumably paved with bricks at the same time as the construction of the buildings. The buildings were placed in two short rows, of respectively four (north) and three (south) on the south side of east-west-running parts of the lanes, whereby they were somewhat hidden from view by the vegetation. Although there is indeed a matter of 'Regelbau' and the buildings of Zeven Provinciën are arranged in linear relationship, the building lines and the ridge lines of the roofs were not aligned in the same direction, while entrances and windows were also placed on differently oriented facades. The seven were predominantly covered by gabled roofs and were executed as simple - albeit spacious - dwellings of a non-historicizing but rather contemporary type. Through decorative additions to these apparently ad hoc built, single-storey quarters, the occupier attempted to suggest a thin rural hamlet by a small arable or meadow plot surrounded by vegetation. This arrangement was reinforced, among other things, by the laying out of gardens, garden walls, external cellar stairs, ornamental ironwork, painted shutters, etc. Paths of 30 x 30 cm concrete tiles were also laid around and towards the buildings. The central open plot was levelled, but it is unclear when this occurred. Remarkable in this regard are the steep edges, which point to the removal of sand. Around the plot a wire fence was erected, supported by concrete posts.
Zeven Provinciën is the only camp within Vliegveld Deelen that was executed as a relatively open facility with an unprotected character to air reconnaissance. The five remaining buildings and their spatial context thus form an exceptional stage in the development of the airfield. Of the seven buildings, five have been preserved, while the layout of the plot remained substantially intact, including remains of garden landscaping. The condition of the buildings is highly variable, but some have been in use or are still in use until relatively recently. Buildings 2 and 7 have been demolished and replaced by new structures, which fit reasonably well with the existing appearance in terms of scale applied. On the northeast side, at right angles to the existing axes, a larger-scale barrack building has been added. The perimeter road has been provided with an asphalt wearing course and has been connected via a long-established route to the access road of Koningsweg-Noord. The fence posts have been largely retained, although adjustments have been made to the security of the plot. Various artefacts created on the camp for functional purposes and/or as part of camouflage are still recognizable in the plot or are present more or less unscathed. These include, of course, first and foremost the five barrack buildings, but also the many relics of garden landscaping and tile paths, the rectangular green central zone (exercise ground?), the rectangular road system and the fencing form still striking aspects of the layout of Zeven Provinciën dating from 1941-1942.
Valuation
TERRAIN with LAYOUT of Zeven Provinciën, of general importance as a fairly intact component of a large military airfield dating from the Second World War and set up by the German occupier, on account of: architectural-historical, urban-planning, historical-geographical military and cultural-historical and complex and ensemble values, which may be evidenced inter alia by the predominantly sober and above all functional form language based on prevailing building practice of the single-storey buildings covered by gabled roofs, by the components and details characteristic of the construction period, by the elements incorporated in the concept, partly already present in the landscape and partly inspired by it, by the maintained and accentuated course and likewise execution of roads and paths, by the building structure set up on two short axes on account of camouflage considerations, and by the coherence of and with the total military airfield concept and the spatial main lines and components of the camp.
Nearby in the register
- Militair verblijfsgebouw, Zeven Provinciën 3Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Militair verblijfsgebouw, Zeven Provinciën 6Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Militair verblijfsgebouw, Zeven Provinciën 1Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Militair verblijfsgebouw, Zeven Provinciën 5Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.