TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Bijgebouwen, Deelen/Vrijland-Noord Arnhem

Arnhem, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Bijgebouwen
Category
onroerend gebouwd
Built
1941
Address
Deelen/Vrijland-Noord Arnhem
Place
Arnhem
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.04079, 5.89837
Part of complex
529714
Monument number
529730

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Gebouw 14 ligt aan de zuidzijde van de zuidelijke oost-west lopende weg op Vrijland-Noord, vrijstaand tegen een beboste achtergrond en ten zuidwesten van gebouw 13. De noklijn van het hoofdvolume is noord-zuid gericht en staat haaks op de weg. Gebouw 14 werd in 1941 gebouwd als 'Regelbau', type ketelhuis met kolenopslag, en is op macroniveau onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de jaren 1940-1945, op mesoniveau van een ijl complex van in een rechthoekig-geometrische structuur geplaatste gebouwen, en hierin op microniveau van enige relatief solitair en in directe aansluiting op die ruimtelijke structuur geplaatste panden. Het ketelhuis functioneerde onder meer als verwarmingscentrale voor Vrijland-Noord en vervulde zo een pioniersrol in de wijkverwarming in Nederland. Het ketelhuis met kolenopslag bestaat uit twee duidelijk van elkaar te onderscheiden delen: een rechthoekig hoofdvolume en een zuidelijk hiervan gelegen, lagere en L-vormige aanbouw.

Omschrijving

Deels onderkelderd, met ca. 50 cm dik buitenmuurwerk uitgevoerd, merendeels bakstenen KETELHUIS MET KOLENOPSLAG op een samengestelde plattegrond, bestaande uit een hoofdzakelijk rechthoekig hoofdvolume en een op een L-vormige plattegrond opgetrokken aanbouw.

Het hoofdvolume wordt gedekt door een met overwegend grauwe gegolfde verbeterde holle (Hollandse) pannen belegd en aan weerszijden afgewolfd zadeldak met enig overstek en met in het oostelijk dakschild een bakstenen schoorsteen. Rechts aan de oostelijke langsgevel een aanbouw onder verlengd dakschild; uitgebouwd in de westelijke langsgevel een opmerkelijk zwaar uitgevoerde bakstenen schoorsteen met klimijzers en metalen dekplaat. Aan de zuidelijke kopgevel de L-vormige aanbouw met aan de gevel aansluitend schilddak. De noordelijke kopgevel / hoofdgevel heeft links de aanbouw en centraal een getoogde toegangsopening onder hanenkam, waarin een groene lattendeur; links en rechts hiervan een getoogde vensteropening onder hanenkam, met dubbele in vieren verdeelde draairamen. Twee lichtkokers naar kelderniveau. Op zolderverdiepingniveau drie vierkante venstertjes met vierruits ramen. Relict van bovengrondse stroomvoorziening. De linker- of oostgevel is uitgevoerd met een houten vensterstrook, waarin geschakelde of door een tweetal smalle muurdammen gescheiden vensters, voorzien van ramen met vierruits roedenverdeling; in de aanbouw rechts drie kleine vensters met vierruits ramen en groene houten luikjes. Links naast de uitbouw een bakstenen trap met ijzeren leuning naar kelderniveau met links een toegang tot de functionele ruimte en rechtuit een vensteropening, waarin dubbele vierruits ramen, beide onder hanenkam. In de westelijke langsgevel rechts één en links twee getoogde vensters onder hanenkam, waarin dubbele vierruits draairamen, en hiertussen de zware bakstenen schoorsteen. Onder het rechter venster bouwsporen van een dichtgemetseld ventilatierooster. Centraal in de zuidelijke kopgevel een getoogde toegangsopening met bakstenen stoep en houten deur en links en rechts hiervan vergelijkbare vensteropeningen met houten luiken. Onder deze beide vensters lichtkokers naar kelderniveau, voorzien van rollaag. Op zolderverdiepingniveau drie kleine vierkante vensters met vierruits ramen en kleine houten luiken. In zuidelijke kopgevel bouwsporen van dichtgemetselde getoogde toegang; daarboven de aankapping van de aanbouw. Mastgoten en wit geschilderde windveren. Het interieur omvat onder meer een grote, vanuit kelderniveau oprijzende functionele ruimte met moderne verwarmingsketels.

De L-vormige aanbouw aan de zuidelijke kopgevel van het hoofdvolume is gebouwd als halfopen kolenopslag en wordt gedekt door een deels met rode en deels met grauwe verbeterde holle (Hollandse) pannen belegd, aan de zuidgevel aansluitend schilddak. De aanbouw bestaat uit een circa anderhalve meter hoge, van muurdammen en op de hoeken van steunberen voorziene borstwering, die wordt beëindigd door een rollaag en daar bovenop houten stijlen met korbelen als dragers van de kap. De ruimte tussen borstwering en dakvoet is ingevuld met gepotdekselde delen en enkele eenvoudige vensters. De toegang bevindt zich in de oostgevel en bestaat uit dubbele opgeklampte deuren. In het interieur enige halfhoge bakstenen wandjes en een onbeschoten pannendak, dat wordt gedragen door een sporen- en spantenconstructie.

Waardering

KETELHUIS MET KOLENOPSLAG, van algemeen belang als relatief gaaf en nog functionerend onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: architectuurhistorische, stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de kunstmatig opgezette en sterk bij de vooraf bestaande ruimtelijke inrichting aansluitende geometrische nederzettingsstructuur en de hierbinnen tot in detaillering doorgevoerde camouflage, uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en uit de onderlinge verwantschap van de hierbij toegepaste vormen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Building 14 is located on the south side of the southern east-west running road on Vrijland-Noord, standing freely against a wooded backdrop and to the southwest of building 13. The ridge line of the main volume is oriented north-south and stands perpendicular to the road. Building 14 was constructed in 1941 as a 'Regelbau', a type of boiler house with coal storage, and is at the macro level part of a large military airfield structure from the years 1940-1945, at the meso level of a sparse complex of buildings arranged in a rectangular-geometric structure, and within this at the micro level one of several relatively solitary buildings placed in direct connection with that spatial structure. The boiler house functioned among other things as a heating centre for Vrijland-Noord and thereby fulfilled a pioneering role in district heating in the Netherlands. The boiler house with coal storage consists of two clearly distinguishable parts: a rectangular main volume and a lower L-shaped extension located to the south of it.

Description

Partly basement, with approximately 50 cm thick external masonry, mostly brick BOILER HOUSE WITH COAL STORAGE on a composite ground plan, consisting of a mainly rectangular main volume and an extension on an L-shaped ground plan.

The main volume is covered by a gabled roof, predominantly tiled with grey corrugated improved hollow (Dutch) tiles and curved outward on both sides with some overhang and with a brick chimney in the eastern roof slope. On the right at the eastern longitudinal facade an extension under extended roof slope; protruding from the western longitudinal facade a remarkably heavy brick chimney with climbing irons and metal cover plate. At the southern gable facade the L-shaped extension with a hipped roof adjoining the facade. The northern gable facade / front facade has the extension on the left and centrally a coved entrance opening under decorative roof crest, containing a green batten door; to the left and right of this a coved window opening under decorative roof crest, with double sashes divided into four panes. Two light shafts to basement level. At attic storey level three small square windows with four-pane windows. Relic of above-ground power supply. The left or east facade is executed with a wooden window strip, in which aligned or separated by two narrow wall piers windows, provided with windows with four-pane glazing bars; in the extension on the right three small windows with four-pane windows and green wooden shutters. To the left of the extension a brick staircase with iron railing to basement level with on the left an entrance to the functional space and straight ahead a window opening, in which double four-pane windows, both under decorative roof crest. In the western longitudinal facade on the right one and on the left two coved windows under decorative roof crest, in which double four-pane sashes, and between these the heavy brick chimney. Below the right window construction marks of a bricked-up ventilation grille. Centrally in the southern gable facade a coved entrance opening with brick step and wooden door and to the left and right of this similar window openings with wooden shutters. Below these two windows light shafts to basement level, provided with roll moulding. At attic storey level three small square windows with four-pane windows and small wooden shutters. In southern gable facade construction marks of bricked-up coved entrance; above this the capping of the extension. Wall gutters and white-painted weather vanes. The interior includes among other things a large functional space rising from basement level with modern heating boilers.

The L-shaped extension at the southern gable facade of the main volume was built as a semi-open coal storage and is covered by a hipped roof, partly tiled with red and partly with grey corrugated improved hollow (Dutch) tiles, adjoining the south facade. The extension consists of approximately one and a half meter high breastwork, provided with wall piers and at the corners with buttresses, which is ended by a roll moulding and upon this wooden posts with corbels as supports for the roof. The space between breastwork and roof edge is filled with tarred shingle covered sections and some simple windows. The entrance is located in the east facade and consists of double riveted doors. In the interior some half-height brick partitions and an unfinished tile roof, which is supported by a rafter and tie beam structure.

Valuation

BOILER HOUSE WITH COAL STORAGE, of general importance as a relatively intact and still functional component of an army camp dating from the Second World War and established by the German occupier as part of a large military airfield, by virtue of: architectural-historical, urban planning, military and cultural-historical and complex and ensemble values, which can appear among other things from the traditionalist building style inspired by local forms, from the components and details characteristic of the building period, from the artificially created and strongly aligned geometric settlement structure, adapted to the pre-existing spatial arrangement and the camouflage carried through in detail within this, from the coherence of and with the total military airfield concept and the spatial main lines and components of the encampment, and from the mutual affinity of the forms employed herein.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map