TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Militair verblijfsgebouw, Deelen:Groot-Heidekamp Arnhem

Arnhem, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Militair verblijfsgebouw
Category
onroerend gebouwd
Built
1940 - 1941
Address
Deelen:Groot-Heidekamp Arnhem
Place
Arnhem
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.03144, 5.90140
Part of complex
529576
Monument number
529607

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Bl. 19 Arnhem, 1918" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Gebouw 31 ligt vrijstaand in een dorpsbrinkachtige structuur langs de noordzijde van de noordelijke toegangsweg tot Groot-Heidekamp, in het noordwestelijk kwadrant van een wegenknooppunt en globaal temidden van de nummers 29, 32 en 34. Op macroniveau is gebouw 31 onderdeel van een grote militaire vliegveldstructuur uit de periode 1940-1945, op mesoniveau van een ijl complex van een deels in lineair en deels in brinkdorpachtig verband geplaatste gebouwen, en hierbinnen op microniveau van een in los lineair verband geplaatst ensemble van panden. Gebouw 31 is een in 1940/1941 als 'Sonderbau' tot stand gebracht ontspanningsgebouw en restaurant (Kasino) en het omvat drie duidelijk te onderscheiden gedeelten, namelijk - als meest westelijke - een rechthoekige hoofdmassa; oostelijk hiervan, haaks erop staand en door een tussenlid - met latere uitbouw - ermee verbonden, een enigszins langgerekt volume; en haaks op dit tweede deel en erachter een eveneens rechthoekige massa; beide laatste vormen tezamen een T-vormige plattegrond. Het gebouw is thans ingericht als onderofficiersmess.

Omschrijving

Deels onderkelderd en deels van kruipruimten voorzien, groot, eenlaags, met ca. 50 cm dik buitenmuurwerk uitgevoerd bakstenen ONTSPANNINGSGEBOUW ANNEX RESTAURANT op samengestelde plattegrond, gedekt door schilddaken, elk in hoofdzaak belegd met gegolfde gemengd gekleurde opnieuw verbeterde holle (Hollandse) pannen. Mastgoten rondom.

Het westelijke onderkelderde bouwdeel is gebouwd op een rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een schilddak met de daknok evenwijdig met de hoofdgevel en haaks op de weg en met in beide langsschilden een vensterstrook van een langgerekte dakkapel. De oostelijke langsgevel / hoofdgevel bevat links twee vensteropeningen onder hanenkam en met betonnen kalf, boven voorzien van met houten roeden verdeelde vierruits valramen en onder van dubbele houten tweeruits draairamen, beneden het kalf voorzien van plaatstalen luiken, enkelzijdig beschilderd in groen en wit zandlopermotief. Rechts hiervan een later ingebrachte getoogde toegangsopening onder hanenkam, met in zessen verdeelde getoogde deur; rond de deur bouwsporen van voormalige vensteropening. Rechts hiervan een vergelijkbaar venster. Zuidelijke kopgevel met drie vergelijkbare vensters. De westelijke langsgevel bevat rechts een toegangsopening met drie treden en links hiervan drie vergelijkbare vensteropeningen. IJzeren balustrade en bakstenen trap met leuning naar kelderniveau, met tevens vensteropeningen. Noordelijke gevel met een relatief klein getoogd venster en links een toegangsopening. Twee kelderlichten onder betonnen latei met naar binnen openende dubbele tweeruits ramen, elk voorzien van een lichtkoker met ijzeren rooster. Bij de overgang naar het tussenlid een blokvormige latere uitbouw. Het interieur is sterk gemoderniseerd.

Het oostelijk hiervan, met de daknok evenwijdig aan de weg en iets teruggelegen bouwdeel is gebouwd op een rechthoekige plattegrond. De zuidelijke langsgevel bevat een negental vensteropeningen onder hanenkam en met betonnen kalf, boven voorzien van met houten roeden verdeelde vierruits valramen en onder van dubbele houten tweeruits draairamen, beneden het kalf voorzien van plaatstalen luiken, enkelzijdig beschilderd in groen en wit zandlopermotief, en onderbroken door twee later ingebrachte getoogde toegangsopeningen met getoogde, van zesruitsverdeling voorziene deuren. In de kopse oostgevel links een getoogde vensteropening met bakstenen omlijsting, voorzien van door roeden verdeeld achtruits raam en horizontaal in vieren verdeeld bovenlicht en rechts een klein getoogd venster met valraam. In de noordelijke langsgevel links van de dwarsvleugel een getoogde toegangsopening onder hanenkam, met een getoogde, in zesruitsverdeling uitgevoerde deur en rechts twee met die in de zuidelijke langsgevel vergelijkbare vensteropeningen. Rechts van de dwarsvleugel een drietal vergelijkbare vensteropeningen en tussen het eerste en het derde van rechts een later ingebrachte, maar eveneens vergelijkbare toegangsopening. Aansluitend rechts de latere aanbouw. Het interieur wordt gevormd door een grotendeels onverdeelde gemoderniseerde ruimte.

Het door een aan weerszijden aangekapt zadeldak gedekte tussenlid tussen het eerste en het tweede bouwdeel heeft de zuidgevel in één lijn met de zuidgevel van het tweede, rechter bouwdeel, en de - aanzienlijk lagere - daknok eveneens parallel met de weg. De zuidelijke gevel van het tussenlid heeft op de begane grond een brede getoogde toegangsopening - de hoofdingang van het pand - die wordt geflankeerd door een wit geschilderde getoogde en geblokte bakstenen omlijsting, waarop in de toog in metalen letters: 'oomess' en die is voorzien van moderne glasdeuren. Aan de noordzijde van het tussenlid de relatief moderne uitbouw, waarin hal en sanitaire voorzieningen.

Het noordelijke bouwdeel heeft de daknok haaks op het oost-west gerichte deel; het is gebouwd op een rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een aangekapt schilddak, met een bakstenen schoorsteen in de daknok en enkele moderne dakraampjes in de beide langsschilden. (Samen met het oost-west gerichte bouwdeel vormt dit deel een T-vormige plattegrond.) De oostelijke langsgevel bevat links een bakstenen trap en balustrade naar kelderniveau, alwaar links een toegangsopening en rechts een vensteropening. Oostelijke gevel op begane grond voorzien van zeven vensteropeningen onder hanenkam en met betonnen kalf, bovenin voorzien van met houten roeden verdeelde vierruits valramen en onder van dubbele houten tweeruits draairamen, alle met beneden het kalf plaatstalen luiken, enkelzijdig beschilderd in groen en wit zandlopermotief. Tussen het derde en het vierde venster van links een mogelijk later ingebrachte getoogde toegangsopening met getoogde, in zesruitsverdeling uitgevoerde deur. Geheel rechts een kleine getoogde vensteropening met vierruits valraam. Kopse noordgevel met links drie vergelijkbare, kleine vensteropeningen en rechts een rechthoekige toegangsopening met geblokte bakstenen omlijsting, twee treden, in zessen verdeeld bovenlicht en voorzien van een plaatstalen deur. De westelijke langsgevel is voor een belangrijk deel wit gepleisterd en met oorspronkelijk negen vensteropeningen, waarvan de linker vijf (semi-)permanent dichtgezet en de rechter vier onder hanenkam en met betonnen kalf, bovenin voorzien van met houten roeden verdeelde vierruits valramen en onder van dubbele houten tweeruits draairamen; de meest links geplaatste en de rechter vier met beneden het kalf plaatstalen luiken, enkelzijdig beschilderd in groen en wit zandlopermotief. Het interieur is deels gemoderniseerd en bevat een aantal kelderruimten, de begane grond onder meer een onverdeelde, gemoderniseerde ruimte.

Waardering

Op samengestelde plattegrond gebouwd ONTSPANNINGSGEBOUW ANNEX RESTAURANT (Kasino), van algemeen belang als zeldzaam en herkenbaar onderdeel van een uit de Tweede Wereldoorlog stammend en door de Duitse bezetter als onderdeel van een groot militair vliegveld opgezet legerkamp, vanwege: architectuurhistorische, stedenbouwkundige, krijgs- en cultuurhistorische en complex- en ensemblewaarden, die onder meer kunnen blijken uit de op locale vormen geïnspireerde traditionalistische bouwtrant, uit de voor de bouwtijd kenmerkende onderdelen en details, uit de kunstmatig opgezette brinkdorpstructuur en de tot in detaillering doorgevoerde camouflage, uit de samenhang van en met het totale militaire vliegveldconcept en de ruimtelijke hoofdlijnen en onderdelen van het kampement, en uit de onderlinge verwantschap van de hierbij toegepaste vormen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Building 31 stands detached in a village green-like structure along the north side of the northern access road to Groot-Heidekamp, in the northwestern quadrant of a road junction and broadly situated between numbers 29, 32 and 34. At macro level, building 31 is part of a large military airfield structure from the period 1940-1945, at meso level of a sparse complex of buildings arranged partly in linear and partly in village green-like arrangement, and within this at micro level of an ensemble of premises arranged in loose linear formation. Building 31 is a recreation building and restaurant (Kasino) established in 1940/1941 as a 'Sonderbau' and comprises three clearly distinguishable sections, namely - as the most westerly - a rectangular main mass; to the east of this, standing at right angles and connected to it by a connecting element - with later extension - a somewhat elongated volume; and at right angles to this second part and behind it a likewise rectangular mass; the latter two together form a T-shaped floor plan. The building is currently fitted out as a non-commissioned officers' mess.

Description

Partially cellared and partly provided with crawl spaces, large, single-storey, with approximately 50 cm thick external brickwork RECREATION BUILDING ANNEX RESTAURANT on a composite floor plan, roofed with hipped roofs, each mainly covered with corrugated mixed-coloured newly improved hollow (Dutch) tiles. Rainwater gutters all around.

The western cellared building section is built on a rectangular floor plan and is roofed with a hipped roof with the ridge running parallel to the main facade and perpendicular to the road and with in both long slopes a window strip of an elongated roof dormer. The eastern long facade / main facade contains on the left two window openings under a rooster comb and with concrete soffit, above provided with four-pane drop casement windows with wooden glazing bars and below with double wooden two-pane casement windows, below the soffit provided with sheet-steel shutters, single-sided painted in green and white hourglass motif. To the right of this a later inserted arched access opening under rooster comb, with an arched door divided into six panes; around the door building traces of a former window opening. To the right of this a comparable window. Southern gable end with three comparable windows. The western long facade contains on the right an access opening with three steps and to the left of this three comparable window openings. Iron balustrade and brick stair with handrail to cellar level, also with window openings. Northern facade with a relatively small arched window and to the left an access opening. Two cellar lights under concrete lintels with inward-opening double two-pane windows, each provided with a light shaft with iron grille. At the transition to the connecting element a block-shaped later extension. The interior is heavily modernised.

The eastern section thereof, with the ridge parallel to the road and slightly set back building section is built on a rectangular floor plan. The southern long facade contains nine window openings under rooster comb and with concrete soffit, above provided with four-pane drop casement windows with wooden glazing bars and below with double wooden two-pane casement windows, below the soffit provided with sheet-steel shutters, single-sided painted in green and white hourglass motif, and interrupted by two later inserted arched access openings with arched doors provided with six-pane division. In the eastern gable end on the left an arched window opening with brick surround, provided with an eight-pane drop casement window with wooden glazing bars and horizontally divided fanlight in four, and on the right a small arched window with drop casement. In the northern long facade to the left of the cross wing an arched access opening under rooster comb, with an arched door executed in six-pane division and to the right two window openings comparable to those in the southern long facade. To the right of the cross wing three comparable window openings and between the first and the third from the right a later inserted, but likewise comparable access opening. Adjoining to the right the later extension. The interior is formed by a largely undivided modernised space.

The connecting element between the first and second building section, roofed with a gabled roof pitched on both sides, has the south facade in line with the south facade of the second, right building section, and the - considerably lower - ridge likewise parallel to the road. The southern facade of the connecting element has on the ground floor a broad arched access opening - the main entrance of the building - which is flanked by a white-painted arched and blocked brick surround, on which in the arch in metal letters: 'oomess' and which is provided with modern glass doors. On the north side of the connecting element the relatively modern extension, containing hall and sanitary facilities.

The northern building section has the ridge perpendicular to the east-west oriented section; it is built on a rectangular floor plan and is roofed with a hipped roof pitched on two sides, with a brick chimney in the ridge and several modern roof windows in both long slopes. (Together with the east-west oriented building section this section forms a T-shaped floor plan.) The eastern long facade contains on the left a brick stair and balustrade to cellar level, where on the left an access opening and on the right a window opening. Eastern facade on ground floor provided with seven window openings under rooster comb and with concrete soffit, above provided with four-pane drop casement windows with wooden glazing bars and below with double wooden two-pane casement windows, all with below the soffit sheet-steel shutters, single-sided painted in green and white hourglass motif. Between the third and fourth window from the left a possibly later inserted arched access opening with an arched door executed in six-pane division. Far right a small arched window opening with four-pane drop casement. Gable end on the north with on the left three comparable, small window openings and on the right a rectangular access opening with blocked brick surround, two steps, fanlight divided into six panes and provided with a sheet-steel door. The western long facade is to a significant extent white-rendered and with originally nine window openings, of which the left five (semi-)permanently blocked and the right four under rooster comb and with concrete soffit, above provided with four-pane drop casement windows with wooden glazing bars and below with double wooden two-pane casement windows; the leftmost placed and the right four with below the soffit sheet-steel shutters, single-sided painted in green and white hourglass motif. The interior is partly modernised and contains a number of cellar spaces, the ground floor includes an undivided, modernised space.

Assessment

Recreation building annex restaurant (Kasino) built on a composite floor plan, of general importance as a rare and recognisable component of an army camp dating from the Second World War and set up by the German occupier as part of a large military airfield, on account of: architectural-historical, urban planning, military and cultural-historical and complex and ensemble values, which may among others be evident from the traditionalist building style inspired by local forms, from the components and details characteristic of the building period, from the artificially created village green structure and the camouflage carried through into details, from the coherence with and in the total military airfield concept and the spatial main lines and components of the encampment, and from the mutual relationship of the forms applied herein.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map