Rijksmonumentenregister · Netherlands
Warnsborn
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Park
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Bakenbergseweg bij 277, 6816 VP Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.00791, 5.86603
- Part of complex
- 528888
- Monument number
- 528889
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1787 map "[Kaart figuratif van alle de operatien en marssen den K. Pruissichen troupes... van Woesel aff tot binnen de provintie van Hollandt en Amsterdam in d. j. 1787 enz.] COLLBN Port 4 N 75 sheet 3" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
De kern van de HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG wordt gevormd door het hotel Groot Warnsborn dat ligt op de plaats van het in de Tweede Wereldoorlog verwoeste 19de-eeuwse huis. Rondom het hotel ligt een 19de-eeuws landschapspark, grotendeels over een 18de-eeuwse ontginningsstructuur. Bij het huis, maar vooral rond de oranjerie is sprake van een in 1912-1915 tot stand gekomen nieuw architectonische tuinaanleg van de hand van H. Copijn.
Op de historische buitenplaats Warnsborn zijn de volgende elementen van historisch belang:
- Het hotel is gesitueerd aan het eind van een lange zichtlaan (XXa), die vanuit het zuidoosten bereikbaar is via een bochtige oprijlaan vanaf de entree aan de Bakenbergseweg. Een sprengenbeek begeleidt de zichtlaan beurtelings aan oost- en westzijde. Bij het hotel vertakt de zichtlaan zich gaffelvormig. In het tussenliggende terrein ligt op de plaats van een vijver nu een siertuin met vijver en gazon.
- De bakstenen terrasmuren met trappen achter het huis zijn restanten van de vroeg 20ste-eeuwse aanleg, waarschijnlijk van Copijn.
- De landschappelijke aanleg ten noorden van het huis bestaat uit ruime glooiende grasvelden met boomgroepen (beuk, eik, esdoorn, acacia), slingerende paden, een restant van de 19de-eeuwse vierkante en de ronde vijver. De zuidelijke (vierkante) vijver is nog herkenbaar als accentverschil in het terrein. De noordelijke (ronde) vijver wordt gevoed door een sprengenbeek die via een kunstig aangelegde cascade (zie hiervoor onderdeel 8) tussen beuken in de vijver uitmondt. De beekloop heeft een deels bakstenen beschoeiing en is voor een deel uit veldkeien samengesteld. De ronde vijver staat aan de noordzijde in verbinding met een kort kanaal dat overgaat in een slingerende beek. Het gedeelte dat de verbinding vormt tussen de ronde vijver en het kanaal heeft een houten brug met ijzeren onderbouw (zie hiervoor onderdeel 7A). Het kanaal leidt naar een door boomcoulissen omsloten weide. Hier liggen twee langgerekte, vloeiend verlopende vijvers. Langs de vijvers voert een wandeling. Op de nauwe overgang tussen de twee noordelijke vijvers bevindt zich een brug met gecementeerde balustrade (zie hiervoor onderdeel 7B). De hoogteverschillen tussen beek en vijvers worden op een aantal plaatsen geaccentueerd door kleine gereconstrueerde cascades, gevormd door veldkeien (zie hiervoor onderdeel 8).
- Aan de westkant van het hotel ligt een bosgebied met rechtlijnig padenpatroon, resultaat van de 18de-eeuwse ontginningen. Eén van de west-oost lopende lanen (voorheen Kapellaan) biedt een zicht op de kapel (zie hiervoor onderdeel 5). Aan de laan eveneens de ontginningsboerderijen de Zevenster en Rust en Vreugde die niet als beschermd monument worden opgenomen. Met name op de aansluiting op de omgeving van het hotel bevindt zich een gecompliceerd lanen- en padenstelsel met diverse veelsprongen en bochtige paden uit het midden van de 19de eeuw.
- Aan de zuid- en zuidoostzijde van de buitenplaats bevindt zich een sterk geaccidenteerd, hoog gelegen terrein waar doorheen de toegangsweg zich slingert. Hier bevindt zich de kapel (zie hiervoor onderdeel 5). Oostelijk daarvan een heuvel met de toegang tot een ijskelder (zie hiervoor onderdeel 4). Het zuidelijk deel wordt bepaald door golvende akker- en weilanden die aan de noordzijde overgaan in het hoger gelegen parkbos. Hier bevindt zich de kern van het Hoog Erf, de boerderij die na de verwoesting in de Tweede Wereldoorlog is herbouwd. Vanuit het Hoog Erf leidt een bochtig bospad met eiken beplant ('Nieuweweg' in 1821) door dit perceel en komt uit op een van de armen van het zesassige lanenstelsel uit het begin van de 19de eeuw.
- Aan de zuidkant een erosiedal met sprengenbeek, Klein Zwitserland, een sterk geaccidenteerd, deels kunstmatig aangelegd perceel met parkbos met beuken en Hollandse eiken, waardoorheen zich de smalle beeklopen en enige sprengkoppen bevinden van de beek die in noordelijke richting loopt en uiteindelijk in de vijvers achter het hotel komt. Over de beeklopen ligt een aantal eenvoudige houten bruggen.
- Oostelijk van het koetshuis en ten zuiden van de oranjerie bevindt zich op het voormalige moestuinterrein een in 1912 door Copijn ontworpen en in 2000 gereconstrueerde tuin in nieuw architectonische stijl. De tuin ter plaatse van de oude moestuin is opgebouwd uit drie terrassen met keermuren van gestapelde Bentheimer steen. Aan de zuidzijde een half cirkelvormige afsluiting (exedra) die aan de oude moestuin was toegevoegd. Het geometrische padenstelsel omsluit rechthoekige gazons met in verschillende patronen ontworpen bloem- en rozenperken, geaccentueerd door smalle met schelpen bestrooide paadjes. Een langgerekte vijver met ronde kommen op de uiteinden en een geometrische vijver, beide met bodems, wanden en randen van beton zijn de symmetrische punten waaromheen de tuin is gerangschikt. In het hoogst gelegen gedeelte van de tuin bevinden zich pergola's en speciaal voor klimplanten ontworpen stellages. De verschillende terrassen zijn bereikbaar via trappen in de terrasmuren. Taxushagen en een tuinmuur omgeven gedeeltelijk de terrassentuin.
- Aan de noordkant van de oranjerie een door Copijn ontworpen rotstuin en de zogenoemde rododendronvallei, een laagte beplant met rododendrons en met oorspronkelijk een kleine vijver. De rotstuin is een slingerend pad, aangelegd als verbinding tussen koetshuis en oranjerie, dat aan weerszijden was aangekleed met rotsformaties van Bentheimer steen en een collectie alpine flora en coniferen.
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorend tot de historische buitenplaats Warnsborn is van algemeen cultuurhistorisch en tuinhistorisch belang:
- wegens de ouderdom;
- wegens de ontwikkelingsgeschiedenis;
- wegens de aanleg uit de 18de, 19de en 20ste eeuw;
- wegens het 18de- en 19de-eeuwse lanenstelsel;
- wegens de combinatie van formele en landschappelijke elementen in de aanleg;
- wegens de integratie van bestaande waterlopen in de landschappelijke aanleg;
- voor wat betreft de rotstuin en de terrassentuin als voorbeeld van de nieuw architectonische stroming in de tuinarchitectuur;
- wegens de plaats van de rotstuin en de terrassentuin in het oeuvre van H. Copijn;
- wegens de functioneel- en visueel-ruimtelijke samenhang met andere onderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The core of the HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT is formed by the hotel Groot Warnsborn which stands on the site of the 19th-century house destroyed in the Second World War. Surrounding the hotel is a 19th-century landscape park, largely overlaid on an 18th-century reclamation structure. At the house, but especially around the orangery, there is a new architectonic garden layout created in 1912-1915 by H. Copijn.
On the historic country estate Warnsborn the following elements are of historical significance:
- The hotel is situated at the end of a long vista (XXa), which is accessible from the south-east via a winding drive from the entrance on the Bakenbergseweg. A spring-fed stream accompanies the vista alternately on the east and west side. At the hotel the vista branches in a forked manner. In the intervening terrain, in the place of a pond now lies an ornamental garden with pond and lawn.
- The brick terrace walls with stairs behind the house are remnants of the early 20th-century layout, probably by Copijn.
- The landscape layout to the north of the house consists of ample rolling meadows with groups of trees (beech, oak, maple, acacia), winding paths, a remnant of the 19th-century square and round pond. The southern (square) pond is still recognisable as an accent difference in the terrain. The northern (round) pond is fed by a spring-fed stream which enters the pond via an artfully constructed cascade (see component 8 for this) between beeches. The stream course has partially brick facing and is partly composed of fieldstone. The round pond is connected on the north side to a short canal which transitions into a winding stream. The section which forms the connection between the round pond and the canal has a wooden bridge with iron substructure (see component 7A for this). The canal leads to a meadow enclosed by tree avenues. Here lie two elongated, smoothly flowing ponds. Along the ponds runs a walk. At the narrow passage between the two northern ponds is a bridge with cemented balustrade (see component 7B for this). The height differences between stream and ponds are accentuated at a number of places by small reconstructed cascades, formed by fieldstone (see component 8 for this).
- On the west side of the hotel lies a wooded area with a rectilinear path pattern, a result of the 18th-century reclamations. One of the west-east running avenues (formerly Kapellaan) offers a view of the chapel (see component 5 for this). Also on the avenue the reclamation farmsteads de Zevenster and Rust en Vreugde which are not included as protected monuments. Particularly at the junction with the hotel surroundings, there is a complicated system of avenues and paths with various forks and winding paths from the mid-19th century.
- On the south and south-east side of the country estate is a steeply undulating, elevated terrain through which the access road winds. Here is the chapel (see component 5 for this). To the east of this a hill with access to an ice house (see component 4 for this). The southern part is characterised by rolling arable and pasture lands which on the north side transition into the elevated park woodland. Here lies the core of Hoog Erf, the farmstead which was rebuilt after its destruction in the Second World War. From Hoog Erf a winding woodland path planted with oaks ('Nieuweweg' in 1821) leads through this parcel and arrives at one of the arms of the six-armed avenue system from the early 19th century.
- On the south side an erosion valley with spring-fed stream, Klein Zwitserland, a steeply undulating, partly artificially constructed parcel with park woodland with beeches and Dutch oaks, through which wind the narrow stream courses and a few spring heads of the stream which runs in a northerly direction and ultimately enters the ponds behind the hotel. Over the stream courses lie a number of simple wooden bridges.
- To the east of the carriage house and to the south of the orangery, on the former vegetable garden site, there is a garden designed by Copijn in 1912 and reconstructed in 2000 in the new architectural style. The garden at the location of the old vegetable garden is built up from three terraces with retaining walls of stacked Bentheim stone. On the south side a half-circular enclosure (exedra) which had been added to the old vegetable garden. The geometric path system encloses rectangular lawns with flower and rose beds designed in various patterns, accentuated by narrow shell-scattered paths. An elongated pond with round basins at the ends and a geometric pond, both with concrete floors, walls and edges are the symmetrical points around which the garden is arranged. In the highest part of the garden are pergolas and trellises specially designed for climbing plants. The various terraces are accessible via stairs in the terrace walls. Yew hedges and a garden wall partially surround the terrace garden.
- On the north side of the orangery a rock garden designed by Copijn and the so-called rhododendron valley, a depression planted with rhododendrons and originally with a small pond. The rock garden is a winding path, laid out as a connection between carriage house and orangery, which was dressed on both sides with rock formations of Bentheim stone and a collection of alpine flora and conifers.
Appraisal
The HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the historic country estate Warnsborn is of general cultural-historical and garden-historical significance:
- on account of its age;
- on account of its developmental history;
- on account of the layout from the 18th, 19th and 20th centuries;
- on account of the 18th and 19th-century avenue system;
- on account of the combination of formal and landscape elements in the layout;
- on account of the integration of existing watercourses in the landscape layout;
- as regards the rock garden and the terrace garden as an example of the new architectural movement in garden architecture;
- on account of the place of the rock garden and the terrace garden in the oeuvre of H. Copijn;
- on account of the functional and visual-spatial coherence with other components of the country estate.
Nearby in the register
- Bijgebouw, Bakenbergseweg 297Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Koetshuis(L), Bakenbergseweg 301Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- IJskelder, Bakenbergseweg bij 277Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Brug(L), Bakenbergseweg bij 277Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.