Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Groninger Punt
Glimmen, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Horeca
- Function
- Stadsherberg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1736
- Address
- Rijksstraatweg 138, 9756 AK Glimmen (Groningen 20)
- Place
- Glimmen
- Municipality
- Groningen
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.13001, 6.62103
- Monument number
- 528716
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryUniversity of Amsterdam Library
5 historical maps cover this location, the earliest the 1696 map "La Seigneurie d'Over-Yssel : subdivisée en trois parties Sallant, Twente, et Drente / dressée sur les memoires les plus nouveaux par le Sr. Sanson" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
"De Groninger Punt", vrijstaand WOONHUIS ter hoogte van één bouwlaag MET AANGEBOUWDE BEDRIJFSVLEUGEL. De gehele plattegrond van "De Groninger Punt" heeft de vorm van een gespiegelde letter "L" met de lange zijde (noordgevel) parallel aan de Rijksstraatweg, zijnde het woongedeelte, en een haaks daarop staande vleugel (aan de zuidoosthoek), het bedrijfsgedeelte. Pal vóór "De Groninger Punt" ligt smalle klinkerbestrating met een brede strook van geplaveide veldkeitjes. Het gehele pand is opgetrokken in rode baksteen. "De Groninger Punt" dateert in oorsprong uit 1736 en werd door Hendrik Jan Folkerts als tolhuis van de stad Groningen nabij de Drentse Aa gebouwd, langs de (oude) weg Assen-Groningen. Delen van dit tolhuis zijn in het oostelijke deel van "De Groninger Punt" bewaard, in het muurwerk, de indeling en bepaalde interieuronderdelen. In 1796 werd tegen de oostzijde een nieuwe schuur gebouwd, anno 2006 nog ten dele in het woonhuis opgenomen. In 1796 werd ook in een grote nieuwe keuken voorzien en werd een nieuwe schuur gebouwd die nog grotendeels bewaard bleef in de driebeukige schuur in de noordoost hoek van "De Groninger Punt". In het eerste kwart van de 19de eeuw werd tegen de zuidzijde een tweede schuur opgetrokken. Inmiddels fungeerde "De Groninger Punt" als herberg en later ook als uitspanning, een functie die tot 1933 aanhield toen P.H. Bos uit Groningen het pand in twee fasen naar plannen van A.R. Wittop Koning, architect te Groningen, liet verbouwen waarbij hij werd geassisteerd door binnenhuisarchitect Nieuwenhuis. Sinds 1933 fungeert "De Groninger Punt" als woonhuis met aangebouwde bedrijfsvleugel. Kort na 1959 werd een deel van de schuur en de grote keuken (uit 1796) aan de noordzijde van "De Groninger Punt" verbouwd tot een afzonderlijke woning.
Omschrijving
Het oudste gedeelte van "De Groninger Punt" betreft een bakstenen, vijfassige woning met centraal geplaatste voordeur en een diepte van vier (venster-)assen. Dit gedeelte heeft een schilddak dat met rode pannen is gedekt, het heeft twee schoorstenen op de uiteinden van de nok, waarvan één met windwijzer, dient als woning en staat met de voorgevel evenwijdig aan de Rijksstraatweg. Het schilddak heeft een omlopende houten dakrand met repeterend druppelmotief. Rechts tegen dit oudste gedeelte staan twee gemetselde hekpijlers met op beide een stenen bol, de rechter hekpijler voorzien van een aangebouwde lage dwarsmuur met een gebeeldhouwd reliëf naar ontwerp van architect E. Reitsma uit het midden van de 20ste eeuw, een paard voorstellend. Op de hoek van voor- en rechterzijgevel is een lantaarn aangebracht. De voorgevel van de woning vertoont een witte pleisterlaag die tot aan de onderdorpels van de vensters doorloopt en heeft een indeling bestaande uit vier kozijnen met raamwerk en kalf waarin in de grote bovenpartij glas-in-lood is geplaatst met enkele gekleurde voorstellingen; de onderpartij heeft een gekoppeld naar binnen draaibaar raamwerk met een ruit. De centraal geplaatste ingangspartij bestaat uit een toegangsdeur met paneelwerk, een luifel en daarboven een bovenlicht met versieringen en de tekst "Huize De Groninger Punt". In de rechter zijgevel twee identieke raampartijen als in de voorgevel met er tussenin een later aangebracht trapeziumvormig kozijn (1933). De linkerzijgevel van de woning heeft om de hoek eenzelfde raamkozijn als de voorzijde, maar van kleinere afmetingen. Achtergevel met links twee tuindeuren met vierdelige bovenlichten, achterdeur met negendelig bovenlicht en lantaarn, voorts vier hoge meerruits schuifvensters.
Inwendig zijn o.m. de volgende historische ruimten, elementen en karakteristieken bewaard gebleven: hal (met blokvormig tegelpatroon in grijs, rood, wit en zwart) en aangrenzende deuren uit 1736; gang met olieverfschildering op paneel voorstellende een landschap met veel kleine figuren w.o. een jachtscène, rechts tegen de muur aangebracht, mogelijk ooit een deel van een beschotwand; kelder met tongewelf, vloer met rode plavuizen en twee maal drie gemetselde nissen; woonkamer (rechts van de hal) met kastenwand en bednis uit 1736, in de rechter kast verschillende historische handtekeningen in de glasruitjes; werkkamer (links van de hal) met betegelde schouw en kastenwand uit 1736; woonkamer uit 1736 (rechts van de gang, achter) met kastenwand en centrale deur en in elk der twee kasten een olieverfpaneel met voorstellingen van een landschap met staffage: het linker met bomen, twee vrouwelijke figuren en een klassiek gebouw, het rechter met een mannelijke en een vrouwelijke staande figuur en een engeltje (deze wand uit 1736 is in de 20ste eeuw naar achteren verplaatst); houten trap uit 1736 naar de zolder, met à jour gezaagd zonnewielmotief in een van de stootborden. Voorts nog een betegelde haardplaats met voorstelling van gekooide vogel, 18de-eeuws.
De in het verlengde van de woning, in oostelijke richting, in 1796 aangebouwde schuur heeft een identiek raamkozijn als in de voorgevel van de woning uit 1736, een toegangspartij met lage stoep en een voordeur met glas-in-lood, links hiervan een gietijzeren rondboograam. In de achtergevel van de schuur bevindt zich in het midden een kozijn met tussenstijl op een gemetselde neut en twee dubbele draaibare baanderdeuren. Ter weerszijden van de baanderdeuren twee identieke rondboog stalvensters van gietijzer. Deze schuur heeft een schilddak met rode Hollandse pan en bevat o.m. de woning en een driebeukige ruimte die grotendeels als schuur in gebruik is, met klinkerbestrating en twee maal vier stijlen en rondhouten kapconstructie uit de bouwtijd.
Achter deze schuur is in zuidoostelijke richting een tweede schuur opgetrokken; deze schuur heeft een afgewolfd dak met oelebord aan de oostzijde en een topgevel aan de westkant en een dekking met rode Hollandse dakpannen. De achtergevel bevat twee staldeuren met twee gietijzeren stalvensters ernaast. In de topgevel zijn twee kleine halfronde gietijzeren stalraampjes geplaatst. Inwendig bevat deze driebeukige schuur o.m. deel, koeienstal met grup en paardenstal.
Waardering
"De Groninger Punt", bestaande uit een vrijstaand WOONHUIS, in oorsprong uit 1736 daterend, MET AANGEBOUWDE BEDRIJFSVLEUGEL waarin twee schuren van later datum zijn opgenomen, vertegenwoordigt het algemeen belang wegens:
- de ouderdom;
- de interessante bewonings-, bouw- en gebruiksgeschiedenis die in en aan het object afleesbaar is;
- de architectuur- en bouwhistorische waarden, met name tot uitdrukking komend in de gaaf behouden gebleven constructie, hoofdvorm, indeling en materialen;
- de betekenis voor de cultuurgeschiedenis zoals deze o.m. tot uitdrukking komt in de aanwezigheid van kastenwanden uit 1736, een drietal olieverfschilderingen op paneel, schoorsteenpartijen en trap;
- de zeldzaamheid van de historische ontwikkeling, van tolhuis naar herberg en uitspanning naar woning met bedrijfsvleugel;
- de lommerrijke en vrije situering even ten noorden van de Drentse Aa als gevolg waarvan de landschappelijke entourage en de bijzondere historische belevingswaarden van "De Groninger Punt" nader tot uitdrukking komen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
"De Groninger Punt", a detached RESIDENTIAL HOUSE at the level of one storey WITH ADJOINING BUSINESS WING. The entire floor plan of "De Groninger Punt" has the shape of a mirrored letter "L" with the long side (north facade) parallel to the Rijksstraatweg, being the residential part, and a wing perpendicular to it (at the south-east corner), the business part. Just in front of "De Groninger Punt" lies narrow brick paving with a broad strip of laid field stones. The entire building is constructed in red brick. "De Groninger Punt" dates in origin from 1736 and was built by Hendrik Jan Folkerts as a toll house for the city of Groningen near the Drentse Aa, along the (old) road Assen-Groningen. Parts of this toll house are preserved in the eastern part of "De Groninger Punt", in the masonry, the layout and certain interior components. In 1796 a new barn was built against the east side, still partly incorporated into the residential house in 2006. In 1796 a large new kitchen was also provided and a new barn was built which largely remained in the three-aisled barn in the north-east corner of "De Groninger Punt". In the first quarter of the 19th century a second barn was erected against the south side. Meanwhile "De Groninger Punt" functioned as an inn and later also as a public house, a function that lasted until 1933 when P.H. Bos from Groningen had the building converted in two phases according to plans by A.R. Wittop Koning, architect in Groningen, assisted by interior architect Nieuwenhuis. Since 1933 "De Groninger Punt" has functioned as a residential house with adjoining business wing. Shortly after 1959 part of the barn and the large kitchen (from 1796) on the north side of "De Groninger Punt" was converted into a separate dwelling.
Description
The oldest part of "De Groninger Punt" is a brick, five-bay residence with centrally placed front door and a depth of four (window) bays. This part has a hipped roof covered with red tiles, it has two chimneys at the ends of the ridge, one with a weather vane, serves as a residence and stands with the front facade parallel to the Rijksstraatweg. The hipped roof has a continuous wooden roof edge with repeating drip motif. To the right of this oldest part stand two brick gate piers each with a stone ball on top, the right gate pier provided with an adjoining low transverse wall with a sculptured relief according to the design of architect E. Reitsma from the mid-20th century, depicting a horse. On the corner of the front and right side facade a lantern has been fitted. The front facade of the residence shows a white plaster layer that extends to the window sills and has a layout consisting of four windows with framework and calf in which leaded glass is placed in the large upper part with some coloured representations; the lower part has a coupled inward-opening framework with a pane. The centrally placed entrance section consists of an access door with panelwork, a canopy and above it a fanlight with decorations and the text "Huize De Groninger Punt". In the right side facade two identical window sections as in the front facade with a later-added trapezium-shaped window (1933) between them. The left side facade of the residence has the same window frame as the front side around the corner, but of smaller dimensions. Rear facade with on the left two garden doors with four-pane fanlights, back door with nine-pane fanlight and lantern, furthermore four tall multi-pane sash windows.
Internally the following historical spaces, elements and characteristics have been preserved among others: hall (with block-shaped tile pattern in grey, red, white and black) and adjoining doors from 1736; corridor with oil painting on panel depicting a landscape with many small figures including a hunting scene, affixed to the wall on the right, possibly once part of a panelled wall; cellar with barrel vault, floor with red tiles and two times three brick niches; living room (to the right of the hall) with cabinet wall and alcove from 1736, in the right cabinet various historical signatures on the glass panes; study (to the left of the hall) with tiled fireplace and cabinet wall from 1736; living room from 1736 (to the right of the corridor, at the back) with cabinet wall and central door and in each of the two cabinets an oil painting on panel with representations of a landscape with staffage: the left one with trees, two female figures and a classical building, the right one with a standing male and female figure and a little angel (this wall from 1736 was moved backwards in the 20th century); wooden staircase from 1736 to the loft, with cut-out sun wheel motif in one of the string boards. Furthermore a tiled fireplace with representation of a caged bird, 18th century.
The barn built onto the extension of the residence, in an easterly direction, in 1796 has an identical window frame as in the front facade of the residence from 1736, an entrance section with low step and a front door with leaded glass, to the left of this a cast-iron round-arch window. In the rear facade of the barn in the middle is a window with central mullion on a brick neut and two double revolving barn doors. On either side of the barn doors two identical round-arch barn windows of cast iron. This barn has a hipped roof with red Dutch tiles and contains among others the residence and a three-aisled space largely used as a barn, with brick paving and two times four posts and round timber roof truss structure from the building period.
Behind this barn a second barn has been erected in a south-easterly direction; this barn has a cambered roof with board and strut on the east side and a stepped gable on the west side and a covering of red Dutch roof tiles. The rear facade contains two barn doors with two cast-iron barn windows next to them. In the stepped gable two small semi-circular cast-iron barn windows are placed. Internally this three-aisled barn contains among others a section, cow stall with gutter and horse stall.
Valuation
"De Groninger Punt", consisting of a detached RESIDENTIAL HOUSE, dating originally from 1736, WITH ADJOINING BUSINESS WING in which two barns of later date are incorporated, represents the general interest on account of:
- the age;
- the interesting residential, construction and use history which can be read from and on the object;
- the architectural and construction-historical values, expressed in particular in the well-preserved structure, main form, layout and materials;
- the significance for cultural history as expressed among others in the presence of cabinet walls from 1736, three oil paintings on panel, fireplace sections and staircase;
- the rarity of the historical development, from toll house to inn and public house to residential house with business wing;
- the tree-lined and free setting just north of the Drentse Aa as a result of which the landscape surroundings and the special historical experience values of "De Groninger Punt" are further expressed.
Nearby in the register
- Woonhuis, Rijksstraatweg 81Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rijksstraatweg 77Woonhuisunder 1 mi
- Onderdeel woningen e.d., Rijksstraatweg bij 77Onderdeel woningen e.d.under 1 mi
- Garage(K), Rijksstraatweg bij 77Onderdeel woningen e.d.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.