Rijksmonumentenregister · Netherlands
Meelfabriek
Weert, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Meelfabriek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1906 - 1938
- Address
- Industriekade 38, 6001 SE Weert
- Place
- Weert
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.25308, 5.69081
- Monument number
- 527313
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 33 Helmond, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De MEELFABRIEK bevindt zich op een rechthoekig perceel en is gefaseerd uitgebreid en thans bekend als Meneba Meel. Het perceel wordt begrensd door de Kanaalstraat in het oosten, belendende bebouwing in het westen, de Straevenweg in het zuiden en de Industriekade met Zuid-Willemsvaart in het noorden.
Het huidige Meneba Meel, voorheen Gebr. Van de Venne, had zijn wortels in Echt. Vanwege de ongunstige ligging van Echt, werd besloten de fabriek te verhuizen naar Weert langs de in 1826 geopende Zuid-Willemsvaart. Men koos voor deze locatie omdat in het begin van de twintigste eeuw de industriële revolutie in Weert pas goed op gang kwam. De Industriekade vertoonde in die tijd een lineair bebouwingspatroon, waarbij de vroegindustriële ondernemingen met name gericht waren op handel, opslag en vooral bewerking en verwerking van agrarische producten.
De te beschermen delen van het complex zijn tot stand gekomen in de periode 1906-1938. Het betreft de volgende SILOGEBOUWEN: een dubbel volume uit 1906 (de oorspronkelijke bloemmolen), met uitbreidingen in 1915 en 1929 en een SILOGEBOUW uit 1938 naar ontwerp van Postma te Deventer. Tevens wordt de KADEMUUR aan de Zuid-Willemsvaart meegenomen in de bescherming. Alle te beschermen delen zijn in gaafheid aangetast. De volumes uit 1906 telde oorspronkelijk vijf (westelijk gelegen) en vier (oostelijk gelegen) verdiepingen. Op beide volumes, evenals op de uitbreiding van 1915, is in 1949 een extra verdieping gezet. Tevens zijn diverse vensteropeningen in het volume dichtgezet. Op het silogebouw uit 1938 is tevens een opbouw met stalen omkapping van omstreeks 1985 geplaatst. In de interieurs van alle volumes, met uitzondering van het volume 1938, zijn verschillende aanpassingen gedaan; een deel van de houten balken en planken plafonds is vernieuwd, er zijn stalen kolommen geplaatst van recentere datum, oude silo's en graancellen worden vervangen door stalen exemplaren. Tevens moeten de nog bestaande oude interieurs de komende jaren worden vernieuwd als gevolg van de wetgeving op de hygiëne e.d..
Uitgesloten van bescherming zijn de overige gebouwen op het terrein. De woning uit 1939, die wel binnen de MSP-periode valt, wordt echter uitgesloten van rijksbescherming vanwege de soberheid van het object en de sterke aantasting van de gaafheid.
Omschrijving
De bedrijfsgebouwen beslaan een onregelmatige plattegrond, en bestaan uit verschillende aaneen gebouwde delen met afwisselende hoogten en hebben een opstand van baksteen en gewapend beton en hebben een plat dak. In de volumes van 1906 en 1915 zijn sierlijke muurankers toegepast. Daar de gebouwen van west naar oost zijn gebouwd en de oudste volumes dus meest westelijk liggen, worden die het eerst beschreven.
Het meest westelijke gelegen SILOGEBOUW, gebouwd in 1906, heeft vijf bouwlagen aan voorzijde en zes bouwlagen aan achterzijde waarbij de voorgevel aan de straatzijde drie traveeën telt, welke worden geleed door lisenen. Het object heeft een opstand van baksteen met metselwerk in kruisverband. Onder de dakrand bevindt zich muizetand siermetselwerk. De kozijnen zijn deels van hout, deels van staal. De vensterdorpels zijn gecementeerd. De gevelopeningen zijn segmentboogvormig en hebben roedenverdeling tenzij anders vermeld De middelste travee telt in de eerste bouwlaag een dichtgezette deur en resp. in elke bouwlaag daarboven een dichtgezet venster, met uitzondering van het rechthoekige liggende venster in de vijfde bouwlaag, welk niet is dichtgezet. De rechterzijgevel telt over de eerste vijf bouwlagen vijf traveeën welke worden geleed door lisenen. Over de hele eerste bouwlaag is een aanbouw gerealiseerd uit omstreeks de jaren zeventig van de twintigste eeuw. De tweede bouwlaag kent vier vensters, waarbij het venster in de vijfde travee is dichtgezet. Zowel derde als vierde bouwlaag hebben eerst twee dichtgezette vensters, twee vensters in derde en vierde travee en een dichtgezet venster in de vijfde travee. De vijfde bouwlaag telt vier vensters, waarbij het venster in de vijfde travee is dichtgezet. Boven op het volume is een opbouw uit 1949. Deze opbouw telt over de laatste drie traveeën van de rechterzijgevel drie vierkante vensters. Aan de achtergevel van het volume zijn verscheidene aanbouwen gerealiseerd waardoor deze geheel blind is. Ook aan de linkerzijgevel is deels een grote aanbouw. De overige vensters zijn dichtgezet, waardoor deze gevel blind is. Het meer oostelijk gelegen SILOGEBOUW uit 1906, inclusief de aanbouw uit 1915, heeft vijf bouwlagen, waarvan de bovenste bouwlaag in 1949 op het oorspronkelijke gebouw is gezet. Het object heeft een opstand van baksteen met metselwerk in kruisverband. Onder de dakrand bevindt zich muizetand siermetselwerk. De kozijnen zijn deels van hout, deels van staal. De vensterdorpels zijn gecementeerd. De gevelopeningen zijn segmentboogvormig en hebben roedenverdeling tenzij anders vermeld. Voor de deuren op de verdiepingen bevinden zich balkons van ijzer. De voorgevel aan de straatzijde telt tien traveeën, welke worden geleed door lisenen, en heeft van links naar rechts de volgende gevelindeling. De vensters in het souterrain zijn alle dichtgezet. De eerste bouwlaag telt een recht venster, een dubbele houten deur met recht bovenlicht, een dichtgezet venster, twee vensters, een deur, twee vensters, een dubbele houten deur met vierkant bovenlicht en een venster. De tweede bouwlaag telt twee vensters, een dichtgezet venster, vijf vensters, een dubbele houten deur met glas en vierkant bovenlicht en een venster. De derde bouwlaag telt een recht venster, een dubbele houten deur met glas en recht bovenlicht, een dichtgezet venster, een dubbele houten deur met glas en recht bovenlicht, vier vensters, een dubbele houten deur met glas en bovenlicht, een venster. Deze bouwlaag kent een stalen balkon over de eerste vier traveeën. De vierde bouwlaag telt drie dichtgezette vensters, vijf vensters, een dubbele houten deur met glas en bovenlicht en een venster. De opbouw uit 1949 kent uiterst links op de eerste twee traveeën een toren waaraan zich een stalen laadvloertje en een hefinstallatie bevindt. Deze toren kent de volgende gevelopeningen: onderaan een venster, daarboven een houten dubbele deur, daarboven in elk geveldeel vier dichtgezette vensters. De rest van de opbouw telt acht vierkante tweeruitsvensters. De rechterzijgevel van het volume uit 1906 heeft deels een aanbouw, waardoor slechts een deel van de gevel zichtbaar is. De eerste twee traveeën tellen in elke bouwlaag een venster, waarvan de vensters in de opbouw vierkant zijn. Het souterrainvenster in de eerste travee is dichtgezet. In de derde travee bevindt zich in de eerste bouwlaag een houten deur. De meest rechtse travee telt in elke bouwlaag een venster, waarvan het venster in de opbouw vierkant is. De gevelopeningen in de overige traveeën zijn dichtgezet. De achtergevel van het volume uit 1906 telt drie traveeën en heeft over de hele eerste bouwlaag een aanbouw. In de tweede travee bevinden zich in de tweede en derde bouwlaag een venster, een dichtgezet venster in de vierde bouwlaag en een vierkant venster in de opbouw. De linkerzijgevel van het volume uit 1906 heeft vier traveeën en kent de volgende gevelopeningen; aan de eerste, tweede en vierde travee is over de eerste bouwlaag een aanbouw van recentere datum gerealiseerd. In de eerste bouwlaag bevindt zich in de derde travee een venster. In de tweede, derde en vierde bouwlaag bevinden zich drie vensters. In de vijfde bouwlaag bevinden zich vier vierkante vensters. De rechterzijgevel en de linkerzijgevel van het volume uit 1915 zijn blind. De achtergevel van het volume uit 1915 kent de volgende gevelopeningen: de eerste bouwlaag heeft over de eerste twee traveeën een aanbouw van recentere datum. Verder heeft de eerste bouwlaag twee vensters, en een dichtgezet venster. De tweede bouwlaag heeft een dichtgezet venster, twee vensters, een houten deur met ijzeren balkon en een dichtgezet venster. De derde en de vierde bouwlaag hebben elk een dichtgezet venster, drie vensters en een dichtgezet venster. De vijfde bouwlaag heeft vijf vierkante vensters. Het SILOGEBOUW 1928 heeft een opstand van baksteen met metselwerk in kruisverband, ligt oostelijk van de volumes 1906 en 1915, en is tegen het volume van 1915 aangebouwd. Onder de dakrand bevindt zich muizetand siermetselwerk. Verder hebben de gevels speklagen van een donkerder tint baksteen. Alle gevels van dit volume zijn blind, met uitzondering van twee vierkante vensters in de achtergevel. Het SILOGEBOUW van Postma uit 1938 is van gewapend beton en telt in totaal 14 silo's, twee rijen van vijf silo's, met daartussen nog een rij van vier silo's. De silo's staan op paddestoelkolommen in de souterrainverdieping waar de afvoer van graan plaatsvindt. In de souterrainverdieping bevinden zich vijf stalen vensters met afgeschuinde hoeken en roedenverdeling. De vensterdorpels zijn van baksteen. Aan de voorgevel, ofwel noordelijke gevel van het silogebouw bevindt zich een elevatortoren, waarin zich een trap en een lift bevinden. Op het silogebouw bevindt zich een opbouw met stalen omkapping van recenter datum.
De interieurs van 1906, 1915 en 1928 zijn qua structuur nog intact. Ook zijn de verdiepingsvloeren nog op de oorspronkelijke hoogte.
Waardering
De MEELFABRIEK is van algemeen belang. Het object heeft cultuurhistorische waarden. De vestiging in Weert in 1906 van de toenmalige Van de Venne Meelfabriek, is van belang als vroegindustriële exponent van de sterke opkomst van de zuidelijke Peel als landbouwgebied sinds het begin van de twintigste eeuw. Daarbij zorgden de situering aan de Zuid-Willemsvaart en het dichtbij gelegen België voor een goede aanvoer- en afvoerroute van de tarwe. Deze gunstige ligging kenmerkte een schaalvergroting die duidelijk afleesbaar is. Het object heeft architectuurhistorische waarden. De objecten hebben architectonisch geen kwalitatief hoogwaardig ontwerp, maar de volumes uit 1906-1929 worden verlevendigd met een muizetand onder de dakrand en sierlijke muurankers en er kan gesproken worden van een duidelijke functionaliteit van de volumes. De oorspronkelijke schilddaken met aankappende dakkapellen in de volumes 1906-1915 zijn vervangen door een extra verdieping met plat dak. Ensemblewaarden bezit het object vanwege de historisch-ruimtelijke relatie met de omliggende aan- en afvoerroutes als Industriekade en Zuid-Willemsvaart. Dit komt tot uitdrukking in de kademuur met aanlegplaatsen in het kanaal en de laad-en losvoorzieningen. Ook is het object vanwege de hoogte en de grootte van belang voor het aanzien van de historische bebouwing aan de Industriekade. Bijzonder in dit verband is de ensemblewaarde van de Meelfabriek als essentieel onderdeel van een groter, historisch gegroeid lineair industrielandschap aan de Industriekade, dat in zijn totaliteit cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van belang is. De kade wordt gekenmerkt door een aantal vroegindustriële ondernemingen, gericht op handel, opslag en vaak bewerking en verwerking van vooral agrarische producten Zij vormen tezamen een inmiddels in Limburg reeds vrij zeldzaam geworden lineair industrielandschap, historisch gegroeid vanaf het begin van de twintigste eeuw, dat in zijn totaliteit getuigenis aflegt van de sociaal-economische ontwikkeling van Weert.
Het object is van belang vanwege de redelijke mate van gaafheid. De Meelfabriek heeft de twintigste eeuw vrij ongeschonden doorstaan. Hoewel de fabriek vele uitbreidingen en moderniseringen kent heeft dit niet geleid tot sloop van de oudere bedrijfspanden. Deze moderniseringen zijn echter wel in het interieur doorgezet, waardoor het van ondergeschikt belang is. Het object heeft zeldzaamheidswaarde vanwege de gefaseerde uitbreidingen die de schaalvergroting laten zien en de hoogbouw van de diverse volumes. In typologisch opzicht is het object tenslotte van belang vanwege de grootschaligheid van de Meelfabriek, in de eerste helft van de twintigste eeuw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The FLOUR MILL is situated on a rectangular plot and has been expanded in phases and is now known as Meneba Meel. The plot is bounded by the Kanaalstraat to the east, adjoining buildings to the west, the Straevenweg to the south and the Industriekade with the Zuid-Willemsvaart to the north.
The current Meneba Meel, formerly Gebr. Van de Venne, had its roots in Echt. Because of the unfavourable location of Echt, it was decided to relocate the factory to Weert along the Zuid-Willemsvaart, which opened in 1826. This location was chosen because at the beginning of the twentieth century the industrial revolution in Weert was only just getting properly underway. The Industriekade showed a linear building pattern at that time, with early industrial enterprises particularly focused on trade, storage and especially processing and conversion of agricultural products.
The parts of the complex to be protected were created in the period 1906-1938. These are the following SILO BUILDINGS: a double volume from 1906 (the original flour mill), with extensions in 1915 and 1929 and a SILO BUILDING from 1938 designed by Postma of Deventer. Also included in the protection is the QUAY WALL on the Zuid-Willemsvaart. All parts to be protected have been compromised in terms of integrity. The volumes from 1906 originally had five (situated to the west) and four (situated to the east) storeys. An additional storey was added to both volumes, as well as to the 1915 extension, in 1949. In addition, various window openings in the volume were blocked up. The silo building from 1938 also has a superstructure with steel cladding from around 1985. In the interiors of all volumes, with the exception of the 1938 volume, various alterations have been made; part of the wooden beam and plank ceilings have been renewed, steel columns of more recent date have been installed, old silos and grain cells are being replaced with steel ones. Also, the remaining old interiors will need to be renewed in the coming years as a result of hygiene legislation and the like.
Excluded from protection are the other buildings on the site. The dwelling from 1939, which does fall within the MSP period, is however excluded from national monument protection because of the soberness of the object and the severe compromise to its integrity.
Description
The business buildings occupy an irregular footprint and consist of various connected parts with alternating heights and have an elevation of brick and reinforced concrete and a flat roof. In the volumes of 1906 and 1915 ornamental wall anchors are used. As the buildings were constructed from west to east and the oldest volumes are thus situated most to the west, these are described first.
The SILO BUILDING situated furthest west, built in 1906, has five storeys on the front elevation and six storeys on the rear elevation with the front gable on the street side having three bays, which are articulated by lesenes. The object has an elevation of brick with masonry in Flemish bond. Below the roof line is mouse-tooth decorative brickwork. The window frames are partly of wood, partly of steel. The window sills are cemented. The window openings are segmental arch-shaped and have glazing bars unless otherwise stated. The middle bay has a blocked doorway on the first storey and respectively a blocked window on each storey above it, with the exception of the horizontally rectangular window on the fifth storey, which is not blocked. The right side gable has five bays over the first five storeys which are articulated by lesenes. An extension from around the 1970s has been realised over the entire first storey. The second storey has four windows, with the window in the fifth bay blocked. Both the third and fourth storeys have first two blocked windows, two windows in the third and fourth bays and a blocked window in the fifth bay. The fifth storey has four windows, with the window in the fifth bay blocked. Above the volume is a superstructure from 1949. This superstructure has three square windows over the last three bays of the right side gable. Various extensions have been built on the rear gable of the volume, making it entirely blind. Also on the left side gable there is partly a large extension. The remaining windows are blocked, making this gable blind. The SILO BUILDING situated further east from 1906, including the extension from 1915, has five storeys, the uppermost of which was added in 1949 to the original building. The object has an elevation of brick with masonry in Flemish bond. Below the roof line is mouse-tooth decorative brickwork. The window frames are partly of wood, partly of steel. The window sills are cemented. The window openings are segmental arch-shaped and have glazing bars unless otherwise stated. Before the doors on the storeys are iron balconies. The front gable on the street side has ten bays, which are articulated by lesenes, and has the following gable arrangement from left to right. The windows in the basement are all blocked. The first storey has a straight window, a double wooden door with straight fanlight, a blocked window, two windows, a door, two windows, a double wooden door with square fanlight and a window. The second storey has two windows, a blocked window, five windows, a double wooden door with glass and square fanlight and a window. The third storey has a straight window, a double wooden door with glass and straight fanlight, a blocked window, a double wooden door with glass and straight fanlight, four windows, a double wooden door with glass and fanlight, a window. This storey has a steel balcony over the first four bays. The fourth storey has three blocked windows, five windows, a double wooden door with glass and fanlight and a window. The 1949 superstructure has at the far left on the first two bays a tower with a steel loading platform and a lifting installation. This tower has the following window openings: at the bottom a window, above it a wooden double door, above it in each gable section four blocked windows. The rest of the superstructure has eight square two-light windows. The right side gable of the volume from 1906 is partly covered by an extension, so only part of the gable is visible. The first two bays have a window on each storey, with the windows in the superstructure being square. The basement window in the first bay is blocked. In the third bay there is a wooden door on the first storey. The rightmost bay has a window on each storey, with the window in the superstructure being square. The window openings in the remaining bays are blocked. The rear gable of the volume from 1906 has three bays and has an extension over the entire first storey. In the second bay there are windows on the second and third storeys, a blocked window on the fourth storey and a square window in the superstructure. The left side gable of the volume from 1906 has four bays and has the following window openings; on the first, second and fourth bays an extension of more recent date has been realised over the first storey. On the first storey there is a window in the third bay. On the second, third and fourth storeys there are three windows. On the fifth storey there are four square windows. The right side gable and the left side gable of the volume from 1915 are blind. The rear gable of the volume from 1915 has the following window openings: the first storey has an extension of more recent date over the first two bays. Further, the first storey has two windows, and a blocked window. The second storey has a blocked window, two windows, a wooden door with iron balcony and a blocked window. The third and fourth storeys each have a blocked window, three windows and a blocked window. The fifth storey has five square windows. The SILO BUILDING 1928 has an elevation of brick with masonry in Flemish bond, lies east of the volumes 1906 and 1915, and is built against the volume of 1915. Below the roof line is mouse-tooth decorative brickwork. Furthermore, the gables have speckled courses of darker-tinted brick. All gables of this volume are blind, with the exception of two square windows in the rear gable. The SILO BUILDING by Postma from 1938 is of reinforced concrete and has a total of 14 silos, two rows of five silos, with a row of four silos between them. The silos are mounted on mushroom columns in the basement storey where the discharge of grain takes place. In the basement storey there are five steel windows with bevelled corners and glazing bars. The window sills are of brick. On the front gable, namely the northern gable of the silo building, is an elevator tower, in which there is a staircase and a lift. Above the silo building is a superstructure with steel cladding of more recent date.
The interiors from 1906, 1915 and 1928 remain structurally intact. The storey floors are also at their original heights.
Valuation
The FLOUR MILL is of general public interest. The object has cultural historical values. The establishment in Weert in 1906 of the then Van de Venne Flour Mill is significant as an early industrial exponent of the strong rise of the southern Peel as an agricultural area from the beginning of the twentieth century. In addition, the location on the Zuid-Willemsvaart and nearby Belgium provided a good supply and discharge route for wheat. This favourable location was characterised by a scaling up that is clearly evident. The object has architectural historical values. The objects do not have architecturally high-quality design, but the volumes from 1906-1929 are enlivened with mouse-tooth decoration below the roof line and ornamental wall anchors and there is clear functionality of the volumes. The original hipped roofs with gabled roof dormers in the volumes 1906-1915 have been replaced by an additional storey with flat roof. The object has ensemble values because of the historical-spatial relationship with the surrounding supply and discharge routes such as the Industriekade and Zuid-Willemsvaart. This is expressed in the quay wall with mooring points in the canal and the loading and unloading facilities. The object is also significant because of the height and size for the appearance of the historic buildings on the Industriekade. Particularly notable in this regard is the ensemble value of the Flour Mill as an essential component of a larger, historically developed linear industrial landscape on the Industriekade, which in its totality is significant in terms of cultural history, architectural history and urban planning. The quay is characterised by a number of early industrial enterprises, focused on trade, storage and often processing and conversion of especially agricultural products. Together they form a linear industrial landscape, now already quite rare in Limburg, historically developed from the beginning of the twentieth century, which in its entirety testifies to the socio-economic development of Weert.
The object is significant because of its reasonable degree of integrity. The Flour Mill has passed through the twentieth century relatively unscathed. Although the factory has undergone many extensions and modernisations, this has not resulted in the demolition of older business premises. However, these modernisations were carried through in the interior, making the interior of secondary importance. The object has rarity value because of the phased extensions that show the scaling up and the high-rise nature of the various volumes. From a typological point of view, the object is finally significant because of the large-scale nature of the Flour Mill in the first half of the twentieth century.
Nearby in the register
- Kazemat 3Kazematunder 1 mi
- Molen, Suffolkweg 26 AIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Kapel(F1), Schansbeemdweg 11Kapelunder 1 mi
- Kazemat 5Kazematunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.