Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Dorpsstraat 15
Koudekerk aan den Rijn, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1911 - 1912
- Address
- Dorpsstraat 15, 2396 HA Koudekerk aan den Rijn (Alphen aan den Rijn 28) (and others)
- Place
- Koudekerk aan den Rijn
- Municipality
- Alphen aan den Rijn
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.13101, 4.58759
- Monument number
- 526844
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1905 map "Bl. 17 Leiden, 1905" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De KERK van de Gereformeerde gemeente Koudekerk aan den Rijn/Hazerswoude-Dorp is in de jaren 1911-1912 gebouwd in de trant van de Neo-Renaissance naar ontwerp van de Alphense architect J. Hengeveld. Directe aanleiding tot de bouw was het afbranden van de oude kerk op 7 maart 1911, die in 1887 was opgericht tijdens de Doleantie als 'afgescheiden' kerk van de Hervormde Gemeente. Door het toegenomen aantal lidmaten, mede veroorzaakt door de samenvoeging van de Nederduits Gereformeerden (dolerenden) en de Christelijk Gereformeerden tot de Gereformeerde kerken in Nederland in 1892, was er bovendien behoefte ontstaan aan een grotere kerkruimte. Voor de nieuwe kerk vond op 7 juni 1911 de aanbesteding plaats voor het schildererk aan Nicolaas Francken uit Koudekerk aan den Rijn en voor het timmerwerk aan G. Bergshoek uit Alphen aan den Rijn. Op 31 augustus 1911 vond de eerste steenlegging plaats door ds. R.W. Huizing, voormalig predikant van de Gereformeerde kerk te Koudekerk. Op 18 januari 1912 is de kerk in gebruik genomen en functioneert (anno 1997) nog steeds als zodanig. Het interieur van de kerk bevindt zich grotendeels in oorspronkelijke staat, waarbij tijdens een recente restauratie de oorspronkelijke kleurstelling zoveel mogelijk is gehandhaafd. Voor de bescherming zijn ondermeer de volgende interieuronderdelen van belang: de kansel, het orgelfront, de (overhuifde) banken, de lambrizering en het doopvont. Het orgel is in de jaren 1930 aangebracht. De glazen van de kerkramen zijn vervangen door eenvoudig gekleurd glas-in-lood, nadat ze tijdens een bombardement op 10 mei 1940 er zijn uitgeblazen. Door zijn vrije ligging, op enige meters afstand van de rooilijn, is de kerk, die met de voorgevel naar de Dorpsstraat is gericht, beeldbepalend gesitueerd.
N.B. De recente uitbouw achter de consistorie is voor bescherming van ondergeschikt belang.
Omschrijving
Niet-georiënteerde éénbeukige zaalkerk onder een zadeldak met gesmoorde kruispannen met aan de straatzijde een uitgebouwde fronttoren waarin zich de hoofdentree bevindt. De toren heeft een vierkant grondvlak en wordt aan weerszijden geflankeerd door twee kleine rechthoekige aanbouwen onder (halve) schilddaken. Het in zes traveeën verdeelde kerkschip is geleed door lisenen en heeft ter hoogte van de tweede travee (noordzijde) aan weerszijden een entreeportaal onder een afgeplat schilddak. De naaldspits en schilddaken zijn gedekt met leien in maasdekking. De kerk is opgetrokken van hardgrauwe baksteen (kruisverband met knipvoeg) met rondom een wit gepleisterde hoge plint en een houten geprofileerde gootlijst. De enkele en gekoppelde rondbogen boven de vensters en deuren, evenals de roosvensters zijn van rode baksteen en verlevendigd met wit gepleisterde aanzet- en sluitstenen, deels in de vorm van diamantkoppen. Wit geschilderd pleisterwerk is tevens decoratief toegepast voor spekbanden, water- en cordonlijsten, afzaten en de geprofileerde gevelafdekkingen. De kopgevel van de kerk heeft aan de voorzijde (zuid) door wit gepleisterde toppinakels bekroonde hoeklisenen, die aansluiten op een geprofileerde gevelafdekking met daaronder een gemetseld klimmend fries. De toren is geleed in drie bouwlagen en wordt bekroond door een op een klokkenstoel geplaatste ingesnoerde naaldspits. Op de begane grond heeft de hoofdentree een dubbele houten deur uit de jaren 1920 met rondboogvormig bovenlicht. Op de verdieping bevindt zich een dubbel rondboogvormig venster met daarboven een roosvenster. De zijgevels hebben op de beide verdiepingen kleinere, rondboogvensters. Het torenmuurwerk wordt beëindigd door een rondboogfries met daarboven een op consoles rustend hoofdgestel. Hierboven een rijk uitgevoerde houten klokkenverdieping met aan elke zijde twee rondboogvormige galmgaten met daartussen een rondboogvormige opengewerkte balustrade. Sterk overstekende aankapping van een met een windvaan bekroonde naaldspits rust op decoratief gesneden consoles. Rondboogvensters komen voor in de uitbouwen aan weerszijden van de toren en in de kopgevel van de kerk, op de begane grond en op de verdieping. De beide zijgevels van het kerkgebouw hebben een over de gevel doorlopende waterlijst met daarboven hoge dubbele rondboogvensters. De meest zuidelijke travee is voorzien van blindnissen. De lisenen zijn geleed met cordonlijsten. De kopgevel aan de achterzijde is een tuitgevel, voorzien van een geprofileerde afdekking. Een rondboogvenster in het midden op de verdieping heeft een bovenlicht met straalsgewijze roedenverdeling. Tegen de achtergevel staat de rechthoekige tweelaagse consistorie uit de bouwtijd.
Interieur
Het in Neo-Renaissance-stijl uitgevoerde interieur bevindt zich grotendeels in oorspronkelijke staat, waarbij zo veel mogelijk de oorspronkelijke kleurstelling is aangehouden. De op houten korbeels rustende in het zicht gelaten kap is uitgevoerd met ijzeren trekstangen. In de zoldering zijn achtkantige ijzeren ventilatieroosters aangebracht. Rondom zijn de muren voorzien van een houten lambrizering. Het bankenplan bestaat uit drie rijen banken met twee middenpaden. Tegen de eindwand (noordzijde) een, dominant aanwezig, rijk uitgevoerde, op consoles rustende kansel met lezenaar, geflankeerd door dwarsgeplaatste trappen met leuningen. Boven de kansel een monumentaal orgelbalkon, dat evenals de orgelkas, rijk is uitgevoerd met rondboogfries en bandwerk. Het fungeert tevens als klankbord voor de kansel. Aan weerszijden van het orgel twee grote klankborden met links de teksten van de "God sprak den woorden" (10 geboden bord) en rechts de "Artikelen des Geloofs" en het "Onze vader". Aan weerszijden van de kansel tegen de zijmuren dwarsgeplaatste banken voor leden van de kerkeraad, waar van de laatste tegen de muur overhuifd zijn. Voor de kansel staat de doopvont. Aan het zuideinde een op slanke gietijzeren kolommen rustende galerij met rondboogvormige (dichtgezette) balustrade. Hieronder bevindt zich ook een tochtportaal, dat leidt naar het entreeportaal, uitgevoerd met een granitovloer met palmetmotief. Hier bevindt zich ook de stichtingssteen van de kerk. Het interieur van de consistorie is verbouwd en voor de bescherming van ondergeschikt belang.
Waardering
De kerk van de Gereformeerde gemeente is cultuurhistorisch van algemeen belang als exponent van de kerkgeschiedenis van de Gereformeerde kerken in Nederland, die na 1892 is ontstaan door een gedeeltelijke 'Vereniging' van de 'Afgescheidenen' en de 'Dolerenden'.
De kerk is architectuurhistorisch van algemeen belang als representatief voorbeeld van een gereformeerde zaalkerk in Neo-Renaissance-stijl uit het begin van de 20ste eeuw met een daarbijbehorend karakteristiek interieur.
De kerk is van belang vanwege de vrij grote gaafheid wat betreft de hoofdvorm, het materiaalgebruik en de detaillering van het exterieur en de zeer hoge mate van gaafheid van het interieur. Relatief zeldzaam is dat zowel de oorspronkelijke inrichting als de indeling bewaard is.
De kerk is van belang vanwege de beeldbepalende situering aan de Dorpsstraat in de dorpskern van Koudekerk aan den Rijn.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CHURCH of the Gereformeerde gemeente Koudekerk aan den Rijn/Hazerswoude-Dorp was built in the years 1911-1912 in the Neo-Renaissance style according to a design by the Alphen architect J. Hengeveld. The direct occasion for construction was the burning down of the old church on 7 March 1911, which had been established in 1887 during the Doleantie as a 'separated' church from the Hervormde Gemeente. Due to the increased number of members, partly caused by the merger of the Nederduits Gereformeerden (dolerenden) and the Christelijk Gereformeerden into the Gereformeerde kerken in Nederland in 1892, there was also a need for a larger church space. For the new church, a tender was held on 7 June 1911 for the brickwork by Nicolaas Francken from Koudekerk aan den Rijn and for the carpentry work by G. Bergshoek from Alphen aan den Rijn. On 31 August 1911 the first stone-laying took place by Rev. R.W. Huizing, former pastor of the Gereformeerde church at Koudekerk. On 18 January 1912 the church was taken into use and functions (anno 1997) still as such. The interior of the church is largely in its original state, with the original colour scheme being preserved as much as possible during a recent restoration. For the protection, the following interior components are among those of importance: the pulpit, the organ front, the (canopied) pews, the wooden wall panels and the baptismal font. The organ was installed in the years 1930. The panes of the church windows were replaced with simple coloured leaded glass after they were blown out during a bombardment on 10 May 1940. Due to its free setting, at some distance from the building line, the church, which faces the Dorpsstraat with its front facade, is situated in a visually prominent position.
N.B. The recent extension behind the consistory is of subordinate importance for protection.
Description
Non-oriented single-aisle hall church under a gabled roof with crossed tiles, with an extended front tower on the street side in which the main entrance is located. The tower has a square floor plan and is flanked on both sides by two small rectangular annexes under (half) hipped roofs. The church nave, divided into six bays, is articulated by pilasters and has at the level of the second bay (north side) entrance porches on both sides under a truncated hipped roof. The spire and hipped roofs are covered with slates in Maas-style covering. The church is constructed of hard-grey brickwork (cross-bond with cut joint) with a white plastered high plinth all around and a wooden moulded gutter line. The single and coupled round arches above the windows and doors, as well as the rose windows are of red brick and enlivened with white plastered springer and closing stones, partly in the form of diamond heads. White painted plasterwork is also applied decoratively for speckled bands, drip mouldings and cordon lines, bevels and the moulded facade cappings. The gable end of the church has on the front (south) corner pilasters crowned by white plastered pinnacles, which connect to a moulded facade capping with below it a moulded climbing frieze. The tower is articulated in three storeys and is crowned by a spire placed on a bell cage. At ground level the main entrance has a double wooden door from the 1920s with a round-arched fanlight. On the first floor there is a double round-arched window with above it a rose window. The side facades have on both floors smaller round-arched windows. The tower brickwork is terminated by a round-arched frieze with above it a main cornice resting on consoles. Above this a richly executed wooden bell storey with on each side two round-arched sound holes with between them a round-arched openwork balustrade. A strongly overhanging cap with a weathervane-crowned spire rests on decoratively carved consoles. Round-arched windows occur in the extensions on both sides of the tower and in the gable end of the church, at ground level and on the first floor. Both side facades of the church building have a drip moulding running across the facade with above it tall double round-arched windows. The southernmost bay is provided with blind recesses. The pilasters are articulated with cordon lines. The gable end at the rear is a spout gable, provided with a moulded capping. A round-arched window in the middle on the first floor has a fanlight with radial glazing bars. Against the rear facade stands the rectangular two-storey consistory from the time of construction.
Interior
The interior, executed in Neo-Renaissance style, is largely in its original state, with the original colour scheme being preserved as much as possible. The exposed roof truss resting on wooden corbels is executed with iron tie rods. Octagonal iron ventilation grilles are installed in the ceiling. All around the walls are provided with wooden wall panels. The pew plan consists of three rows of pews with two central aisles. Against the end wall (north side) a prominent, richly executed pulpit resting on consoles with lectern, flanked by transversely placed stairs with railings. Above the pulpit a monumental organ gallery, which like the organ case is richly executed with round-arched frieze and bandwork. It also functions as a sounding board for the pulpit. On both sides of the organ two large sounding boards with on the left the texts of the "God spoke the words" (Ten Commandments board) and on the right the "Articles of Faith" and the "Our Father". On both sides of the pulpit against the side walls transversely placed pews for members of the church council, the last of which against the wall is canopied. In front of the pulpit stands the baptismal font. At the south end a gallery resting on slender cast-iron columns with round-arched (closed) balustrade. Below this is also a draught vestibule leading to the entrance portico, executed with a granite floor with palmette motif. Here is also the foundation stone of the church. The interior of the consistory has been altered and is of subordinate importance for protection.
Valuation
The church of the Gereformeerde gemeente is of general cultural-historical importance as an exponent of the church history of the Gereformeerde kerken in Nederland, which came into being after 1892 through a partial 'Union' of the 'Secessionists' and the 'Protesters'.
The church is of general architectural-historical importance as a representative example of a Gereformeerde hall church in Neo-Renaissance style from the early 20th century with a characteristic interior.
The church is of importance because of the relatively great integrity with regard to the main form, the use of materials and the detailing of the exterior and the very high degree of integrity of the interior. It is relatively rare that both the original furnishings and the layout are preserved.
The church is of importance because of its visually prominent setting on the Dorpsstraat in the village centre of Koudekerk aan den Rijn.
Nearby in the register
- Boerderij, Dorpsstraat 17Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Dorpsstraat 1Boerderijunder 1 mi
- Zomerhuis, Dorpsstraat 49Boerderijunder 1 mi
- BoerderijcomplexBoerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.