Rijksmonumentenregister · Netherlands
Mercurius en Neptunus
Schiedam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Branderij
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1870
- Address
- Westerkade 30, 3116 GK Schiedam (and others)
- Place
- Schiedam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.90809, 4.40018
- Monument number
- 525431
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamInternet ArchiveUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1846 map "Kaart van Rotterdam en omstreken met inbegrip van de steden Delft, Vlaardingen, Schiedam en Delfshaven / naar de beste bronnen bew. door F.H. Görlitz" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Duo voormalige BRANDERIJEN "Neptunus" en "Mercurius" gebouwd in 1870 in Eclectische stijl. De branderijen zijn gesitueerd aan de in 1860 gegraven Westerhaven, die is aangelegd ten behoeve van de laatste grote bloeiperiode (1850-1880) van de (kleinschalige) Schiedamse brandersbedrijvigheid. De branderijen zijn typologisch representatief voor de huisvesting van deze specifieke productiefase binnen de Jeneverbedrijfstak in deze periode. Karakteristiek is de asymmetrische gevelindeling die het gevolg is van de opstelling op de begane grond van de (bredere) beslagbakken aan één zijde van de branderij en de ketelapparatuur aan de andere zijde. Op de eerste verdieping bevonden zich, in oorsprong geheel links en rechts, de deuren waardoor, via een ladder, de zakken grondstoffen naar binnen werden gedragen.
NB: Het meest linker venster op de verdieping van nr. 28 is gewijzigd in een deur. De begane grond van nr. 28 (Mercurius), oorspronkelijk de gespiegelde variant van nr. 30, is gewijzigd ten behoeve van de nieuwe kantoorfunctie. Inwendig is staat het pand op de verdieping in verbinding met het aanpandige nr.26. De achtergevels van de beide panden en de zijgevel van nummer 30 zijn, ter hoogte van de begane grond en de zolderverdieping gewijzigd. De karakteristieke detaillering van de ramen en deuren is bij een aantal vensters verloren gegaan. In het interieur van nummer 28 is op de zolderverdieping een verlaagd plafond aangebracht.
Omschrijving
Het duo aanpandige branderijen is opgetrokken op een rechthoekige plattegrond en bestaat uit een hoge begane grond verdieping en een ruime verdieping onder een met pannen gedekt zadeldak dat met de nokrichting haaks op de straat staat. De voorgevels zijn boven een hardstenen plint opgetrokken in rode/grauwe bakstenen en de achter- en zijgevels in gele IJsselsteen.
De ten opzichte van elkaar gespiegelde, voorgevels zijn gevat tussen gemetselde pilasters met spaarvelden over een hoogte van twee bouwlagen. In het spaarveld van de pilasters is gele IJsselsteen toegepast. De pilasters worden bekroond door gemetselde kapitelen met een natuurstenen astragaal en abacus. De pilasters ondersteunen de gemetselde getrapte tandlijst die de daklijn van beide puntgevels volgt. De puntgevel is afgewerkt met een overstekende houten geprofileerde kroonlijst. De voorgevel is voorzien van een kops uitgemetselde kordonlijst. Op de begane grond bevat de linker branderij (Neptunus) rechts van het midden een dubbele openslaande inrijpoort met daarboven een segmentboogvormig bovenlicht. De poort is gevat tussen twee natuurstenen pilasters op een natuurstenen voet die de segmentboogvormige rollaag ondersteunen. De rollaag bevat een natuurstenen sluitsteen waarin het bouwjaar (1870) is gegraveerd. Links en rechts van de poort zijn respectievelijk twee en één hoger in de gevel geplaatste, segmentboogvormige vensters met openslaande ramen, een natuurstenen waterdorpel en een strekse rollaag met siermetselwerk van gele IJsselsteen. Op de verdieping bevinden zich rechts respectievelijk een tweelicht en een enkel rondboogvormig venster en geheel links een rondboogvormige deur, allen met hardstenen waterdorpels en een bekroning in de vorm van een strekse rollaag met siermetselwerk van gele IJsselsteen voorzien van een kops uitgemetselde omlijsting.
Direct onder de nok is, opgenomen in de tandlijst nog een rondboogvormig venster conform de andere.
De rechter branderij (Mercurius) heeft in oorsprong dezelfde gespiegelde vormgeving, maar is op enkele punten gewijzigd. Boven de vensters van de verdieping van beide branderijen zijn in het midden van de gevels natuurstenen naamplaten ingemetseld. Het linker bedrijfspand (nummer 30) draagt de naam "Neptunus", het rechter (nummer 28) "Mercurius". Boven de plint bevindt zich in beide panden een hardstenen blokje ter grote van een baksteen. In het blokje van nummer 28 zijn de letters D.J. gegraveerd en in het blokje van nummer 30 de letters J.A.M.N. In de zijgevels en achtergevel van het pand zijn alle vensters segmentboogvormig, bekroond met strekse rollagen en voorzien van gemetselde waterdorpels. De zijgevel van Neptunus bevat ter hoogte van de verdieping nog de vijf oorspronkelijke segmentboogvormige vensters. In de zijgevel van Mercurius resteert nog slechts één origineel venster op de verdieping.
De achtergevel van Mercurius bevat ter hoogte van de verdieping nog drie oorspronkelijke vensters en onder de nok een rondlicht. De achtergevel van Neptunus heeft op de begane grond rechts nog een origineel venster, ter hoogte van de verdieping links drie vensters en onder de nok een rondlicht. De zij- en achtergevels bevatten ter hoogte van de balklaag eenvoudige muurankers met rechte schieters. In de zijgevel van Neptunus bevinden zich naast de muurankers ronde ventilatie-openingen.
De inwendige structuur van de voormalige branderijen wordt bepaald door een samengestelde balklaag. Op de begane grond wordt de dubbele onderslagbalk gesteund door gietijzeren kolommen. De kapconstructie bestaat uit een reeks spanten in de vorm van hangwerken.
Waardering
Voormalige branderijen "Neptunus" en "Mercurius" gebouwd in Eclectische stijl in 1870, als representanten van het karakteristiek gebouwtype voor de laatste grote bloeiperiode (1850-1880) van de (kleinschalige) Schiedamse brandersbedrijvigheid van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische waarde, alsmede vanwege de beeldbepalende - en ensemblewaarde in relatie met de overige branderijen en mouterijen aan de in 1861 gegraven Westerhaven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Two former DISTILLERIES "Neptunus" and "Mercurius" built in 1870 in Eclectic style. The distilleries are situated at the Westerhaven, dug in 1860, which was created for the final major period of prosperity (1850-1880) of the (small-scale) Schiedam distillery business. The distilleries are typologically representative of the housing of this specific production phase within the spirits industry in this period. Characteristic is the asymmetrical facade arrangement which is the result of the positioning on the ground floor of the (wider) distilling vessels on one side of the distillery and the kettle apparatus on the other side. On the first floor there were originally, completely on the left and right, doors through which, by way of a ladder, sacks of raw materials were carried inside.
N.B.: The leftmost window on the floor of no. 28 has been altered into a door. The ground floor of no. 28 (Mercurius), originally the mirrored variant of no. 30, has been altered for the new office function. Internally the property on the floor connects with the adjacent no. 26. The rear facades of both properties and the side facade of number 30 are, at the level of the ground floor and the attic storey, altered. The characteristic detailing of the windows and doors has been lost on a number of openings. In the interior of number 28 a lowered ceiling has been installed on the attic storey.
Description
The pair of adjoining distilleries is built on a rectangular floor plan and consists of a high ground floor storey and a spacious storey under a pantile-covered gabled roof with the ridge direction perpendicular to the street. The front facades are built above a hard stone plinth in red/grey bricks and the rear and side facades in yellow IJssel brick.
The front facades, mirrored in relation to each other, are set between moulded pilasters with spandrels over a height of two storeys. In the spandrel of the pilasters yellow IJssel brick is used. The pilasters are crowned by moulded capitals with a natural stone astragal and abacus. The pilasters support the moulded stepped tooth moulding that follows the roof line of both gabled ends. The gabled end is finished with an overhanging wooden profiled cornice. The front facade is provided with a dentil course moulding. On the ground floor the left distillery (Neptunus) has, to the right of the center, a double swing-open carriage entrance with above it a segmental arch-shaped fanlight. The entrance is set between two natural stone pilasters on a natural stone base which supports the segmental arch-shaped arched moulding. The arched moulding contains a natural stone keystone in which the building year (1870) is engraved. To the left and right of the entrance are respectively two and one segmental arch-shaped windows positioned higher in the facade with swing-open sashes, a natural stone drip moulding and a stretcher-bond arched moulding with decorative brickwork of yellow IJssel brick. On the floor there are respectively to the right a two-light and a single round arch-shaped window and completely on the left a round arch-shaped door, all with hard stone drip mouldings and a crown in the form of a stretcher-bond arched moulding with decorative brickwork of yellow IJssel brick provided with a dentil course moulding.
Directly below the ridge, incorporated in the tooth moulding, is still a round arch-shaped window conforming to the others.
The right distillery (Mercurius) has originally the same mirrored design, but has been altered on some points. Above the windows of the floor of both distilleries natural stone name plates are set into the center of the facades. The left business premises (number 30) bears the name "Neptunus", the right (number 28) "Mercurius". Above the plinth there is in both premises a hard stone block the size of a brick. In the block of number 28 the letters D.J. are engraved and in the block of number 30 the letters J.A.M.N. In the side facades and rear facade of the property all windows are segmental arch-shaped, crowned with stretcher-bond arched mouldings and provided with moulded drip mouldings. The side facade of Neptunus contains at the level of the floor still the five original segmental arch-shaped windows. In the side facade of Mercurius only one original window remains on the floor.
The rear facade of Mercurius contains at the level of the floor still three original windows and below the ridge a roundel. The rear facade of Neptunus has on the ground floor to the right still an original window, at the level of the floor to the left three windows and below the ridge a roundel. The side and rear facades contain at the level of the beam layer simple wall anchors with straight diagonal braces. In the side facade of Neptunus round ventilation openings are located beside the wall anchors.
The internal structure of the former distilleries is determined by a composite beam layer. On the ground floor the double bearer beam is supported by cast iron columns. The roof truss structure consists of a series of frames in the form of tie-beam trusses.
Valuation
Former distilleries "Neptunus" and "Mercurius" built in Eclectic style in 1870, as representatives of the characteristic building type for the final major period of prosperity (1850-1880) of the (small-scale) Schiedam distillery business of general interest due to the architectural and cultural-historical value, as well as due to the appearance-determining and ensemble value in relation to the other distilleries and malthouses at the Westerhaven dug in 1861.
Nearby in the register
- Branderij, Westerkade 26Industrieunder 1 mi
- BleiswijkIndustrieunder 1 mi
- De OlyfboomIndustrieunder 1 mi
- MaassluisNijverheidunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.