Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oude Delft 137
Delft, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1892
- Address
- Oude Delft 137, 2611 BE Delft
- Place
- Delft
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.01092, 4.35632
- Monument number
- 525320
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "Chromo lithographische kaart 's Gravenhage en omstreken : Leiden, Delft, de Katwijken, Hazerswoude, Bergschenhoek, 's Gravezande enz." (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1892, in opdracht van advocaat W.F. van der Mandele, als WOONHUIS gebouwd pand. Het betreft een monumentaal herenhuis, dat is gebouwd op de plaats waar vroeger het huis 'De Vergulde Meebael' stond. Een oude gevelsteen in de doorgang naar achteren herinnert nog aan dit huis. Het naar een ontwerp van de architect G. v.d. Kaaden in de stijl van de Neo-Hollandse Renaissance gebouwde huis had van 1926 tot 1968 de functie van weeshuis voor jongens, die daarvoor waren gehuisvest in het voormalige weeshuis aan het Koningsplein 83. Sindsdien staat het huis bekend als het 'Jongenshuis'. Het huis verloor in 1968 de functie van weeshuis en is sindsdien in gebruik als bestuurskantoor van de gemeente Delft. In 1986 zijn de twee rechter vensterassen doorgebroken om een doorgang naar achteren te forceren. Het herenhuis maakt deel uit van een gesloten gevelwand in het beschermde stadsgezicht van Delft. Het wordt vergezeld door een in Chaletstijl in vakwerk gebouwd tuinhuisje, dat in hetzelfde jaar is gebouwd als het huis, maar buiten de bescherming van rijkswege valt.
Omschrijving
Vanuit een L-vormige plattegrond opgetrokken woonhuis met twee verdiepingen onder een met leien in Maasdekking gedekt, afgeknot schilddak met een geprofileerde zinken bovenrand. Het huis had oorspronkelijk een symmetrisch vooraanzicht dat echter is verstoord door doorbreken van de twee rechter vensterassen op de begane grond.
Het vijf vensterassen brede huis heeft een hardstenen stoep en is opgetrokken in schone baksteen met accenten en details van zandsteen en hardsteen. Het pand heeft een middenrisaliet, die wordt bekroond door een opgemetselde dakkapel. De hoeken van de gevel en de risaliet worden geaccentueerd door zandstenen hoekblokken met diamantkoppen. De rechtgesloten vensters zijn voorzien van vlakke zandstenen hoekblokken. Boven de penanten van de begane grond en de eerste verdieping zijn decoratieve muurankers van smeedijzer aangebracht. De begane grond heeft een hardstenen plint, een boven een eveneens van hardsteen vervaardigde trap naar de deur, met links ervan twee vensters en rechts ervan de twee doorgebroken gevelopeningen. De centraal in de gevel staande voordeur is de oorspronkelijke, fraai bewerkte houten deur, die rijk is versierd met snijwerk en ramen, waarvan de grotere in het midden achter decoratieve smeedijzeren raamroosters staan en de kleinere erboven zijn voorzien van rondbogen. De deur staat vrij diep in de gevel en heeft een omlijsting van zandsteen met aan weerszijden een gecanneleerde pilaster met renaissance motieven en een Ionisch kapiteel, die wordt bekroond door een maskeron. Op de maskerons ligt een geprofileerde kroonlijst. De dagkanten van de deuromlijsting zijn versierd met renaissance motieven. De deur staat onder een aediculavormig bovenlicht met voluten en door pilasters gedragen fronton met een gebeeldhouwde cherub in het timpaan. De twee vensters links van de risaliet zijn voorzien van bovenramen met gebrandschilderd glas-in-lood en staan onder een geprofileerd kroonlijstje en hanenkammen met diamantkoppen en een gebeeldhouwd kopje in de sluitstenen. De doorgangsopeningen rechts van de deur staan onder identieke hanenkammen. De cordonlijst tussen de begane grond en de eerste verdieping is samengesteld uit een dunne, geprofileerde onderlijst en een tevens als vensterdorpel fungerende bovenlijst. De lijsten worden onder meer met elkaar verbonden door stenen met trigliefen. De vijf vensters op de verdieping bevatten T-ramen en staan onder dunne kroonlijsten en segmentboogvormige ontlastingsbogen met sluit- en aanzetstenen en decoratieve invullingen van de boogtrommels. De cordonlijst tussen de beide verdiepingen fungeert eveneens als onderdorpel. De vierkante vensters met bewerkte middenstijl in tweeruits raam staan ook hier onder segmentboogvormige ontlastingsbogen en zijn voorzien van Franse balkonnetjes van smeedijzer. De gevel wordt beëindigd door een dunne profiellijst die door middel van een reeks kleine consoles met renaissance motieven is verbonden met een uitkragende, geprofileerde kroonlijst. Uit het midden van het dakschild hierboven steekt een gemetselde dakkapel met klauwstukken, een rechtgesloten vensters met twee door een deelzuiltje gescheiden rondboogramen onder een profiellijst en segmentboog met gebeeldhouwd kopje in de sluitsteen en een geprofileerde, op maskerons rustende kroonlijst. Hierboven staat een tuitvormige bekroning met voluten, de vermelding van het bouwjaar en een fronton. Aan weerszijden van de grote dakkapel staat een kleine houten dakkapel, waarvan zowel de wangen als het spitsje met leien zijn bekleed en het raam in een bewerkte omlijsting staat.
De hoger opgetrokken achterzijde is voor een deel aan het gezicht onttrokken door een grote moderne aanbouw. Rechts van de aanbouw bevindt zich op de begane grond een groot venster. De verdieping hierboven bevat vier onder segmentbogen staande vensters met smeedijzeren sierankers boven de penanten. De verdieping van de terugliggende gevelpartij bevat een groot venster met samengesteld raam onder een gedrukte ellipsboog. Alle vensters op de tweede verdieping hebben een korfboogvormige bovenkant en staan onder een gevelbeëindiging van een dunne profiellijst die door middel van een reeks kleine consoles is verbonden met een uitkragende, geprofileerde kroonlijst. Uit de dakschilden hierboven steken moderne dakkapelen.
Het inwendige van het huis bevat nog een belangrijk deel van het oorspronkelijke interieur in de vorm van stucversieringen, beeldhouw- en snijwerk, marmeren vloeren en lambrizeringen en glas-in-lood. Het ingangsportaal heeft een marmeren vloer, paneellambrizeringen en rijkelijk met lijstwerk, bogen, cassetten en decoraties van stucwerk, versierde wanden en plafond. De wanden worden vertikaal geleed door gecanneleerde pilasters en horizontaal geleed door op de pilasters verkropte lijsten. Tussen het portaal en de gang bevindt zich een wand die bestaat uit een glasdeur met zijlichten en met kleurrijk glas-in-lood ingevulde bovenlichten. De gangen achter deze deur zijn eveneens voorzien van een met marmer bedekte vloer, marmeren lambrizeringen, en wanden en een plafond met geprofileerde stuclijsten en stuc- decoraties. De deuren zijn eikenhouten paneeldeuren met geprofileerde omlijsting onder een geprofileerde kroonlijst. Het stucplafond van de zich direct linksachter de portaaldeur bevindende kamer is versierd met profiellijsten.
De gang heeft twee korfboogvormige doorgangen naar links die respectievelijk voeren naar een trap en naar het achterste deel van het pand. De boog van de doorgang naar de trap rust op een gecanneleerde pilaster met renaissance motieven. De achterste doorgangsboog rust op consoles met renaissance motieven. De naar achteren voerende gang bevat een marmeren waterbekken met een koperen kraantje. De gang met de trap heeft aan weerszijden van het smalle gedeelte rechts naast de trap een deur die is voorzien van een dubbel rondboograam. De tweedelige steektrap met marmeren aantrede en tussenbordes heeft trappalen, een paneellambrizering met geprofileerde handlijst aan de wand en trapbalustrades met gedraaide houten spijlen aan de andere kant van de trap. De wanden zijn boven de lambrizering voorzien van gestucte profiellijsten. De verdieping heeft een gang met een houten vloer, eikenhouten paneeldeuren en een stucplafond met profiellijsten. Enkele vertrekken zijn eveneens nog in het bezit van de oorspronkelijke stucplafonds. De trap naar de tweede verdieping is vergelijkbaar met die naar de eerste en begint onder een korfboog die rust op consoles met renaissance motieven. De tweede verdieping is ingrijpend gewijzigd onder meer door verlaagde plafonds in de diverse vetrekken. Het trappenhuis staat onder een gewelfd stucplafond met profiellijsten. De trap naar de ruimtes onder de kap is modern.
Waardering
Het voormalige herenhuis ('Jongenshuis') is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de stedenbouwkundige waarde.
Het Jongenshuis heeft cultuurhistorische waarde als een bijzondere uitdrukking van representatieve woonhuisarchitectuur voor de gegoede burgerij en vanwege de latere functie als weeshuis.
Het huis heeft architectuurhistorische waarde als een bijzondere uitdrukking van een bouwstijl, die karakteristiek was voor de bouwtijd, vanwege de bijzondere detaillering en materiaalgebruik en vanwege de samenhang tussen exterieur en interieur.
Het pand heeft ensemblewaarde en stedenbouwkundige waarde vanwege de bijzondere situering, vanwege de samenhang met het er achter liggende tuinhuis en als een bijzonder onderdeel van een gesloten gevelwand in een belangrijk deel van het beschermde stadsgezicht van Delft.
Het gebouw is ook van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid van het exterieur en belangrijke delen van het interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1892, a dwelling house was built on the commission of lawyer W.F. van der Mandele. It concerns a monumental town house, which was built on the site where the house 'De Vergulde Meebael' formerly stood. An old facade stone in the passage to the rear still recalls this house. The house, built to a design by architect G. v.d. Kaaden in the style of Neo-Dutch Renaissance, served from 1926 to 1968 as a boys' orphanage, for which purpose it had previously been housed in the former orphanage at Koningsplein 83. Since then the house has been known as the 'Jongenshuis'. The house lost its function as an orphanage in 1968 and has since been in use as an administrative office of the municipality of Delft. In 1986 the two right-hand window bays were broken through to force a passage to the rear. The town house forms part of a closed facade wall in the protected townscape of Delft. It is accompanied by a garden cottage built in chalet style in half-timber construction, built in the same year as the house, but falling outside the protection of national heritage.
Description
A dwelling house erected from an L-shaped floor plan with two storeys under a hipped roof covered with slates in Maas covering, with a profiled zinc upper edge. The house originally had a symmetrical front elevation which, however, has been disturbed by the breaking through of the two right-hand window bays on the ground floor.
The house, five window bays wide, has a hardstone stoep and is built in fair-faced brickwork with accents and details of sandstone and hardstone. The building has a central risalit, which is crowned by a built-in dormer. The corners of the facade and the risalit are accentuated by sandstone corner blocks with diamond points. The rectangular windows are provided with flat sandstone corner blocks. Above the pilasters of the ground floor and the first floor, decorative wrought-iron wall anchors have been affixed. The ground floor has a hardstone plinth, a hardstone staircase leading to the door, with two windows to its left and two broken-through facade openings to its right. The centrally positioned front door is the original, finely worked wooden door, which is richly decorated with carved work and panes, the larger ones in the middle behind decorative wrought-iron grilles and the smaller ones above provided with round arches. The door stands recessed considerably in the facade and has a sandstone surround with on either side a fluted pilaster with renaissance motifs and an Ionic capital, which is crowned by a mascaroon. On the mascaroons lies a profiled cornice. The sides of the door surround are decorated with renaissance motifs. The door stands under an aedicule-shaped fanlight with volutes and fronton supported by pilasters, with a sculpted cherub in the tympanum. The two windows to the left of the risalit are provided with upper sashes with stained-glass leaded lights and stand under a profiled cornice and brackets with diamond points and a sculpted head in the keystones. The passage openings to the right of the door stand under identical brackets. The cordon moulding between the ground floor and the first floor consists of a thin, profiled lower moulding and an upper moulding that also functions as a window sill. The mouldings are connected, among other things, by stones with triglyph. The five windows on the floor contain T-sashes and stand under thin cornices and segmental arch-shaped relieving arches with keystones and setting stones and decorative fillings of the arch voussoirs. The cordon moulding between the two floors also functions as an undersill. The square windows with worked central stile in two-pane sash stand here too under segmental arch-shaped relieving arches and are provided with French balconies of wrought iron. The facade is terminated by a thin profile moulding which by means of a series of small brackets with renaissance motifs is connected to a projecting, profiled cornice. From the centre of the roof slope above this projects a built-in dormer with claw brackets, rectangular windows with two round arch panes separated by a slender column under a profile moulding and segmental arch with sculpted head in the keystone and a profiled cornice resting on mascaroons. Above this stands a spout-shaped crowning with volutes, the mention of the building year and a fronton. On either side of the large dormer stands a small wooden dormer, the flanks of which as well as the spire are clad with slates and the window stands in a worked surround.
The higher raised rear side is partly obscured from view by a large modern extension. To the right of the extension is a large window on the ground floor. The floor above contains four windows standing under segmental arches with wrought-iron ornamental anchors above the pilasters. The floor of the recessed facade section contains a large window with composite sash under a compressed ellipse arch. All windows on the second floor have a basket arch shape and stand under a facade termination of a thin profile moulding which by means of a series of small brackets is connected to a projecting, profiled cornice. Modern dormers project from the roof slopes above.
The interior of the house still contains an important part of the original interior in the form of stucco decorations, sculpture and carved work, marble floors and wainscoting and stained glass. The entrance portal has a marble floor, panelled wainscoting and walls and ceiling richly decorated with mouldings, arches, cassettes and stucco ornaments. The walls are divided vertically by fluted pilasters and horizontally by mouldings supported on the pilasters. Between the portal and the corridor is a wall consisting of a glass door with side lights and upper lights filled with coloured stained-glass leaded lights. The corridors behind this door are also provided with a marble-covered floor, marble wainscoting, and walls and a ceiling with profiled stucco mouldings and stucco decorations. The doors are oak-panelled doors with profiled surround under a profiled cornice. The stucco ceiling of the room located directly to the rear left of the portal door is decorated with profile mouldings.
The corridor has two basket arch-shaped passages to the left which respectively lead to a staircase and to the rear part of the building. The arch of the passage to the staircase rests on a fluted pilaster with renaissance motifs. The rear passage arch rests on brackets with renaissance motifs. The corridor leading to the rear contains a marble water basin with a copper tap. The corridor with the staircase has on either side of the narrow section to the right of the staircase a door provided with a double round arch pane. The two-flight straight flight staircase with marble landing and intermediate landing has stair posts, panel wainscoting with profiled handrail on the wall and staircase balustrades with turned wooden balusters on the other side of the staircase. The walls above the wainscoting are provided with stuccoed profile mouldings. The floor has a corridor with a wooden floor, oak-panelled doors and a stucco ceiling with profile mouldings. Some rooms still possess the original stucco ceilings. The staircase to the second floor is comparable to that to the first and begins under a basket arch resting on brackets with renaissance motifs. The second floor has been substantially altered, including by lowered ceilings in the various rooms. The stairwell stands under a vaulted stucco ceiling with profile mouldings. The staircase to the spaces under the roof is modern.
Valuation
The former town house ('Jongenshuis') is of general importance on account of its cultural-historical, architectural-historical and urban-planning value.
The Jongenshuis has cultural-historical value as a particular expression of representative residential architecture for the prosperous middle class and on account of its later function as an orphanage.
The house has architectural-historical value as a particular expression of a building style characteristic of the construction period, on account of the particular detailing and use of materials and on account of the coherence between exterior and interior.
The building has ensemble value and urban-planning value on account of its particular siting, on account of the coherence with the garden cottage behind it and as a particular component of a closed facade wall in an important part of the protected townscape of Delft.
The building is also of importance on account of its recognisability and the great degree of integrity of the exterior and important parts of the interior.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Oude Delft 135Werk-woonhuisunder 1 mi
- Handel en kantoor, Oude Delft 141Handel en kantoorunder 1 mi
- Woonhuis, Oude Delft 129Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oude Delft 127Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.