Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Koningstraat 4
Afferden, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1850 - 1900
- Address
- Koningstraat 4, 6654 AD Afferden (Druten 25)
- Place
- Afferden
- Municipality
- Druten
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.88225, 5.64732
- Monument number
- 523806
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 9a. Sudholland. 13. Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Nabij de aansluiting van de Koningstraat met de Van Heemstraweg ligt aan de zuidzijde van laatstgenoemde weg in het buitengebied van Afferden een T-BOERDERIJ uit de tweede helft van de 19-de eeuw met middenlangsdeel en dwarsgeplaatst voorhuis. In oorsprong stamt de boerderij al uit de 18-de eeuw maar werd in 1915 verbouwd.
De boerderij is nog steeds in gebruik als akkerbouwbedrijf met voornaamste activiteit de aardappelteelt. Op het erf staan drie middenlangsdeelschuren, voorzien van een zadeldak met wolfseinden die in gebruik zijn als bedrijfsruimte en ook zodanig zijn ingericht. Twee schuren zijn geheel met golfplaten gedekt, de andere schuur is met riet bedekt. De voor-gevels van de twee met golfplaten gedekte schuren hebben met getoogde deeldeuren en staldeuren. De drie schuren vallen gezien de niet meer gave verschijningsvorm niet onder de rijksbescherming.
De voortuin is voor een deel lager gelegen en middels een lage keermuur gescheiden van het voor het voorhuis gelegen pad. Dit pad en de entree van het voorhuis wordt betreden middels een gemetselde trap. In de oostelijke zijtuin staan ter hoogte van het achterhuis ver-schillende leilinden. In de westelijke zijtuin en de achtertuin staan diverse bomen en struiken. De voortuin wordt aan de straatzijde afgesloten middels een oorspronkelijk, middelgroot smeedijzeren hekwerk met in het midden dubbele draaiende delen dat ook voor bescherming in aanmerking komt. Nabij de T-boerderij wordt de Koningstraat begeleidt door monumentale kastanjebomen.
Omschrijving
T-BOERDERIJ uit de tweede helft van de 19-de eeuw. Het grote voorhuis heeft een voorname en rijke uitstraling. Het achterhuis is sober en meer traditioneel vormgegeven.
Het vanuit een rechthoekig grondplan opgetrokken, gedeeltelijk onderkelderd (rechter beuk) VOORHUIS heeft twee bouwlagen en een zolderverdieping onder dwars geplaatst fors uitkragend geknikt schilddak op klossen. Het schilddak ligt met de nok evenwijdig aan de voorgevel en de Koningstraat. Op de uiteinden van de nok bevinden zich twee hoekschoor-stenen voorzien van een metalen, piramidevormige afdekking. Het dak is gedekt met leien in Maasdekking en watert af via uitkragende, door op klossen rustende geprofileerde bak-goten en zinken hemelwaterafvoeren. De nok en hoekkepers zijn voorzien van zinken dekplaten. In de kleine dakvlakken is een dakkapel onder schilddak aanwezig. Dit schilddak is gedekt met leien in Maasdekking waarbij de nok en hoekkepers met lood zijn afgedekt. De wangen zijn bekleed met zink en met een tweeruits raam.
In het midden van het vijf vensterassen brede voorhuis bevindt zich een tot boven de dak-rand uitrijzend torentje met relatief steil geknikt schilddak voorzien van een smeedijzeren bekroning. De in kruisverband gemetselde bakstenen gevels zijn voorzien van een gecementeerde plint. Ter plaatse van de overgang in de gevel van de begane grond naar de eerste verdieping bevinden zich smeedijzeren muurankers. De uitgespaarde vensteropeningen op de begane grond worden afgesloten door een anderhalfsteens hanekam en zijn voorzien van een houten met zink beklede en geschilderde lekdorpel. Aan weerszijden van de vensteropeningen zijn opgeklampte vensterluiken aanwezig. De hoge eerste bouwlaag heeft niet originele ramen. De vaste ramen met kalf zijn voorzien van tweeruits uitzetramen welke voorzien zijn van glas-in-lood. De uitgespaarde vensteropeningen op de eerste ver-dieping worden afgesloten door een anderhalfsteens hanekam en zijn voorzien van een houten met zink beklede en geschilderde lekdorpel. De vensteropeningen zijn voorzien van vierruits schuiframen. De overgang van de gevels naar het schilddak wordt (met uitzondering van de achtergevel) gevormd door een uitgemetselde band in baksteen, een fries van licht gevel verblendsteen en houten consoles.
De hoofdingang bevindt zich in het midden van de vijf traveeën brede en symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL (noordwestgevel). Op de begane grond zijn aan beide zijden van de entree twee vensteropeningen aanwezig.
De entree wordt gevormd door een rechthoekige deuropening in een neoclassicistische om-lijsting voorzien van een dichte, houten paneeldeur en een gietijzeren meerruits bovenlicht. Onder het balkon bevindt zich een kunstig vormgegeven armatuur. Op de eerste verdieping zijn aan beide zijden van de middenas twee vensteropeningen aanwezig. In het middendeel bevindt zich een verticale, rechthoekige gevelopening die toegang geeft tot een portiek. De teruggelegen deuropening is voorzien van een dubbele, balkondeur met glas-in-lood boven-licht. Boven de voordeur is een rechthoekig houten balkon aanwezig dat wordt ondersteund door bewerkte houten consoles. Op de hoeken van het met zink afgewerkte grondvlak bevindt zich een bewerkte houten balustrade met daartussen een houten leuning waaronder kunstig bewerkte, gietijzeren spijlen.
Het door de gootlijst doorstekende torentje is voorzien van uitkragende lisenen. Tussen deze lisenen wordt het portiek afgesloten door een bewerkte hardstenen balk met daarop een verdiept liggend muurvlak met daarin een vensteropening. Deze vensteropening wordt middels een anderhalfsteens hanekam afgesloten en is voorzien van een houten met zink beklede lekdorpel en een stolpraam. De overgang tussen torentje en dakvlak wordt op gelijke manier vormgegeven als bij de overgang tussen de gevels en het schilddak.
De LINKER ZIJGEVEL (noordoostgevel) is op de begane grond voorzien van twee vensteropeningen. De rechter vensteropening is geheel identiek met de vensteropeningen in de voorgevel. Links daarvan in een ingekorte vensteropening aanwezig voorzien van een samengesteld, niet origineel raam. Op de verdieping ligt in het verlengde van de ingekorte vensteropening een vensteropening voorzien van een vast tweeruits raam. De twee boven elkaar gesitueerde vensteropeningen zijn niet voorzien van vensterluiken.
Tegen de ACHTERGEVEL (zuidoostgevel) van het voorhuis is het achterhuis gesitueerd. Aan weerszijden van het dak van het achterhuis bevindt zich in de achtergevel ter plaatse van de verdieping een vensteropening. Nabij de rechter zijgevel bevindt zich een oor-spronkelijke vensteropening die horizontaal wordt afgesloten middels een kopse rollaag en voorzien is van een houten, met zink beklede lekdorpel. De vensteropening is voorzien van een vierruits schuifraam. Nabij de linker zijgevel bevindt zich een grotere vensteropening dan nabij de rechter zijgevel voorzien van een niet origineel raamtype.
In de plint van de RECHTER ZIJGEVEL (zuidwestgevel) bevinden zich twee kelderlichten met koekoek en horizontale diefijzers. De gevel is op de begane grond voorzien van twee vensteropeningen die identiek zijn aan de vensteropeningen zoals aanwezig in de voorgevel.
De RUIMTELIJKE INDELING van het woongedeelte bestaat uit een tot het achterhuis reikende middengang met rechts achterin een trap ; een kelder en een keuken en een woon-kamer in de rechter (zuidwestelijke) beuk ; een woonkamer en een gang met toilet in de linker (noordoostelijke) beuk. In het woonhuis zijn oorspronkelijke INTERIEUR-ELEMENTEN bewaard gebleven zoals de marmeren vloer, bewerkte trapbalustrade, paneeldeuren met bovenpaneel en zijlichten, dubbele paneeldeuren met glas-in-lood boven-lichten in de gang, zwart marmeren schouw in de woonkamer, stucplafonds met middenrozet, eenvoudige hoekstukken en lijsten in de vertrekken op de begane grond (o.a. de gang).
Het ACHTERHUIS heeft één bouwlaag en een zolderverdieping onder een zadeldak met wolfeind. Tussen de zuidoostgevel en een van met riet bedekte schuur bevindt zich een smalle doorgang die middels een gemetselde muur met poort en een houten afscheiding wordt afgesloten. Het dak is gedekt met antracietkleurige golfplaten en water af middels zinken en kunststof (?) mastgoten. In beide dakvlakken zijn tevens lichtdoorlatende platen aanwezig. Ook zijn in beide dakvlakken nabij de aansluiting met het voorhuis een dakkapel onder schilddak aanwezig. Dit schilddak is gedekt met gesmoorde Friese dakpannen waarbij de nok en hoekkepers met lood zijn afgedekt. De wangen zijn bekleed met zink en het stolpraam bestaat uit tweeruits raamelementen. De in kruisverband gemetselde GEVELS worden geleed door vijf lisenen en afgesloten door enkele uitgemetselde baksteenlagen en zijn met uitzondering van de achtergevel voorzien van een gecementeerde plint. De uitge-spaarde vensteropeningen worden segmentboogvormig afgesloten en zijn voorzien van bakstenen lekdorpels. De vensteropeningen zijn overwegend voorzien grote vijftienruits en kleinere tienruits stalen stalramen.
De LINKER ZIJGEVEL (noordoostgevel) heeft nabij de aansluiting met het voorhuis een niet originele, horizontaal afgesloten toegangsdeur met zijlicht. In deze gevel zijn tussen de lisenen vier kleinere tienruits stalen stalramen aanwezig. De symmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL (zuidoostgevel) is voorzien van houten wind-veren en bevat naast diverse muurankers (vier grote verticale muurankers en twee kleine, diagonale muurankers) twee grote vijftienruits stalen stalramen, twee rondboogvormige stal-deuropeningen die worden afgesloten door een dichte, opgeklampte, houten deur en een korfboogvormig afgesloten deeldeuropening die voorzien is dubbele deeldeuren waarvan één uit twee delen bestaat.
De RECHTER ZIJGEVEL (zuidwestgevel) heeft nabij de aansluiting met het voorhuis een niet oorspronkelijke, horizontaal afgesloten deuropening met dubbele, open terrasdeur. Rechts van deze deuropening bevindt zich een niet originele horizontaal afgesloten venster-opening voorzien van een stolpraam met vast bovenlicht. Aan weerszijden van de venster-opening zijn opgeklampte luiken aanwezig.
Het bedrijfsgedeelte is voorzien van een niet oorspronkelijke cementdekvloer. De inwendige houtconstructie bestaat uit vier hoge dekbalkgebinten met elk een extra horizontale balk, waarop nokstijlspanten met kreupele stijlen. In het achterhuis is een deel van de zolderverdieping is middels plaatmateriaal afgesloten van de begane grond.
Waardering
T-BOERDERIJ uit de tweede helft van de 19de eeuw.
- Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed en gaaf voorbeeld van een grote boerderij met dwarsdeel en dwarsgeplaatst voorhuis. Het object valt op door de hoog-waardige esthetische kwaliteiten, zoals de bijzondere vormgeving van het voorhuis met fors uitkragend geknikt schilddak. De boerderij is gaaf bewaard gebleven qua hoofd-vorm, gevelindeling, materiaalgebruik en interieurindeling. Bovendien bezit het pand diverse waardevolle interieurelementen. Ook is de boerderij een goed voorbeeld van assimilatie van een hereboerderij aan de villabouw.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de prominente ligging in het landschap aan de zuidzijde van de Van Heemstraweg nabij de aansluiting met de Koningstraat en de ensemble-waarde met de overige agrarische bedrijfsgebouwen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Near the junction of Koningstraat with Van Heemstraweg, on the south side of the latter road in the open countryside of Afferden, stands a T-FARMHOUSE from the second half of the 19th century with a central-passage section and a transversely-placed front house. Originally the farmhouse dates from the 18th century but was rebuilt in 1915.
The farmhouse is still in use as an arable farm with the principal activity being potato cultivation. On the farmyard stand three central-passage-section barns, fitted with gabled roofs with half-hipped ends which are in use as business premises and are fitted accordingly. Two barns are entirely covered with corrugated sheeting, the other barn is thatched with reed. The front gables of the two barns covered with corrugated sheeting have arched split doors and stable doors. The three barns are not subject to national monument protection given their no longer intact appearance.
The front garden is in part lower-lying and is separated by a low retaining wall from the path lying in front of the front house. This path and the entrance to the front house are accessed by means of a masonry staircase. In the eastern side garden stand several lime trees at the height of the rear house. In the western side garden and the rear garden stand various trees and shrubs. The front garden is closed off towards the street by means of an original, medium-sized wrought-iron railing with double hinged sections in the middle which also merits protection. Near the T-farmhouse the Koningstraat is accompanied by monumental chestnut trees.
Description
T-FARMHOUSE from the second half of the 19th century. The large front house has an impressive and rich appearance. The rear house is soberly and more traditionally designed.
The FRONT HOUSE, erected on a rectangular ground plan and partly cellared (right aisle), has two storeys and an attic storey under a transversely-placed steeply projecting hipped roof on brackets. The hipped roof lies with its ridge parallel to the front facade and Koningstraat. At the ends of the ridge stand two corner stones fitted with a metal pyramid-shaped cover. The roof is covered with slate in Maas-covering and sheds water via projecting, profiled box gutters resting on brackets and zinc downpipes. The ridge and hip rafters are fitted with zinc cover plates. A roof dormer under hipped roof is present in the small roof planes. This hipped roof is covered with slate in Maas-covering whereby the ridge and hip rafters are finished with lead. The cheeks are clad with zinc and fitted with a two-light window.
In the centre of the front house five bays wide stands a tower-like projection rising above the roof edge with a relatively steeply bent hipped roof fitted with a wrought-iron weathervane. The brick gables laid in cross-bond are fitted with a cemented plinth. At the transition in the gable from ground floor to first floor are wrought-iron wall anchors. The recessed window openings on the ground floor are finished with a brick header course and are fitted with a wooden lekdorpel clad with zinc and painted. On either side of the window openings are attached shutters. The high first storey has non-original windows. The fixed windows with glazing bars are fitted with two-light casement windows which are fitted with leaded glass. The recessed window openings on the first floor are finished with a brick header course and are fitted with a wooden lekdorpel clad with zinc and painted. The window openings are fitted with four-light sash windows. The transition from the gables to the hipped roof is formed (with the exception of the rear gable) by a laid-out band of brick, a frieze of light facing brick and wooden corbels.
The main entrance is located in the centre of the five bays wide and symmetrically arranged FRONT FACADE (northwest gable). On the ground floor there are two window openings on either side of the entrance.
The entrance is formed by a rectangular door opening in a neoclassical frame fitted with a solid, wooden panelled door and a cast-iron multi-light fanlight. Beneath the balcony is an artfully designed light fitting. On the first floor there are two window openings on either side of the central axis. In the central section there is a vertical, rectangular gable opening which provides access to a portico. The recessed door opening is fitted with double French doors with leaded glass fanlight. Above the front door is a rectangular wooden balcony which is supported by worked wooden corbels. On the corners of the zinc-finished ground plan is a worked wooden balustrade with a wooden handrail between them and underneath artfully worked cast-iron balusters.
The tower-like projection piercing through the drip moulding is fitted with projecting pilasters. Between these pilasters the portico is closed off by a worked ashlar block with a recessed wall plane thereon with a window opening therein. This window opening is finished by means of a brick header course and is fitted with a wooden lekdorpel clad with zinc and a casement window. The transition between tower-like projection and roof plane is formed in the same way as the transition between the gables and the hipped roof.
The LEFT SIDE GABLE (northeast gable) is fitted on the ground floor with two window openings. The right window opening is entirely identical with the window openings in the front facade. To its left a shortened window opening is present fitted with a composite, non-original window. On the first floor in line with the shortened window opening is a window opening fitted with a fixed two-light window. The two superimposed window openings are not fitted with shutters.
Against the REAR GABLE (southeast gable) of the front house the rear house is situated. On either side of the roof of the rear house is located at the level of the first floor a window opening. Near the right side gable is an original window opening which is finished horizontally by means of a header course and fitted with a wooden lekdorpel clad with zinc. The window opening is fitted with a four-light sash window. Near the left side gable is a larger window opening than near the right side gable fitted with a non-original window type.
In the plinth of the RIGHT SIDE GABLE (southwest gable) are two cellar lights with cuckoo doors and horizontal iron bars. The gable is fitted on the ground floor with two window openings which are identical with the window openings as present in the front facade.
The SPATIAL LAYOUT of the residential section consists of a central passage extending to the rear house with a staircase on the right at the back; a cellar and a kitchen and a living room in the right (southwestern) aisle; a living room and a corridor with toilet in the left (northeastern) aisle. In the residential house original INTERIOR ELEMENTS have been preserved such as the marble floor, worked stair balustrade, panelled doors with upper panels and sidelights, double panelled doors with leaded glass fanlights in the corridor, black marble fireplace in the living room, stucco ceilings with central rose, simple corner pieces and cornices in the rooms on the ground floor (including the corridor).
The REAR HOUSE has one storey and an attic storey under a gabled roof with half-hipped end. Between the southeast gable and a reed-thatched barn is a narrow passage which is closed off by means of a masonry wall with gate and a wooden partition. The roof is covered with anthracite-coloured corrugated sheeting and sheds water by means of zinc and plastic (?) gutters. In both roof planes are also light-transmitting plates present. Also in both roof planes near the junction with the front house is a roof dormer under hipped roof present. This hipped roof is covered with damped Frisian roof tiles whereby the ridge and hip rafters are finished with lead. The cheeks are clad with zinc and the casement window consists of two-light window elements. The IN-CROSS-BOND laid brick GABLES are articulated by five pilasters and finished by simple laid brick courses and are, with the exception of the rear gable, fitted with a cemented plinth. The recessed window openings are finished with segmental arch form and are fitted with brick lekdorpels. The window openings are predominantly fitted with large fifteen-light and smaller ten-light steel stable windows.
The LEFT SIDE GABLE (northeast gable) has near the junction with the front house a non-original, horizontally finished entrance door with sidelight. In this gable are four smaller ten-light steel stable windows between the pilasters. The symmetrically arranged REAR GABLE (southeast gable) is fitted with wooden wind braces and contains besides various wall anchors (four large vertical wall anchors and two small, diagonal wall anchors) two large fifteen-light steel stable windows, two segmental arch-finished stable door openings which are closed off by a solid, attached, wooden door and a basket arch-finished split door opening which is fitted with double split doors of which one consists of two parts.
The RIGHT SIDE GABLE (southwest gable) has near the junction with the front house a non-original, horizontally finished door opening with double, open French doors. To the right of this door opening is a non-original horizontally finished window opening fitted with a casement window with fixed fanlight. On either side of the window opening are attached shutters.
The business section is fitted with a non-original cement-finish floor. The internal timber structure consists of four high tie-beam trusses each with an additional horizontal beam, upon which are raking collar ties with short uprights. In the rear house a section of the attic storey is separated by sheet material from the ground floor.
Assessment
T-FARMHOUSE from the second half of the 19th century.
- Of architectural-historical value as a typologically good and intact example of a large farmhouse with a cross-section and transversely-placed front house. The object stands out through its high-value aesthetic qualities, such as the distinctive design of the front house with steeply projecting hipped roof. The farmhouse has been preserved intact as to main form, gable arrangement, material use and interior layout. Moreover the building possesses various valuable interior elements. The farmhouse is also a good example of assimilation of a manor farmhouse to villa construction.
- Of urban-planning value due to its prominent location in the landscape on the south side of Van Heemstraweg near the junction with Koningstraat and the ensemble value with the remaining agricultural business buildings.
Nearby in the register
- Molen, Molendam bij 1Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Boerderij, Koningstraat 7Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Koningstraat 9Boerderijunder 1 mi
- Schuur(M), Waalbandijk bij 66Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.