Rijksmonumentenregister · Netherlands
'Schoonderlogt'
Elst, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bijgebouwen kastelen enz.
- Function
- Koetshuis(L)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905
- Address
- Logtsestraat 4, 6661 NM Elst (Overbetuwe 25) (and others)
- Place
- Elst
- Municipality
- Overbetuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.92119, 5.80199
- Monument number
- 523673
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 26 Nijmegen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
POORTGEBOUW, behorend bij voormalig landgoed Schoonderlogt, is voltooid in 1903 in een eclectische stijl met diverse invloeden zoals vakwerkbouw. Het hoofdhuis is afgebroken en er resteert alleen nog het poortgebouw en de boerderij. Het voorhuis heeft enkele wijzigingen ondergaan; de schuren zijn grotendeels nieuw en gemoderniseerd. Het grondgebied van het voormalige landgoed ligt ten westen van het stadje Elst, nabij Valburg. Het perceel, tegenwoordig overwegend als landbouwgrond in gebruik, is omsloten door een sloot en wordt aan de Logtsestraat door een vaste brug waarop een rechte oprijlaan aansluit, ontsloten. Het poortgebouw, dat evenwijdig is gelegen aan de straat, verkeerde ten tijde van de aanwijzing in bouwkundig zeer matige staat.
Omschrijving
Het POORTGEBOUW bezit in hoofdvorm een rechthoekige plattegrond die aan de linker voorzijde (portierswoning) en rechter achterzijde met een haaks geplaatste annex is uitgebouwd. Het gebouw is in baksteen opgetrokken (kruisverband). De gevels zijn op de vensterbogen (rode baksteen), het door een rollaag afgesloten trasraam en de doorgestoken hoekkolommen van de poort na, geheel gepleisterd. Het afgewolfde schilddak van de hoofdmassa is met geglazuurde rode tuile du nordpannen (met dubbele wel) gedekt. In het midden van het dak is een dakruiter geplaatst met zinken klokdak, beëindigd door een piron. Op de korte geveleinden is een loden piron geplaatst. De uitbouwen zijn voorzien van deels rode tuile du nord (maar hier met enkele wel) en gegolfde friese pan. De nok en kepers zijn voorzien van halfronde vorsten. In het dakschild aan de voorzijde komt rechts een dakkapel voor. De achterzijde bezit links en rechts een hoge en lage schoorsteen. Er komen zowel bak- als mastgoten voor.
De VOORGEVEL is gekeerd naar de straat en wordt gedomineerd door de centraal geplaatste poortdoorgang die is gevat tussen twee, de dakvoet doorstekende gemetselde kolommen en op de nok van het dak een dakruiter. De opzetstukken van de kolommen zijn aan weerszijden voorzien van een in natuursteen uitgevoerd leeuwtje dat een familiewapen tussen de klauwen vasthoudt. Boven de van hardstenen blokken voorziene aanzetstukken in de getoogde doorgang bevindt zich een natuurstenen plaat, waarin in gouden belettering 'LANDGOED/ SCHOONDERLOGT', is ingehakt. Erboven bevindt zich een smal fronton met in het gevelveld een rijzende zon in goud weergegeven. In de linkerzijde is een smal venster aanwezig tussen de aanbouw en de poortdoorgang. Het venster bevat een schuifraam met 2x3-ruits bovenlicht en bevat een uitgemetselde vensterdorpel. Boven het venster is een ½-steens segmentboog in het pleisterwerk aanwezig, op een wijze die hier standaard is. De linkerzijde van de voorgevel wordt vervolgens in beslag genomen door de eerder vermelde aanbouw met aangekapt zadeldak. De voorzijde, die evenwijdig is gelegen net de voorgevel bevat de korte zijde met boven het doorlopende trasraam, een houten kruiskozijn met twee bovenlichten die bestaan uit 3x3-ruits verdeling onder een strek. De iets naar voren springende geveltop, die rust op de uitstekende vloerbalken, is met vakwerk ingevuld dat een gekoppeld raam omsluit met tweemaal 2x5-ruits verdeling. Het dakoverstek rust op de doorgestoken gordingen van de kap. Het rechterdakschild is deels naar beneden verlengd en wordt op de vrijliggende hoek door een houten kolom ondersteund en bedekt een kleine ingangspartij in de hoek met de linkerzijde van de voorgevel naast de poort. De teruggelegen opgeklampte beglaasde deur is onder een rollaag geplaatst. De zijmuur die haaks op de voorgevel van het poortgebouw staat, bevat een klein draairaam tussen een houten dorpel en rollaag van het standaardtype.
Rechts van de doorgang zijn twee halfrond afgesloten gevleugelde opgeklampte deuren aanwezig. In de kop van de deuren zijn in onvolledige vorm 3x3 ruitjes geplaatst die boven door de 1½-steense boog worden afgesneden. In het dakvlak is een houten dakkapel aanwezig met stolpraam met per raam 2x5-ruits verdeling. Een fronton vormt de beëindiging van de dakkapel. In het linkergedeelte komt een dakraampje voor.
De LINKER ZIJGEVEL bestaat uit de geveleinde en de aansluitende gevel van de uitbouw. Deze gevel is op een draairaam met standaardtype rollaag na, geheel blind uitgevoerd.
De ACHTERGEVEL bevat een identieke poortdoorgang als beschreven in de voorgevel met uitzondering van het fronton, een tekstzône en leeuwtjes op de opzetstukken. Links, is onder het dieper doorgetrokken dakschild een bijgebouwtje gesteld, dat alleen in de zijmuren, die haaks op de hoofdmassa staan, een opgeklampte kraalschroten deur bevat met drieruits bovenlicht. De voorzijde is blind uitgevoerd. Rechts van de poortdoorgang bevindt zich in een smal muurgedeelte naast de op de hoek aanwezige inpandige veranda, een raampje, gevat tussen houten dorpel en rollaag. De verandamuur bevat links een kruiskozijn als eerder beschreven nu voorzien van (spiegel)luiken. Rechts hiervan komen twee opgeklampte kraalschroten deuren voor waarvan de linker onder een 3x2-ruits bovenlicht is geplaatst. De deurkozijnen rusten op een hardstenen dorpel en dito neuten. Vier houten stijlen verdelen de veranda in drie vakken waartussen windschoren die in het midden elkaar raken en waarboven een stijl aansluit zodat boven de regel zes vakken ontstaan. De rechter zijkant van de veranda is een as diep. In de linker zijkant komt een opgeklampte kraalschrotendeur voor.
De RECHTER ZIJGEVEL van de hoofdmassa is op de van vakwerk voorziene identieke geveltop als de uitbouw aan de voorzijde na, blind uitgevoerd.
Het INTERIEUR van het poortgebouw is grotendeels gaaf bewaard en bezit in de door houten segmentbogen overkluisde poortdoorgang een bijzondere constructie. De woning en de stal bevatten de oorspronkelijke ruimtelijke indeling en een aantal oorspronkelijke interieurelementen.
Waardering
POORTGEBOUW, oorspronkelijk deel uitmakend van landgoed Schoonderlogt, is gebouwd in 1905.
- Van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een goed bewaard poortgebouw uit het einde van de negentiende eeuw.
- Van stedenbouwkundig belang als onderdeel van een op het voormalige landgoed aanwezige bebouwing en vanwege zijn specifieke funktie als poortgebouw.
- Van cultuurhistorisch belang als onderdeel van een voormalig landgoed waaraan het de herinnering levend houdt.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
GATEHOUSE, belonging to the former country estate Schoonderlogt, was completed in 1903 in an eclectic style with diverse influences such as half-timbered construction. The main house has been demolished and only the gatehouse and farm remain. The front house has undergone some modifications; the barns are largely new and modernized. The grounds of the former estate lie to the west of the town of Elst, near Valburg. The plot, nowadays used predominantly as agricultural land, is enclosed by a ditch and is accessed from the Logtsestraat by a fixed bridge onto which a straight access road connects. The gatehouse, which is positioned parallel to the street, was in very poor structural condition at the time of designation.
Description
The GATEHOUSE has in its main form a rectangular floor plan which is extended on the left front side (porter's lodge) and right rear side with a perpendicularly placed annex. The building is constructed in brick (English bond). The facades are plastered in full except for the window arches (red brick), the trasraam window terminated by a drip moulding and the recessed corner pillars of the gate. The half-hipped roof of the main mass is covered with glazed red tuile du nord tiles (with double rib). In the centre of the roof is a roof turret placed with zinc bell roof, terminated by a cresting. On the short gable ends a lead cresting is placed. The extensions are provided with partly red tuile du nord (but here with a single rib) and corrugated Frisian pantile. The ridge and rafters are provided with half-round hip rafters. In the roof slope on the front a roof dormer occurs. The rear side has a high and low chimney on the left and right. Both brick and mastgutters are present.
The FRONT FACADE faces the street and is dominated by the centrally placed gateway passage which is framed between two brick pillars that extend through the roof eave and topped on the ridge of the roof by a roof turret. The top pieces of the pillars are provided on both sides with a lion executed in natural stone that holds a coat of arms between its claws. Above the setting pieces faced with hardstone blocks in the arched passage is a natural stone slab, in which 'LANDGOED/ SCHOONDERLOGT' is inscribed in golden lettering. Above this is a narrow pediment with a rising sun depicted in gold in the gable field. On the left side is a narrow window present between the extension and the gateway passage. The window contains a sash window with 2x3-pane fanlight and contains an inset window sill. Above the window is a ½-brick segmental arch in the plasterwork present, in a manner that is standard here. The left side of the front facade is then occupied by the aforementioned extension with attached gabled roof. The front, which is positioned parallel to the front facade, contains the short side with above the continuous trasraam window, a wooden cross window with two fanlights that consist of 3x3-pane division under a lintel. The slightly projecting gable top, which rests on the projecting floor beams, is filled with half-timbering that encloses a coupled window with twice 2x5-pane division. The roof overhang rests on the recessed timbers of the roof truss. The right roof slope is partly extended downwards and is supported at the exposed corner by a wooden column and covers a small entrance section at the corner with the left side of the front facade next to the gate. The recessed clamped glazed door is placed under a drip moulding. The side wall which is perpendicular to the front facade of the gatehouse contains a small casement window between a wooden sill and drip moulding of the standard type.
To the right of the passage are two semicircular closed hinged clamped doors present. In the head of the doors are 3x3 panes placed in incomplete form which are cut off above by the 1½-brick arch. In the roof slope is a wooden roof dormer with pivot window with per window 2x5-pane division. A pediment forms the termination of the roof dormer. In the left section is a roof window.
The LEFT SIDE FACADE consists of the gable end and the adjoining facade of the extension. This facade is executed entirely blind except for a casement window with standard type drip moulding.
The REAR FACADE contains an identical gateway passage as described in the front facade with the exception of the pediment, a text zone and lions on the top pieces. On the left, beneath the deeper extended roof slope, a small outbuilding is placed, which only in the side walls, which are perpendicular to the main mass, contains a clamped quirked bead door with three-pane fanlight. The front is executed blind. To the right of the gateway passage is in a narrow wall section next to the inset veranda present at the corner, a small window framed between wooden sill and drip moulding. The veranda wall contains on the left a cross window as previously described now provided with (mirror) shutters. To the right of this are two clamped quirked bead doors of which the left is placed under a 3x2-pane fanlight. The door frames rest on a hardstone sill and ditto reveal. Four wooden posts divide the veranda into three bays with wind braces that touch each other in the middle and above which a post connects so that above the lintel six bays are formed. The right side of the veranda is one bay deep. On the left side is a clamped quirked bead door.
The RIGHT SIDE FACADE of the main mass is executed blind except for the half-timbered identical gable top as the extension on the front.
The INTERIOR of the gatehouse is largely well preserved and possesses in the gateway passage vaulted by wooden segmental arches a special construction. The dwelling and the stable contain the original spatial layout and a number of original interior elements.
Valuation
GATEHOUSE, originally forming part of country estate Schoonderlogt, was built in 1905.
- Of architectural-historical value as an example of a well-preserved gatehouse from the end of the nineteenth century.
- Of urban planning importance as part of the buildings present on the former estate and because of its specific function as a gatehouse.
- Of cultural-historical importance as part of a former country estate to which it keeps the memory alive.
Nearby in the register
- Boerderij, Tielsestraat 2Boerderijunder 1 mi
- Archeologie, ValburgsewegArcheologieunder 1 mi
- Boerderij, Reethsestraat 17Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Kerkplein 6Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.