Rijksmonumentenregister · Netherlands
Pastorie(F), Molendijk 1
Batenburg, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerkelijke dienstwoning
- Function
- Pastorie(F)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1875 - 1880
- Address
- Molendijk 1, 6634 KE Batenburg (Wijchen 25)
- Place
- Batenburg
- Municipality
- Wijchen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.82241, 5.63081
- Monument number
- 523603
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1863 map "Niederlande und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Deze voormalige rooms-katholieke PASTORIE, thans in gebruik als parochiehuis (begane grond) en wooneenheid (verdiepingen), is tussen 1875 en 1880 gebouwd in eclectische stijl. Na de bouw in 1873-1874 van het nieuwe neogotische kerkgebouw naar ontwerp van architect C. van Dijk (rijksmonument) is de ernaast gelegen oude schuurkerk afgebroken om plaats te maken voor onderhavige pastorie. Het is niet zeker of architect Van Dijk ook de pastorie heeft ontworpen. Wel is overgeleverd dat de parochianen de volledige bouwkosten à f 14.000,- hebben opgebracht. De pastorie bevindt zich aan de rand van de als stadsgezicht beschermde kern van Batenburg, en is binnendijks gesitueerd aan de Molendijk (onderdeel vroegere omwalling) tussen de hoofdweg Grootestraat en de ruïne van het slot Batenburg. Het pand staat links naast de rooms-katholieke St. Victorkerk en is daarmee verbonden door een niet oorspronkelijke tussenlid. De pastorie is ten opzichte van de kerk enkele meters teruggeplaatst achter een voortuin. Het pand is met de brede voorgevel gericht naar de uiterwaarden van de Maas.
Omschrijving
Blokvormige PASTORIE van twee bouwlagen met zolder op rechthoekig grondplan. Het schilddak is gedekt met leien in Maasdekking. De nokuiteinden worden gemarkeerd door gemetselde schoorstenen. Aan de linker achterzijde van de hoofdbouw bevindt zich een éénlaags uitbouw met zolder. Het zadeldak van deze achterbouw is gedekt met gesmoorde verbeterde Hollandse pannen en watert af via zinken mastgoten. De in kruisverband gemetselde GEVELS hebben een gecementeerde plint en worden aan de bovenzijde afgesloten door een hoofdgestel. Het hoofdgestel bestaat uit een vlak fries en een geprofileerde kroonlijst met bakgoot. De gevels van het vijf vensterassen brede en drie vensterassen diepe pand zijn symmetrisch ingedeeld. De uitgespaarde muuropeningen hebben afgeronde bovenhoeken en hardstenen lekdorpels. Met uitzondering van de voorgevel worden de muuropeningen aan de bovenzijde afgesloten door strekken met afgeronde hoeken. Alle vensteropeningen zijn voorzien van T-schuiframen met weldorpel en tweeruits bovenlichten. Enkele bovenlichten op de begane grond aan de voorzijde van het huis hebben glas-in-lood. In het midden van de linker zijgevel is een ingang voor de bovenwoning gecreëerd ter plaatse van een bestaande muuropening.
De VOORGEVEL heeft een breedte van vijf vensterassen en wordt verticaal geleed door een middenrisaliet en hoeklisenen. Het hoofdgestel is aan deze zijde gekornist en voorzien van een indeling in vakken. De hoofdentree is in het middenrisaliet geplaatst. De entree bestaat uit een tweedelige deur van kraaldelen in visgraat-patroon, een geprofileerd kalf en een glas-in-lood bovenlicht met een gebrandschilderde voorstelling van Christus als goede herder. De entree heeft evenals alle vensters in de voorgevel een geprofileerde gestucte omlijsting met kuif (palmet-motief).
De ACHTERBOUW heeft twee houten deuren met tweeruits bovenlichten, twee gekoppelde zesruits schuiframen onder ijzeren latei, een vierruits schuifraam, een wc-raampje, een tweedelige houten garagedeur onder rechte strek en enkele nieuwe en/of gewijzigde ramen.
De RUIMTELIJKE INDELING bestaat uit een brede middengang van voor- tot achtergevel; een woonkamer, een trappenhuis annex garderobe en een keuken in de linker beuk; een spreekkamer en een vergaderkamer in de rechter beuk. Deze indeling herhaalt zich min of meer op de verdieping. Boven de vergaderkamer bevinden zich evenwel twee slaapkamers en een houten steektrap naar de beschoten zolder (één grote ruimte). De kelder bestaat uit drie compartimenten met segmentbooggewelven en een vloer van rode plavuizen.
Het pand bezit een groot aantal oorspronkelijke INTERIEURELEMENTEN, zoals een zwart marmeren vloer en plint in de gang; stucplafonds met middenrozet, hoekstukken (bladrank-, bloem- en krulmotieven) en lijsten in de vertrekken op de begane grond met uitzondering van de keuken; paneeldeuren en dito vouwblinden; zwart marmeren schouwen in de woon- en spreekkamer.
Waardering
Voormalige rooms-katholieke PASTORIE.
- Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed en betrekkelijk gaaf voorbeeld van een blokvormige en symmetrisch opgebouwde pastorie uit 1875-1880 in eclectische stijl. Het pand valt op door de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van met name de voorgevel en de gave ruimtelijke indeling met oorspronkelijke interieurelementen, zoals diverse in stuc en marmer uitgevoerde onderdelen.
- Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van het religieuze bewustzijn van de overwegend rooms-katholieke gemeenschap ter plaatse; de emancipatie van deze geloofsgroep in de 19de eeuw uit zich hier in de vervanging van een schuurkerk door een grote nieuwe kerk en pastorie, beide volledig op kosten van de parochianen.
- Van stedenbouwkundige waarde als essentieel onderdeel van een beschermd stadsgezicht en vanwege de zeer markante situering naast de neogotische St. Victorkerk aan de stadsrand en op de grens van het uiterwaardengebied van de Maas. Komende over de Maasbandijk vanuit de richting Niftrik bepalen de kerk en pastorie van verre het aanzien van Batenburg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This former Roman Catholic PARSONAGE, now in use as a parish house (ground floor) and residential unit (upper storeys), was built between 1875 and 1880 in eclectic style. Following the construction in 1873-1874 of the new neo-Gothic church building to the design of architect C. van Dijk (national monument), the old barn church situated next to it was demolished to make way for the present parsonage. It is uncertain whether architect Van Dijk also designed the parsonage. What is known is that the parishioners raised the complete building costs of f 14,000.-. The parsonage is situated on the edge of the protected townscape of Batenburg, and is located on the inland side at the Molendijk (part of the former town wall) between the main road Grootestraat and the ruins of Batenburg castle. The building stands immediately to the left of the Roman Catholic St. Victorkerk and is connected to it by a non-original linking structure. The parsonage is set back several metres behind a front garden in relation to the church. The building is oriented with its broad front facade towards the floodplain of the Meuse.
Description
Block-shaped PARSONAGE of two storeys with attic on a rectangular ground plan. The hipped roof is covered with slate in Meuse covering. The ridge ends are marked by mortared chimneys. On the left rear side of the main building there is a single-storey extension with attic. The gabled roof of this rear extension is covered with sooted improved Dutch tiles and drains via zinc gutters. The FACADES, laid in stretcher bond, have a cemented plinth and are topped by a main cornice. The main cornice consists of a flat frieze and a profiled cornice with gutter. The facades of the building, which is five window-bays wide and three window-bays deep, are symmetrically arranged. The recessed wall openings have rounded top corners and sandstone drip moulds. With the exception of the front facade, the wall openings are topped by lintels with rounded corners. All window openings are provided with T-sash windows with sill and two-light fanlights. Some fanlights on the ground floor at the front of the house feature leaded glass. In the middle of the left side facade, an entrance for the upper dwelling has been created in place of an existing wall opening.
The FRONT FACADE is five window-bays wide and is articulated vertically by a central projection and corner strips. The main cornice on this side is corniced and divided into panels. The main entrance is positioned in the central projection. The entrance consists of a two-part door of beaded sections in herringbone pattern, a profiled calf and a leaded glass fanlight with a stained-glass depiction of Christ as the good shepherd. The entrance, like all windows on the front facade, has a profiled stuccoed frame with a cyma (palmette motif).
The REAR EXTENSION has two wooden doors with two-light fanlights, two coupled six-light sash windows under an iron lintel, a four-light sash window, a wc window, a two-part wooden garage door under a straight lintel and some new and/or altered windows.
The SPATIAL LAYOUT consists of a wide central passage from front to rear facade; a living room, a stairwell combined with cloakroom and a kitchen in the left aisle; a consultation room and a meeting room in the right aisle. This layout is more or less repeated on the upper floor. Above the meeting room, however, there are two bedrooms and a wooden step-ladder stair to the boarded attic (one large space). The cellar consists of three compartments with segmental barrel vaults and a floor of red tiles.
The building possesses a large number of original INTERIOR ELEMENTS, such as a black marble floor and skirting in the passage; stucco ceilings with central rose, corner pieces (foliage, flower and scroll motifs) and mouldings in the rooms on the ground floor with the exception of the kitchen; panelled doors and matching folding shutters; black marble chimneypieces in the living room and consultation room.
Valuation
Former Roman Catholic PARSONAGE.
- Of architectural-historical value as a typologically good and relatively intact example of a block-shaped and symmetrically constructed parsonage from 1875-1880 in eclectic style. The building is notable for the high-quality aesthetic qualities in particular of the front facade and the intact spatial layout with original interior elements, such as various components executed in stucco and marble.
- Of cultural-historical value as a particular expression of the religious consciousness of the predominantly Roman Catholic community in the area; the emancipation of this faith community in the 19th century is expressed here in the replacement of a barn church by a large new church and parsonage, both entirely at the expense of the parishioners.
- Of urban-planning value as an essential component of a protected townscape and because of the very distinctive situation next to the neo-Gothic St. Victorkerk at the edge of the town and on the boundary of the floodplain area of the Meuse. Coming over the Maasbandijk from the direction of Niftrik, the church and parsonage of Batenburg determine the appearance of the town from a distance.
Nearby in the register
- Kerk, Molendijk 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Het VeerhuisBedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Boerderij, Kruisstraat 10Boerderijunder 1 mi
- Woonhuis, Grootestraat 30Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.