TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Boerderij(M1), Wissinkweg 2 A

Winterswijk Miste, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Boerderij
Function
Boerderij(M1)
Category
onroerend gebouwd
Built
1895
Address
Wissinkweg 2 A, 7109 BC Winterswijk Miste (Winterswijk 25) (and others)
Place
Winterswijk Miste
Municipality
Winterswijk
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
51.94606, 6.66105
Monument number
523471

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1880 map "Composite: 328. Bocholt." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

BOERDERIJ met blokvormig voorhuis gebouwd omstreeks 1895 (gevelsteen), vermoedelijk ter vervanging van een hallehuisboerderij in eigendom van de families Oosterman en Bessink-Pas, van oorsprong scholteboeren. De boerderij is omgeven door weilanden en ligt evenwijdig aan de Misterweg, een belangrijke doorgaande weg van Winterswijk naar Aalten, waarlangs naast kleinere boerenerven ook enkele monumentale boerderijen zijn gebouwd.

Scholteboeren hebben grote invloed gehad op het Winterswijkse landschap, vooral in Woold en Ratum, maar ook in het buurtschap Miste. Vanaf 1850 profileren deze scholteboeren zich door middel van boerderijen met grote voorhuizen, voorzien van een detaillering die ontleend is aan de stedelijke architectuur. De hier beschreven boerderij is volgens de bewoners gebouwd met kapitaal dat de familie won in een loterij en uitgevoerd met Neo-Classicistische elementen. Het eveneens beschermde VARKENSHUIS dat rechts aan de boerderij is gebouwd, is volgens gegevens uit het bouwarchief in 1921 intern verbouwd zodat aan de voorzijde een woongedeelte ontstond. De boerderij is grotendeels in tact in zowel in- als exterieur, hoewel aan de zijgevel van het nevenhuis een recent afdak is geplaatst en zich op het achtererf een recente schuur bevindt. Het erf is voorzien van een recente bestrating. De achter op het erf gelegen schuur (`schoppe') valt niet onder de bescherming.

Omschrijving

Gedeeltelijk onderkelderde BOERDERIJ met een blokvormig voorhuis en een achterhuis met middenlangsdeel en stallen. Aan de linkerzijgevel is een lager nevenhuis (VARKENSHUIS) aangebouwd, dat bestaat uit een achterhuis met voormalige varkensstallen en een voorhuis ten behoeve van het personeel. Het blokvormige voorhuis is twee bouwlagen en een zolderverdieping hoog en opgetrokken in rode baksteen in kruisverband op een samengesteld grondplan. De bekapping bestaat uit twee haaks tegen elkaar geplaatste schilddaken belegd met gesmoorde pannen. In de nok van het voorste schilddak bevinden zich twee gemetselde schoorstenen, in het rechter schild een derde. De afwatering vindt plaats via een gekorniste bakgoot. Aan de rechterzijde van het achterhuis bevindt zich nog een gietijzeren dakgoot. De gevels van het voorhuis hebben een gepleisterde plint, gepleisterde hoekpilasters, een brede gepleisterde cordonlijst tussen verdiepingen en een breed fries onder de bakgoot. Aan de rechterzijde van het achterhuis bevinden zich vijf roosankers.

De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL telt vier assen met in de eerste bouwlaag vier T-schuifvensters met opgeklampte luiken. De vensters worden aan de bovenzijde afgesloten door een gepleisterde segmentboog met sluitsteen en zijn aan de onderzijde voorzien van een hardstenen onderdorpel en een gepleisterd vlak met oren. In het dakschild bevindt zich onder een aangekapt schilddak een dakkapel, met een stolpvenster omlijst door pilasters die een timpaan dragen. De voorgevel van het nevenhuis heeft in de eerste bouwlaag in de middenas een opgeklampte deur met tweeruits bovenlicht. Rechts hiervan bevindt zich een keldervenster met diefijzers onder het van opgeklampte luiken voorziene schuifvenster (2(1+1)) van de opkamer. Links van de deur bevindt zich een gekoppeld T-schuifvenster voorzien van luiken. In de topgevel een laadluik met tweeruits bovenlicht. Alle gevelopeningen behalve het keldervenster zijn aan de bovenzijde voorzien van een gemetselde segmentboog met gepleisterde sluitsteen. De gevel wordt afgesloten door witgeschilderde windveren en een makelaar. De RECHTER ZIJGEVEL heeft in het terugliggende rechter geveldeel in de eerste bouwlaag geheel rechts een keldervenster onder een opkamervenster. Links hiervan bevindt zich een T-schuifvenster. De tweede bouwlaag heeft twee vensters van het type dat is toegepast in de voorgevel, maar eenvoudiger gedetailleerd. In het linker geveldeel is rechts halverwege de eerste bouwlaag een venster met tralies geplaatst en links een T-schuifvenster van het reeds vermelde type. De tweede bouwlaag is blind. De zijgevel van het linker geveldeel heeft in de eerste bouwlaag een eenvoudige opgeklampte deur. Hierboven bevindt zich voor het trappenhuis een T-schuifvenster, gedetailleerd als in de voorgevel, dat halverwege de verdieping is geplaatst en de cordonlijst doorsnijdt. De RECHTER ZIJGEVEL van het nevenhuis is verticaal geleed met een aantal gemetselde pilasters. In de tweede as is een getoogde gevelopening dichtgezet, hiernaast bevindt zich een vierruits stalraam en een dichtgezette deuropening. De vier assen tellende LINKER ZIJGEVEL heeft in de eerste bouwlaag in de tweede as van rechts een segmentboogvormige ingangsportiek waarin zich een stolpdeur en een enkelruits bovenlicht bevinden. De deur is in kern weliswaar oorspronkelijk, maar aan de buitenkant met platen beschoten. In de eerste en tweede bouwlaag bevinden zich voorts vensters zoals beschreven in de voorgevel. De zijgevel van het achterhuis bestaat achtereenvolgens uit een T-schuifvenster, tussen gemetselde pilasters een opgeklampte staldeur onder segmentboog met gepleisterde geboorte- en sluitstenen en direct ernaast een gietijzeren valraam. In deze zijgevel bevinden zich vijf gietijzeren rozetankers. In het buiten de gevel van het voorhuis uitstekende geveldeel van het achterhuis bevindt zich een opgeklampte deur met tweeruits bovenlicht. De ACHTERGEVEL bestaat uit twee van beschoten topgevels voorziene stalgevels waarbij de rechter breder is dan de linker. Links zijn windveren vervangen door keperpannen. Op de overgang naar de topgevelbeschieting is een kwartrol gemetseld.Rechts bevinden zich ver terugliggende deeldeuren onder korfboog met gepleisterde geboorte- en sluitstenen met staande ovaalvormige zijvensters. Links en rechts bevinden zich staldeuren onder korfbogen met gepleisterde boogstenen onder ronde stalramen. Links bevinden zich staldeuren onder een korfboog zoals rechts. Ter weerszijden van deze deuren bevindt zich een rond stalvenster (tuimel). In het topgevelbeschot is een laadluik aangebracht. De indeling van het INTERIEUR is nog grotendeels in tact. Het voorhuis wordt op de begane grond overdwars in tweeën gedeeld door een hal die uitloopt in het trappenhuis. Aan één zijde bevinden zich kamers-en-suite, aan de andere zijde bevinden zich een traditionele woonkeuken, een recente keuken en een opkamer en kelder. Het achterhuis heeft een washok, een deel met stallen en een houten trap naar de hooizolder. Het nevenhuis bestaat uit een voorhuis met een rookvang en een opkamer ten behoeve van huisvesting van het personeel. Achter dit voorhuis bevinden zich varkenshokken. Het interieur bezit nog talrijke oorspronkelijke elementen zoals zwart marmeren schoorsteenmantels, boezems met gepleisterde pilasteromlijsting, omlopende cassettelambrizering, vensterbanken en stucplafonds, alsmede een vensternis met bankje. Voorts een traditionele betegelde houten schouw, gehoute deuren en een spekkast. In de voormalige koeiestallen worden de hilden gedragen door gesneden consoles, die vermoedelijk zijn hergebruikt.

Waardering

BOERDERIJ met blokvormig voorhuis gebouwd omstreeks 1895

-Van architectuurhistorische waarde als gaaf en goed voorbeeld van een scholteboerderij die omstreeks de eeuwwisseling is herbouwd met een imposant voorhuis. Hier is sprake van een karakteristieke ontwikkeling bij boerderijen van welgestelde boeren in de achterhoek. Deze boerderij valt op vanwege hoogwaardige esthetische kwaliteiten die onder andere tot uitdrukking komen in de detaillering van de gevels met Neo-Classicistische elementen en de aanwezige interieurelementen waar naast de gebruikelijke traditionele woonkeuken met betegelde schouw en gehoute deuren ook met meer stedelijk allure ingerichte kamers-en suite voorkomen, met houten schoorsteenmantels, vensterbanken en stucplafonds met bloemenmotieven.

-Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de historisch gegroeide bebouwing aan de Misterweg, waar het door de markante hoofdvorm en detaillering een belangrijke stofferende rol in het landschap speelt.

-Van cultuurhistorische waarde binnen de agrarische en sociale geschiedenis van Nederland, vanwege de bestemming van het pand als scholteboerderij. In het pand verwijzen verschillende elementen naar die historische bestemming, zoals het veelhoekige venster waardoor men van woongedeelte naar de koeien kon kijken. Voorts is het pand een uitdrukking van de woon- en werkcultuur van een rijke boerenfamilie rond de eeuwwisseling, waarbij naast meer traditionele ruimten ook stedelijk ingerichte vertrekken voorkomen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

FARMHOUSE with blockish front section built circa 1895 (datestone), presumably replacing a hall-house farmhouse owned by the families Oosterman and Bessink-Pas, originally schulte farmers. The farmhouse is surrounded by meadows and lies parallel to the Misterweg, an important through-road from Winterswijk to Aalten, along which, besides smaller farm yards, several monumental farmhouses have been built.

Schulte farmers had great influence on the Winterswijk landscape, especially in Woold and Ratum, but also in the hamlet of Miste. From 1850 onwards, these schulte farmers distinguished themselves through farmhouses with large front sections, furnished with detailing borrowed from urban architecture. According to the residents, the farmhouse described here was built with capital the family won in a lottery and executed with Neo-Classical elements. The likewise protected PIG HOUSE that was built to the right of the farmhouse was, according to building archive data, internally rebuilt in 1921 so that a residential section was created at the front. The farmhouse is largely intact in both interior and exterior, although a recent lean-to has been placed on the side gable of the outbuilding and a recent barn is located at the rear of the yard. The yard is provided with recent paving. The barn (`schoppe') located at the rear of the yard falls outside the protection.

Description

Partially cellared FARMHOUSE with a blockish front section and a rear section with central lengthwise aisle and stalls. To the left side gable a lower outbuilding (PIG HOUSE) has been built, consisting of a rear section with former pig stalls and a front section for staff housing. The blockish front section is two storeys and an attic storey high and constructed in red brick in running bond on a composite ground plan. The roof covering consists of two hipped roofs placed at right angles to each other and covered with pantiles. In the ridge of the front hipped roof there are two brick chimneys, in the right slope a third. Water drainage takes place via a corniced gutter. On the right side of the rear section there is still a cast-iron roof gutter. The front section gables have a rendered plinth, rendered corner pilasters, a broad rendered string course between storeys and a broad frieze under the gutter. On the right side of the rear section there are five sandstone wall anchors.

The symmetrically arranged FRONT FACADE has four bays with in the first storey four T-sash windows with clamped shutters. The windows are closed at the top by a rendered segmental arch with keystone and are provided at the bottom with a sandstone sill and a rendered panel with ears. In the roof slope there is beneath a reduced hipped roof a dormer window, with a stepped window framed by pilasters bearing a tympanum. The front facade of the outbuilding has in the first storey in the central bay a clamped door with two-pane fanlight. To the right of this is a cellar window with theft bars below the sash window (2(1+1)) with clamped shutters of the upper room. To the left of the door is a coupled T-sash window provided with shutters. In the top gable a loading hatch with two-pane fanlight. All gable openings except the cellar window are provided at the top with a brick segmental arch with rendered keystone. The gable is finished with white-painted weathervanes and a tie-beam. The RIGHT SIDE GABLE has in the recessed right gable section in the first storey at the far right a cellar window below an upper room window. To the left of this is a T-sash window. The second storey has two windows of the type used in the front facade, but more simply detailed. In the left gable section at the right halfway up the first storey a barred window is placed and to the left a T-sash window of the aforementioned type. The second storey is blank. The side gable of the left gable section has in the first storey a simple clamped door. Above this, for the stairwell, is a T-sash window, detailed as in the front facade, placed halfway up the storey and intersecting the string course. The RIGHT SIDE GABLE of the outbuilding is vertically articulated with a number of brick pilasters. In the second bay a arched gable opening has been closed, next to it is a four-pane stable window and a closed door opening. The four bays LEFT SIDE GABLE has in the first storey in the second bay from the right a segmental arch-shaped entrance portico in which are a stepped door and a single-pane fanlight. The door is in essence original, but on the outside is covered with sheets. In the first and second storey there are further windows as described in the front facade. The side gable of the rear section consists successively of a T-sash window, between brick pilasters a clamped stable door under segmental arch with rendered springing and keystone and directly next to it a cast-iron dropping window. In this side gable there are five cast-iron rose wall anchors. In the gable section of the rear section protruding outside the gable of the front section there is a clamped door with two-pane fanlight. The REAR GABLE consists of two stable gables provided with boarded top gables where the right one is broader than the left. On the left weathervanes have been replaced with pantiles. On the transition to the top gable boarding a quarter-round has been laid. On the right are far-recessed part doors under basket arch with rendered springing and keystones with standing oval-shaped side windows. To the left and right are stable doors under basket arches with rendered arch stones under round stable windows. On the left are stable doors under a basket arch as on the right. On either side of these doors is a round stable window (tumble). In the top gable boarding a loading hatch has been placed. The layout of the INTERIOR is still largely intact. The front section is divided across in two by a hall on the ground floor which runs into the stairwell. On one side are rooms-en-suite, on the other side are a traditional farmhouse kitchen, a recent kitchen and an upper room and cellar. The rear section has a wash-room, a section with stalls and a wooden stair to the hay loft. The outbuilding consists of a front section with a smoke hood and an upper room for staff housing. Behind this front section are pig pens. The interior possesses numerous original elements such as black marble chimney mantels, alcoves with rendered pilaster framing, continuous cassette panelling, window sills and stucco ceilings, as well as a window recess with bench seat. Also a traditional tiled wooden chimney breast, wooden doors and a bacon cabinet. In the former cattle stalls the corbels are supported by carved consoles, which are presumably reused.

Valuation

FARMHOUSE with blockish front section built circa 1895

-Of architectural-historical value as a fine and good example of a schulte farmhouse that was rebuilt circa the turn of the century with an imposing front section. This represents a characteristic development in farmhouses of wealthy farmers in the Achterhoek region. This farmhouse stands out by virtue of high-quality aesthetic qualities which are expressed among other things in the detailing of the gables with Neo-Classical elements and the interior elements present, where alongside the usual traditional farmhouse kitchen with tiled chimney breast and wooden doors there are also rooms-en-suite furnished with more urban refinement, with wooden chimney mantels, window sills and stucco ceilings with floral motifs.

-Of urban-planning value as part of the historically grown building development on the Misterweg, where through its striking main form and detailing it plays an important furnishing role in the landscape.

-Of cultural-historical value within the agricultural and social history of the Netherlands, by virtue of the building's designation as a schulte farmhouse. In the building various elements refer to that historical designation, such as the polygonal window through which one could view the cattle from the living quarters. Furthermore, the building is an expression of the dwelling and working culture of a wealthy farming family around the turn of the century, where alongside more traditional spaces also urbanely furnished rooms are present.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map