Rijksmonumentenregister · Netherlands
'De Pelikaan'
Zutphen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Winkelwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1904
- Address
- Pelikaanstraat 9, 7201 DR Zutphen
- Place
- Zutphen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.13948, 6.19825
- Monument number
- 523413
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1889 map "05. Zutphen (1889)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOON- EN WINKELHUIS De Pelikaan' gebouwd in 1904 als levensmiddelenzaak naar ontwerp van de bouwkundige/architect D.J. VAN LOO (1868-1928) in opdracht van G.J. Garsen Azn. De woning met winkel is gesitueerd in de rooilijn aan de noordzijde van de Pelikaanstraat aan de rand van de bebouwde kom van Zutphen. Na de start van het levensmiddelenbedrijf in 1816 is de familie Garsen, in de jaren twintig van de twintigste eeuw overgeschakeld op koffie en thee. In 1929 is aan de achterzijde een branderij gebouwd die respectievelijk in 1941 en in 1967 is uitgebreid. Omstreeks het midden van de twintigste eeuw is de winkel overgegaan in handen van de familie Wassink, die het bedrijf tot op de dag vandaag beheert. Het pand nummer 9 aan de Pelikaanstraat is gebouwd in de zogenaamde overgangsarchitectuur met art nouveau/ jugendstil en renaissance invloeden. D.J. van Loo (1868-1928) kreeg zijn opleiding in de praktijk als aannemer. Vanaf 1908 noemde hij zich architect.
Omschrijving
Het woon- en winkelhuis met rechthoekige plattegrond bestaat uit drie bouwlagen en een kelder. De winkel bevindt zich op de begane grond, de woning bevindt zich ten tijde van de aanwijzing op de eerste verdieping en de opslag op de zolderverdieping. De voor- en achtergevel met lage gepleisterde plint zijn opgetrokken in een bruinrode baksteen in kruisverband met speklagen ter hoogte van de onder- en bovendorpels van de vensteropeningen. De gevels worden afgesloten door een mansardekap met gesmoorde platte Friese pannen.
In de VOORGEVEL bevinden zich natuurstenen speklagen met uiterst links en rechts lisenen die onder het overstek overgaan in een uitgemetselde band. Op de begane grond bevond zich oorspronkelijk alleen rechts een winkelpui en links de woning. Nadat de woning bij de winkel is getrokken bevindt zich in het linker geveldeel een winkelpui overeenkomstig de rechterpui. De rechterpui bestaat uit een etalageraam met zevenruits bovenlicht met aan de onderzijde een hardstenen plint met twee kelderlichten. De kelderlichten worden afgeschermd door smeedijzeren traliewerk met zweepslagmotief. Het etalegeraam wordt aan de linkerzijde geflankeerd door een enkele glazen deur met drieruits bovenlicht. De bovenlichten met glas-in-loodramen worden aan de bovenzijde afgesloten door een stalen I-profielen balk. Op de groen geschilderde balk is in witte letters de tekst : THEE "DE PELIKAAN" KOFFIE' geschilderd. De linkerpui is een vereenvoudigde vorm van de geprofileerde en gedetailleerde rechterpui. De etalageramen worden van elkaar gescheiden door een bakstenen uitgemetselde liseen met ter hoogte van de onder-, wissel- en bovendorpel een natuurstenen blok. De liseen wordt afgesloten met een decoratief, natuurstenen, geprofileerd kopstuk ter hoogte van de ijzeren I-profielen balk van de etalageramen. De liseen herhaalt zich uiterst links en rechts op en loopt door tot onder de daklijst. Op de eerste verdieping bevinden zich links en rechts twee B-vensters met glas-in-loodramen in de bovenlichten. Centraal bevindt zich het ijzeren aanhangbord met daarop de tekst 'KOFFIE/ "De Pelikaan"' Op de zolderverdieping bevinden zich drie regelmatig verdeelde stolpramen met drieruits bovenlicht. Tussen de vensters bevinden zich ondiepe druppelvormige nissen met Jugendstil decoraties. De gevel eindigt in een dakoverstek met geprofileerde windveren met op de top een smeedijzeren bekroning.
De ACHTERGEVEL is meerdere malen gewijzigd. De begane grond wordt geheel in beslag genomen door aanbouwsels van verschillend formaat. Links bevindt zich een oorspronkelijke aanbouw van twee bouwlagen hoog, twee vensterassen breed afgesloten door een daklijst met een bakgoot op klossen en een plat dak. Tegen deze aanbouw bevindt zich een tweede latere aanbouw één bouwlaag hoog, twee vensterassen breed. Rechts op de begane grond bevindt zich een latere aanbouw van één bouwlaag, twee vensterassen breed. De rechthoekige muuropeningen worden voornamelijk afgesloten door een segmentboog met verhoogde sluitsteen en een kleine boogtrommel. De muuropeningen in de aanbouw en de loggia worden afgesloten door een strek. In beide ontlastingsbogen wordt op decoratieve wijze gebruik gemaakt van gele verblendsteen. De gele verblendsteen is eveneens gebruikt voor het benadrukken van de wisseldorpels door middel van een enkele steen, en de boven- en onderdorpels door middel van een doorgetrokken strekken- of koppenlaag. Tevens bevindt zich een dergelijke laag op de scheiding van de bouwlagen. Uiterst links op de begane grond bevindt zich de aanbouw. Op de eerste verdieping bevindt zich een smal en een breed T-venster met rechts een dubbele glazen deur met tweeruits bovenlicht. Afgezien van de speklagen ter hoogte van de boven- en onderdorpels bevinden zich hiertussen twee extra speklagen. Alle vier de speklagen bevinden zich ook in de blinde linker- en rechterzijgevel van de aanbouw. Rechts van de aanbouw bevindt zich op de eerste verdieping een tweeruits venster gevuld met glas-in-loodramen. In het benedenraam bevindt zich een ovaal met daarop de afbeelding van de zeevaart. Uiterst rechts bevindt zich een loggia met terug gelegen dubbele deur met glasindeling en vijfruits bovenlicht. De opening wordt afgesloten door een stalen I-profielen balk aan weerszijden steunend op natuurstenen consoles. Aan de onderzijde wordt de opening afgesloten door een houten hekwerk. Uiterst links op de zolderverdieping bevindt zich een uitgemetselde bakstenen schoorsteenkanaal, dat door het overstek uitmondt in het linkerdakschild. Rechts van het schoorsteenkanaal bevinden zich twee stolpramen met drieruits bovenlicht met uiterst rechts een muuropening met dubbele geklampte deur onder een hijsbalk. In het INTERIEUR bevindt zich nog het winkelinterieur uit het begin van de twintigste eeuw met terrazzo-vloer. Een houten kastenwand bestaande uit laden en open vakindeling, een toonbank met daarop een kassa afgeschermd door een houten frame met geetst glas. De winkelruimte wordt van de achterkamer afgeschermd door een met glas dichtgezette houten pui. Deze pui bestaat uit openslaande deuren met boven- en zijlichten met daarin enkelruits, geetste glas met de afbeelding van een Indisch sawa-landschap. Links van de winkel bevindt zich de voormalige woonruimte bestaande uit een voor- en achterkamer. Momenteel is dit gedeelte bij de winkel getrokken. De zeer rijke stucplafonds, houten plankenvloeren en schuifdeuren met glas-in-loodramen met zeer fraaie ijzeren handgrepen van de voormalige woonkamer zijn nog aanwezig. Op de verdiepingen bevinden zich een aantal zwart marmeren schoorteenmantels en stucplafonds. De zolder is nog altijd in gebruik voor de opslag van goederen.
Waardering
WOON- EN WINKELHUIS De Pelikaan' gebouwd in 1904 als koffiebranderij naar ontwerp van de bouwkundige/architect D.J. VAN LOO (1868-1928) in opdracht van G.J. Garsen Azn.
- Van architectuurhistorische waarde als goed bewaard en zeldzaam voorbeeld van een koffiebranderij van de aannemer/architect D.J. van Loo met een gaaf bewaard winkelinterieur.
- Van cultuurhistorische waarde als voorbeeld van het type koffiebranderij en de zeldzame waarde die is toe te schrijven aan het winkelinterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RESIDENCE AND SHOP HOUSE 'De Pelikaan' built in 1904 as a grocery store to a design by the builder/architect D.J. VAN LOO (1868-1928) on commission of G.J. Garsen Azn. The residence with shop is situated on the building line on the north side of the Pelikaanstraat at the edge of the built-up area of Zutphen. After the start of the grocery business in 1816 the Garsen family switched to coffee and tea in the nineteen-twenties of the twentieth century. In 1929 a roastery was built at the rear which was extended respectively in 1941 and in 1967. Around the middle of the twentieth century the shop passed into the hands of the Wassink family, who have run the business to the present day. The property number 9 on the Pelikaanstraat was built in the so-called transitional architecture with art nouveau/Jugendstil and Renaissance influences. D.J. van Loo (1868-1928) received his training in practice as a contractor. From 1908 onwards he called himself an architect.
Description
The residence and shop house with rectangular ground plan consists of three storeys and a basement. The shop is located on the ground floor, the residence is located at the time of the designation on the first floor and storage on the attic storey. The front and rear facades with low rendered plinth are constructed in reddish-brown brick in header bond with speckled courses at the height of the under- and upper lintels of the window openings. The facades are topped by a mansard roof with hipped-up flat Frisian tiles.
In the FRONT FACADE there are natural stone speckled courses with pilasters at the far left and right which pass under the overhang into a built-up band. On the ground floor originally only on the right was a shop window and on the left the residence. After the residence was joined with the shop on the left part of the facade there is a shop window corresponding to the right window. The right window consists of a display window with a seven-pane fanlight with at the base a hardstone plinth with two basement lights. The basement lights are shielded by wrought-iron railwork with whiplash motif. The display window is flanked on the left side by a single glazed door with three-pane fanlight. The fanlights with leaded-glass windows are closed at the top by a steel I-profile beam. On the green-painted beam is painted in white letters the text: THEE "DE PELIKAAN" KOFFIE'. The left window is a simplified form of the profiled and detailed right window. The display windows are separated from each other by a brick built-up pilaster with at the height of the under-, middle and upper lintel a natural stone block. The pilaster is topped with a decorative, natural stone, profiled capital at the height of the iron I-profile beam of the display windows. The pilaster repeats itself at far left and right on the facade and runs down under the roof line. On the first floor there are on left and right two B-windows with leaded-glass windows in the fanlights. Centrally there is the iron hanging sign with the text 'KOFFIE/ "De Pelikaan"' On the attic storey there are three regularly spaced dormer windows with three-pane fanlight. Between the windows there are shallow drop-shaped niches with Jugendstil decorations. The facade ends in a roof overhang with profiled wind braces with at the top a wrought-iron cresting.
The REAR FACADE has been altered several times. The ground floor is entirely taken up by outbuildings of various sizes. On the left there is an original outbuilding two storeys high, two window bays wide topped by a roof line with a gutter on consoles and a flat roof. Against this outbuilding there is a second later outbuilding one storey high, two window bays wide. On the right at ground floor there is a later outbuilding one storey, two window bays wide. The rectangular wall openings are mainly topped by a segmental arch with raised keystone and a small arch drum. The wall openings in the outbuilding and the loggia are topped by a relieving beam. In both relieving arches decorative use is made of yellow facing brick. The yellow facing brick is also used to emphasise the middle lintels by means of a single stone, and the upper and lower lintels by means of a continuous course of relieving bricks or headers. Such a course is also found at the division of the storeys. At far left at ground floor there is the outbuilding. On the first floor there is a narrow and a wide T-window with on the right a double glazed door with two-pane fanlight. Apart from the speckled courses at the height of the upper and lower lintels there are two extra speckled courses between. All four speckled courses are also found in the blank left and right end wall of the outbuilding. To the right of the outbuilding there is on the first floor a two-pane window filled with leaded-glass windows. In the lower pane is an oval with the image of seafaring. At far right there is a loggia with recessed double door with glazing pattern and five-pane fanlight. The opening is topped by a steel I-profile beam on either side supported on natural stone corbels. At the base the opening is topped by a wooden railwork. At far left on the attic storey there is a built-up brick chimney flue which projects through the overhang into the left roof slope. To the right of the chimney flue there are two dormer windows with three-pane fanlight with at far right a wall opening with double clamped door under a hoist beam. In the INTERIOR there is still the shop interior from the early twentieth century with terrazzo floor. A wooden cabinet wall consisting of drawers and open compartments, a counter with a till screened by a wooden frame with etched glass. The shop space is separated from the back room by a wooden window with glazing. This window consists of casement doors with over- and side lights filled with single-pane etched glass with the image of an Indian sawah landscape. To the left of the shop is the former living space consisting of a front and back room. Currently this section is joined with the shop. The very rich stucco ceilings, wooden plank floors and casement doors with leaded-glass windows with very fine iron handles of the former living room are still present. On the upper floors there are a number of black marble fireplace surrounds and stucco ceilings. The attic is still in use for storage of goods.
Valuation
RESIDENCE AND SHOP HOUSE 'De Pelikaan' built in 1904 as a coffee roastery to a design by the builder/architect D.J. VAN LOO (1868-1928) on commission of G.J. Garsen Azn.
- Of architectural-historical value as a well-preserved and rare example of a coffee roastery by the contractor/architect D.J. van Loo with a well-preserved shop interior.
- Of cultural-historical value as an example of the type of coffee roastery and the rare value attributable to the shop interior.
Nearby in the register
- Woonhuis, Pelikaanstraat 15Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Pelikaanstraat 10Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Pelikaanstraat 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Pelikaanstraat 6Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.