Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Varkensmarkt 9
Culemborg, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1865 - 1870
- Address
- Varkensmarkt 9, 4101 CK Culemborg
- Place
- Culemborg
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.95548, 5.22596
- Monument number
- 523139
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1838 map "Amsterdam" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het HERENHUIS met STOEP en STOEPPALEN, oorspronkelijk bekend als Villa Maria Regina, is gebouwd rond 1865 in opdracht van de arts Fangman. In 1895 werd het pand gekocht door de Culemborgse sigarenfabrikant C.W. Dresselhuis. Het herenhuis heeft een aan het neoclassicisme ontleende gevelopbouw, terwijl de ornamentatie in Neo-Lodewijk XVI-stijl is uitgevoerd. Opvallend is de gevelindeling, waarbij de eerste bouwlaag van gepleisterd rusticawerk is voorzien en als plint moet worden opgevat voor de tweede bouwlaag, die fungeert als bel-etage. Deze indeling wordt in het interieur benadrukt door de monumentale marmeren pronktrap die vrijwel meteen achter de voordeur begint. Het gebouw is aan de achterzijde voorzien van een moderne aanbouw en trappenhuis.
Het HERENHUIS domineert door zijn afmetingen en centrale ligging de aaneengesloten zuidwestelijke gevelwand van de Varkensmarkt. Voor het huis ligt een stoep met zes stoeppalen, die onderling worden verbonden door ijzeren staven. Rechts van het gebouw bevindt zich een smal steegje.
Omschrijving
Het HERENHUIS heeft een rechthoekig grondplan, drie bouwlagen en een zolderverdieping onder een omlopend schilddak, dat is samengesteld uit twee haaks op de voorgevel staande schilddaken en een evenwijdig aan de voorgevel lopend schilddak aan de voorzijde. De schilddaken zijn gedekt met gesmoorde Hollandse pannen en later voorzien van enkele moderne tuimelramen. De kepers zijn met zink bedekt.
Het herenhuis is opgetrokken uit rode baksteen en heeft een hardstenen plint, die bij de voorgevel wordt afgesloten met een profiellijst.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL telt vijf vensterassen, waarvan de middelste extra nadruk krijgt door middel van een risaliet met balkon en het segmentvormige fronton boven de kroonlijst.
De eerste bouwlaag is geheel gepleisterd en voorzien van horizontale groeven ter nabootsing van rusticawerk, dat in de tweede en de derde bouwlaag enkel op de hoeken wordt voortgezet in de vorm verticale lijsten van gepleisterde blokken. In het midden bevindt zich een brede enigszins gedrukte getoogde paneeldeur tussen twee gepleisterde banden met verdiepte velden. Tegen de banden zijn de balkonconsoles bevestigd. Aan weerszijden van de deur bevinden zich twee getoogde vensters met T-schuiframen. Deur en vensters worden afgesloten door in het pleisterwerk aangebrachte hanekammen. De sokkelzone wordt afgesloten door een gepleisterde waterlijst, waarin de lekdorpels van de vensters van de bel-etage zijn opgenomen. De bel-etage heeft in het midden een balkon op geornamenteerde consoles met een balkonbalustrade, bestaande uit houten hoekposten en handlijsten en rijk geornamenteerde gietijzeren hekwerken. Het balkon is toegankelijk via een dubbele deur met bovenlicht, voorzien van afgeronde hoeken, in een geornamenteerde gepleisterde omlijsting met een kuif, velden en een hoofdgestel, dat is voorzien van een kroonlijst op consoles. Het balkon wordt aan weerszijden geflankeerd door twee vensters met afgeronde hoeken, geprofileerde gepleisterde omlijstingen met kuiven en T-schuiframen. De bel-etage wordt afgesloten door een gepleisterde waterlijst. De vijf vensters van de derde bouwlaag zijn nagenoeg op dezelfde wijze vormgegeven als die van de bel-etage. De vensters zijn echter minder hoog en hebben lekdorpels op kleine consoles.
De voorgevel wordt afgesloten door een gekornist hoofdgestel, dat bestaat uit een architraaflijst, een fries met spiegels en consoles, een tandlijst en een geprofileerde kroonlijst. Boven de risaliet bevindt zich een segmentvormig fronton met een liggend ovalen raam. Het fronton wordt afgesloten met een tandlijst en een geprofileerde kroonlijst, die wordt bekroond door een bladornament met een vergulde bol.
De RECHTER ZIJGEVEL heeft in de eerste bouwlaag twee getoogde deuropeningen en twee getoogde vensters en in de tweede en derde bouwlaag een later ingezaagd venster. de zijgevel wordt afgesloten door een geprofileerde bakgoot op klosjes.
De LINKER ZIJGEVEL wordt deels aan het oog onttrokken door het linker buurpand. De zijgevel heeft enkele getoogde vensters met T-schuiframen en wordt afgesloten door een houten lijst.
De ACHTERGEVEL heeft in het midden een recent gebouwd trappenhuis, dat de gehele gevelhoogte beslaat. Links hiervan bevindt zich voor de eerste twee bouwlagen een moderne aanbouw. Rechts van het trappenhuis bevindt zich een dubbele tuindeur met bovenlicht en een venster met T-schuifraam. De bovenste helft van de gevel is wit gepleisterd en voorzien van een blokverdeling. Aan weerszijden van het trappenhuis bevinden zich twee licht getoogde vensters met gepleisterde sluitstenen en T-schuiframen. De gevel wordt afgesloten met een houten daklijst.
De indeling van het INTERIEUR is bewaard gebleven. Tevens is er nog een aantal oorspronkelijke interieurelementen aanwezig. De gang, waarin de marmeren pronktrap is opgenomen, verdeelt het pand in een linker en rechter gedeelte. De hal, de trap en de gang liggen in elkaars verlengde en hebben marmeren vloeren en plinten en stucwerkpanelen op de wanden en rijk geornamenteerde stucplafonds met segmentbogen op consoles. De deuren die op de gang uitkomen, paneeldeuren in geprofileerde omlijsting, hebben rondboogvormige gestucte deurstukken met voorstellingen van fruit- en bloemenmanden met vogels. De kamers op de bel-etage hebben rijk geornamenteerde stucplafonds. De voorkamers hebben paneellambrizeringen, vensterbanken en vouwblinden, de linker achterkamer heeft een marmeren schoorsteenmantel. De gang op de bel-etage ontsluit tevens een trappenhuis naar de tweede bouwlaag en de zolder. Dit trappenhuis, dat zich links van de gang bevindt, heeft een bordestrap met twee armen, een geornamenteerde houten trappaal en een leuning van gietijzeren spijlen met een houten handlijst. De tweede bouwlaag is gemoderniseerd. De zolder heeft nog de oorspronkelijke Philibertspanten. Voor het huis ligt een stoep belegd met hardstenen en marmeren tegels en een hardstenen rand, waarop zes taps toelopende, achthoekige hardstenen stoeppalen zijn geplaatst, die onderling worden verbonden door ijzeren staven. De ijzeren staven zijn bovenop de stoeppalen getand.
Waardering
HERENHUIS met STOEP en STOEPPALEN uit 1865.
- Van architectuurhistorische waarde als een goed voorbeeld in ex- en interieur van een groot herenhuis met een aan het neoclassicisme ontleende gevelopbouw en een ornamentatie in Neo-Lodewijk XVI-stijl.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de centrale ligging in de aaneengesloten zuidwestelijke gevelwand van de Varkensmarkt.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The GENTLEMAN'S HOUSE with STOEP and BOLLARDS, originally known as Villa Maria Regina, was built around 1865 on behalf of the physician Fangman. In 1895 the property was purchased by the Culemborg cigar manufacturer C.W. Dresselhuis. The gentleman's house has a facade arrangement derived from neoclassicism, while the ornamentation is executed in Neo-Louis XVI style. Striking is the facade division, whereby the first storey is provided with rendered rustication work and should be understood as a plinth for the second storey, which functions as the principal floor. This division is emphasised in the interior by the monumental marble grand staircase which begins almost immediately behind the front door. The building is provided with a modern extension and staircase on the rear side.
The GENTLEMAN'S HOUSE dominates by its dimensions and central location the continuous south-western facade wall of the Varkensmarkt. In front of the house lies a stoep with six bollards, which are interconnected by iron rods. To the right of the building is a narrow alley.
Description
The GENTLEMAN'S HOUSE has a rectangular ground plan, three storeys and an attic storey beneath a surrounding hipped roof, which is composed of two hipped roofs at right angles to the front facade and a hipped roof parallel to the front facade at the front. The hipped roofs are covered with smothered Dutch tiles and later provided with some modern roof windows. The rafters are covered with zinc.
The gentleman's house is built of red brick and has a sandstone plinth, which is terminated at the front facade with a moulded profile.
The symmetrically arranged FRONT FACADE has five window bays, of which the central one receives extra emphasis by means of a risalit with balcony and the segmental pediment above the cornice.
The first storey is entirely rendered and provided with horizontal grooves imitating rustication work, which in the second and third storeys is continued only at the corners in the form of vertical strips of rendered blocks. In the centre is a broad slightly depressed arched panel door between two rendered bands with recessed fields. The balcony consoles are attached to the bands. On either side of the door are two arched windows with T-sash windows. Door and windows are closed off by cock's combs applied in the plasterwork. The plinth zone is closed off by a rendered drip moulding, in which the gutters of the windows of the principal floor are incorporated. The principal floor has in the centre a balcony on ornamented consoles with a balcony balustrade, consisting of wooden corner posts and handrails and richly ornamented cast-iron railings. The balcony is accessed via a double door with fanlight, provided with rounded corners, in an ornamented rendered surround with a hood, fields and a lintel, which is provided with a cornice on consoles. The balcony is flanked on either side by two windows with rounded corners, moulded rendered surrounds with hoods and T-sash windows. The principal floor is closed off by a rendered drip moulding. The five windows of the third storey are shaped in virtually the same manner as those of the principal floor. However, the windows are less tall and have gutters on small consoles.
The front facade is closed off by a corniced main cornice, which consists of an architrave strip, a frieze with mirrors and consoles, a tooth moulding and a moulded cornice. Above the risalit is a segmental pediment with a horizontal oval window. The pediment is closed off with a tooth moulding and a moulded cornice, which is crowned by foliage ornamentation with a gilded ball.
The RIGHT SIDE FACADE has in the first storey two arched door openings and two arched windows and in the second and third storeys a later cut-in window. The side facade is closed off by a moulded gutter on knobs.
The LEFT SIDE FACADE is partly hidden from view by the left neighbouring building. The side facade has some arched windows with T-sash windows and is closed off by a wooden moulding.
The REAR FACADE has in the centre a recently built staircase, which extends the entire height of the facade. To the left of this is a modern extension for the first two storeys. To the right of the staircase is a double garden door with fanlight and a window with T-sash window. The upper half of the facade is white rendered and provided with a block division. On either side of the staircase are two slightly arched windows with rendered keystones and T-sash windows. The facade is closed off with a wooden roof moulding.
The arrangement of the INTERIOR has been preserved. Furthermore, a number of original interior elements are still present. The corridor, in which the marble grand staircase is incorporated, divides the property into a left and right section. The hall, the staircase and the corridor lie in alignment and have marble floors and plinths and stucco panels on the walls and richly ornamented stucco ceilings with segmental arches on consoles. The doors which open onto the corridor, panel doors in moulded surrounds, have semicircular stucco door heads with representations of fruit and flower baskets with birds. The rooms on the principal floor have richly ornamented stucco ceilings. The front rooms have panelled dadoes, windowsills and folding shutters, the left rear room has a marble fireplace mantel. The corridor on the principal floor also provides access to a staircase to the second storey and the attic. This staircase, which is located to the left of the corridor, has a dog-leg staircase with two arms, an ornamented wooden stair newel and a balustrade of cast-iron spindles with a wooden handrail. The second storey has been modernised. The attic still has the original Philibert roof trusses. In front of the house is a stoep laid with sandstone and marble tiles and a sandstone border, on which six tapered, octagonal sandstone bollards are placed, which are interconnected by iron rods. The iron rods are toothed on top of the bollards.
Valuation
GENTLEMAN'S HOUSE with STOEP and BOLLARDS from 1865.
- Of architectural-historical value as a fine example in exterior and interior of a large gentleman's house with a facade arrangement derived from neoclassicism and ornamentation in Neo-Louis XVI style.
- Of urban planning value due to its central location in the continuous south-western facade wall of the Varkensmarkt.
Nearby in the register
- Straatmeubilair, Varkensmarkt bij 10Straatmeubilairunder 1 mi
- Pastorie(K), Varkensmarkt 20Dienstwoningunder 1 mi
- Kerk, Varkensmarkt 18Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Zandstraat 9Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.