Rijksmonumentenregister · Netherlands
St. Lambertuskerk
Maasbommel, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Parochiekerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1868 - 1869
- Address
- Raadhuisdijk 44, 6627 AD Maasbommel (West Maas en Waal 25)
- Place
- Maasbommel
- Municipality
- West Maas en Waal
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81977, 5.53459
- Monument number
- 523092
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1853 map "27. Megen (1853)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De R.K. KERK, toegewijd aan de H. LAMBERTUS, is een in 1868-1869 naar een ontwerp van architect C. van Dijk gebouwde, neogotische basiliek met toren, staande aan de Raadhuisdijk op de hoek van de Kerkstraat. De kerk bestaat uit een driebeukig, basilicaal schip met de lengte-as in noord-zuid richting, zodanig dat het priesterkoor naar het noorden is gewend en de toren met de ingangsgevel naar het zuiden is gericht. Het voorplein voor de kerk wordt omsloten door een bakstenen muur.
Aan het kerkinterieur is met name in de jaren zestig van de twintigste eeuw nogal wat gewijzigd door verwijdering of demontage van de oorspronkelijke meubilering. Zijaltaren en preekstoel zijn verwijderd; het hoogaltaar werd versoberd en de afkomende beelden kregen verspreid een plaats. De communiebank werd versneden. Toch bezit het kerkgebouw een aantal goede specimina van voornamelijk laat 19de-eeuwse beelden en mobilia. Ook het ORGEL valt onder de bescherming.
Omschrijving
De neogotische kerk heeft een basilicale opzet en is gebouwd op een rechthoekig grondplan met een vijfachtste afgesloten koor aan de noordzijde en een uitspringende, vierkante toren aan de zuidzijde. In de oksel tussen koor en zijbeuk ligt aan de westzijde een lage uitbouw onder een lessenaardak.
De kerk is opgetrokken in baksteen. Natuursteen is toegepast voor de venstertraceringen, afzaten, dekplaten, cordonlijsten en de bekronende torenonderdelen. Het metselwerk is uitgevoerd in kruisverband. Rondom loopt een uitgemetselde plint. Onder de dakrand van het schip is een boogfries uitgemetseld en onder de dakrand van het schip een decoratieve lijst. Het schip heeft een zadeldak met toelopende dakschilden van het koor. Lessenaardaken dekken de zijbeuken. De dakkapellen zijn voorzien van een klein wolfeind. De dakvlakken zijn gedekt met leien in Maasdekking.
De symmetrische VOORGEVEL bestaat uit de naar voren gebouwde toren op een vierkante plattegrond. De gevelvlakken ter weerszijden van de toren vormen de rechte afsluiting van de zijbeuken. De TOREN bestaat uit vier geledingen met blinde spaarvelden, spitsboogvormige vensters en groepen van drie spitsbogige galmgaten. De toren wordt geschoord door overhoekse steunberen en aan de westkant geflankeerd door een polygonale traptoren. Op de begane grond heeft de toren zowel in de voorgevel als in de zijgevel ingangen. Het torenlichaam is bekroond door een ingesnoerde spits, waarvan de voet schuilgaat achter topgevels met een trapsgewijs opklimmend fries.
De LINKERZIJGEVEL toont de vijf traveeën van het schip met ter linkerzijde de koortravee en koorsluiting en ter rechterzijde de uitgebouwde toren en de kleine travee waarmee de zijbeuk is verlengd, die dienst doet als devotiekapel. Het gevelvlak van de zijbeuk bevat vijf brede en rechts een smal spitsboogvormig venster, voorzien van glas-in-lood met natuurstenen tracering. Tussen de vensters en op de hoeken zijn steunberen geplaatst. Het middenschip rijst boven de zijbeuk uit met vijf spitsboogvormige vensters, waartussen steunberen. Aan deze zijde bevindt zich een lage aanbouw onder een lessenaardak.
De ACHTERGEVEL wordt gevormd door het uitgebouwde priesterkoor, dat bestaat uit een smalle koortravee gevolgd door een vijfachtste sluiting. In het koor zijn spitsboogvormige vensters, voorzien van figuratief glas-in-lood, met hardstenen tracering geplaatst.
De RECHTERZIJGEVEL toont de vijf traveeën van het schip met ter rechterzijde de koortravee en koorsluiting en ter linkerzijde de uitgebouwde toren en de kleine travee waarmee de zijbeuk is verlengd, die dienst doet als doopkapel. Het gevelvlak van de zijbeuk bevat vijf brede en links een smal spitsboogvormig venster, voorzien van glas-in-lood met natuurstenen tracering. Tussen de vensters en op de hoeken zijn steunberen geplaatst. Het middenschip rijst boven de zijbeuk uit met vijf spitsboogvormige vensters, waartussen steunberen. Aan deze zijde bevindt zich een lage uitbouw onder een plat dak. Deze is van later datum.
Het INTERIEUR vertoont in het middenschip een tweedelige wandopbouw: een arcadewand met bundelpijlers en geprofileerde bogen, waarboven, door een lijst ervan gescheiden, in een lancet gevatte lichtbeukvensters en een getraceerde, blinde zone ter hoogte van de zijbeukkappen. De schalken tegen de pijlers hebben bladkapitelen, waarop in de lichtbeukzone zowel de gordelbogen als de kruisribben rusten. Hetzelfde geldt voor de pijlerschalken aan de kant van de zijbeuk. Inwendig is de kerk geheel in baksteen overkluisd met kruisribgewelven. De overgang van schip naar koor wordt wel in de breedte van de gordelboog geaccentueerd, maar niet door middel van een verschil in gewelfhoogte. Aan de torenzijde is de kerk boven het portaal door een bijna schiphoge spitsboog met de zangerstribune in de toren verbonden. De kerk is inwendig geheel gesausd behalve de in schoon werk uitgevoerde kruisribgewelven. De kerk bezit een tweeklaviers ORGEL met vrij pedaal, gemaakt door F.C. Smits II in 1904.
Waardering
Aan de Raadhuisdijk op de hoek Kerkstraat gelegen bakstenen, neogotische R.K. PAROCHIEKERK, gewijd aan H. LAMBERTUS, basilicale opzet met toren met leien gedekt, gebouwd 1868-1869 naar ontwerp van architect C. van Dijk, met ORGEL uit 1904.
- Van architectuur-historische waarde vanwege het bouwtype en de bouwstijl, vanwege de plaats in het oeuvre van C. van Dijk, vanwege de gaafheid van de hoofdvorm en de detaillering en vanwege de gaafheid van het interieur en delen van het inventaris.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege het silhouet van het dorpsbeeld en de ongeschonden relatie met de omgeving.
- Van cultuurhistorische waarde als de ontwikkelingsgeschiedenis van de R.K. kerk te Maasbommel.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The R.K. CHURCH, dedicated to St. LAMBERTUS, is a neo-Gothic basilica with tower built in 1868-1869 after a design by architect C. van Dijk, standing on the Raadhuisdijk at the corner of the Kerkstraat. The church consists of a three-aisle basilical nave with its long axis oriented north-south, so that the priest's choir faces north and the tower with its entrance facade faces south. The forecourt in front of the church is enclosed by a brick wall.
The church interior has been altered considerably, particularly in the nineteen-sixties of the twentieth century, through removal or dismantling of the original furnishings. Side altars and pulpit have been removed; the high altar was simplified and the detached sculptures were distributed elsewhere. The communion rail was cut. Nevertheless, the church building possesses a number of fine specimens, mainly of late 19th-century sculptures and furnishings. The ORGAN also falls under protection.
Description
The neo-Gothic church has a basilical layout and is built on a rectangular ground plan with a five-eighths enclosed choir on the north side and a projecting, square tower on the south side. In the angle between choir and side-aisle lies on the west side a low outbuilding under a lean-to roof.
The church is built of brick. Natural stone is used for the window traceries, plinths, coping stones, corbel courses and the crowning tower components. The brickwork is laid in English bond. Around the perimeter runs an ashlar plinth. Under the eaves of the nave is an arch frieze and under the eaves of the nave a decorative moulding. The nave has a gabled roof with sloping hip roofs of the choir. Lean-to roofs cover the side-aisles. The roof dormers are provided with a small half-hip. The roof planes are covered with slate in Maas slating.
The symmetrical FRONT FACADE consists of the forward-built tower on a square ground plan. The facade surfaces on either side of the tower form the straight closure of the side-aisles. The TOWER consists of four storeys with blind relieving panels, pointed-arch windows and groups of three pointed-arch louvers. The tower is braced by diagonal buttresses and on the west side flanked by a polygonal stair tower. On the ground floor the tower has entrances both in the front facade and in the side facade. The tower body is crowned by a tapered spire, the base of which is concealed behind gable tops with a stepwise ascending frieze.
The LEFT SIDE FACADE shows the five bays of the nave with on the left the choir bay and choir closure and on the right the built-out tower and the small bay by which the side-aisle is extended, which serves as a devotional chapel. The facade surface of the side-aisle contains five broad and on the right one narrow pointed-arch window, furnished with stained glass with natural stone tracery. Between the windows and at the corners buttresses are placed. The central nave rises above the side-aisle with five pointed-arch windows, between which are buttresses. On this side there is a low extension under a lean-to roof.
The REAR FACADE is formed by the built-out priest's choir, which consists of a narrow choir bay followed by a five-eighths closure. In the choir are pointed-arch windows, furnished with figurative stained glass, with ashlar tracery.
The RIGHT SIDE FACADE shows the five bays of the nave with on the right the choir bay and choir closure and on the left the built-out tower and the small bay by which the side-aisle is extended, which serves as a baptismal chapel. The facade surface of the side-aisle contains five broad and on the left one narrow pointed-arch window, furnished with stained glass with natural stone tracery. Between the windows and at the corners buttresses are placed. The central nave rises above the side-aisle with five pointed-arch windows, between which are buttresses. On this side there is a low outbuilding under a flat roof. This is of later date.
The INTERIOR shows in the central nave a two-part wall structure: an arcade wall with clustered piers and moulded arches, above which, separated by a moulding, in a lancet-shaped clerestory windows and a traceried, blind zone at the level of the side-aisle vaults. The corbels against the piers have leaf capitals, on which in the clerestory zone both the wall arches and the cross ribs rest. The same applies to the pier corbels on the side-aisle side. Internally the church is entirely vault-covered in brick with cross-rib vaults. The transition from nave to choir is accentuated in the width of the wall arch, but not by a difference in vault height. On the tower side the church above the portal is connected by an almost nave-high pointed arch to the singers' gallery in the tower. The church is internally entirely rendered except for the cross-rib vaults carried out in fair-face work. The church possesses a two-keyboard ORGAN with free pedal, made by F.C. Smits II in 1904.
Valuation
Situated on the Raadhuisdijk at the corner of Kerkstraat, brick, neo-Gothic R.K. PARISH CHURCH, dedicated to St. LAMBERTUS, basilical layout with tower covered with slate, built 1868-1869 after the design of architect C. van Dijk, with ORGAN from 1904.
- Of architectural-historical value because of the building type and architectural style, because of its place in the oeuvre of C. van Dijk, because of the intactness of the main form and the detailing and because of the intactness of the interior and parts of the furnishings.
- Of urban planning value because of the silhouette of the village townscape and the unbroken relationship with the surroundings.
- Of cultural-historical value as the development history of the R.K. church at Maasbommel.
Nearby in the register
- Boerderij(M1), Berghuizen 1Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Raadhuisdijk 19Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Raadhuisdijk 9Woonhuisunder 1 mi
- Kasteel, buitenplaats, Oijense Bovendijk 34Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.