Rijksmonumentenregister · Netherlands
St. Willibrorduskerk
Boven-Leeuwen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Parochiekerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916 - 1917
- Address
- Pastoor Schoenmakersstr. 2, 6657 CC Boven-Leeuwen (West Maas en Waal 25)
- Place
- Boven-Leeuwen
- Municipality
- West Maas en Waal
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.88589, 5.54679
- Monument number
- 523086
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "39 Rhenen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De R.K. KERK, toegewijd aan de H. WILLIBRORDUS, is een in 1916-1917 naar een ontwerp van architect W. te Riele Gzn. gebouwde laat-neogotische basiliek met pseudotransept, met aangebouwde sacristie, staande aan de Pastoor Schoenmakersstraat, hoek Molenstraat. Het werk is uitgevoerd door aannemer Marinus van Heck uit Leeuwen.
De kerk bestaat uit een driebeukig schip met de lengte-as in noord-zuid richting, zodanig dat het priesterkoor naar het noorden is gewend en de toren met het toegangsportaal naar het zuiden is gericht. Het kerkgebouw met aangebouwde sacristie is gelegen op een door een haag omgeven terrein met solitairbomen; aan de westzijde begrensd door het kerkhof, aan de noordzijde door de pastorie. Ter linkerzijde van de kerk staat een zandstenen H. Hartbeeld op een bakstenen sokkel met het opschrift: 'H. HART / VAN JEZUS / ZEGEN ONS'.
Vermeldenswaard van de inventaris zijn enige oude mobilia afkomstig uit de voormalige Waterstaatskerk van Leeuwen, een grote reeks beelden (o.a. een eikenhouten Maria met Kind XVd), het hoogaltaar naar ontwerp van W. te Riele Gzn., de preekstoel en de gebrandschilderde beglazing door W. Derix.
Omschrijving
De neogotische kerk heeft een opmerkelijk centraliserende werking. Het driebeukige schip met als hoofdbeuk twee vierkante traveeën met stergewelven en twee halve, hogere traveeën aan weerszijden, bezit zijbeuken die gevormd worden door zes vierkante traveeën met kruisribgewelven, waarbij de middelste traveeën in de breedte zijn verdubbeld. Zo is een plattegrond ontstaan waarvan de grootste breedte van het schip gelijk is aan de lengte van het schip. Het priesterkoor aan de noordzijde is één travee diep en driezijdig gesloten. Aan de einden van de zijbeuken bevinden zich aan de noordzijde driezijdig gesloten zijkoren. Aan de ingangszijde wordt het schip voorafgegaan door een toegangsportaal met flankerende devotiekapellen. Aan de linkerzijde, in het verlengde van de zijbeuk is aan de zuidzijde de zeshoekige doopkapel gesitueerd. Aan de rechterzijde ligt in het verlengde van de zijbeuk een traptoren die toegang geeft tot de zangerstribune boven de ingangspartij. De kerk is opgetrokken in baksteen. Het metselwerk is uitgevoerd in kruisverband. Rondom loopt een uitgemetselde plint.
Het toegangsportaal, het schip, pseudotransept en zijbeuken worden gedekt door zadeldaken. Het schip en de zijbeuken met toelopende dakschilden van hoofd- en zijkoor. De toren heeft een zeskante spits met kruis en torenhaan en het angelustorentje op de viering een ingesnoerde spits met kruis. De dakvlakken zijn gedekt met leien in Maasdekking.
De symmetrische VOORGEVEL bestaat uit het door steunberen geflankeerde toegangsportaal, dat voor het torenblok is geplaatst, met ter linkerzijde de zeshoekige doopkapel en ter rechterzijde de polygonale traptoren. De entree in het portaal bestaat uit een spitsboogvormige houten, dubbeldeur met smeedijzeren beslag in een keperboogvormige, naar voren springende omlijsting. Ter weerszijden van de entree twee spitsboogvensters. Een viertal lancetvensters in tripletcombinatie, voorzien van glas-in-lood, verlichten de zangerstribune. In de geveltop een smal lancetvenstertje. Het torenblok heeft aan de vier zijden een puntgevel, waarin galmgaten, en een zeskante spits; in 1922 is de klokkenverdieping vanwege constructieve gebreken met negen meter verlaagd. De zijgevelvlakken bevatten blindnissen, waarin lancetvensters.
De LINKERZIJGEVEL wordt gevormd door de traveeën van het schip met ter linkerzijde de koortravee en koorsluiting en ter rechterzijde de toren met het toegangsportaal. De zijbeuk traveeën zijn twee aan twee gekoppeld onder zadeldaken dwars op het schip. Zo hebben de zijgevels een drietal puntgevels. De middelste travee springt naar voren. De puntgevels worden geleed door steunberen, waartussen lancetvormige blindnissen in tripletcombinatie, waarin één lancetvenster, voorzien van glas-in-lood. De lichtbeuk ontvangt licht door rondvensters. Tegen de linkerzijgevel is de sacristie aangebouwd, die bestaat uit één bouwlaag onder een met shingles gedekt schilddak.
De ACHTERGEVEL wordt gevormd door het uitgebouwde priesterkoor dat bestaat uit een koortravee gevolgd door een driezijdige koorsluiting. Het gevelvlak wordt geleed door steunberen. Het koor draagt spitsboogvensters, voorzien van figuratief glas-in-lood, met gemetselde vorktraceringen. De gevelvlakken van de twee zijkoren hebben geen steunberen. De spitsboogvensters zijn voorzien van glas-in-lood.
De RECHTERZIJGEVEL wordt gevormd door de traveeën van het schip met ter rechterzijde de koortravee en koorsluiting en ter linkerzijde de toren met het toegangsportaal. De zijbeuk traveeën zijn twee aan twee gekoppeld onder zadeldaken dwars op het schip. Zo hebben de zijgevels een drietal puntgevels. De middelste travee springt naar voren. De puntgevels worden geleed door steunberen, waartussen lancetvormige blindnissen in tripletcombinatie, waarin één lancetvenster, voorzien van glas-in-lood. De lichtbeuk ontvangt licht door rondvensters. Aan deze zijde bevindt zich aan de zuidzijde tegen de middelste zijbeuktravee een uitgebouwd voorportaal onder een zadeldak.
Het INTERIEUR is gaaf bewaard gebleven. Het middenschip vertoont een tweedelige wandopbouw: een arcadewand waarboven, door een lijst ervan gescheiden rondvensters zijn opgenomen in een triforiumzone. Inwendig is de kerk geheel in baksteen overkluisd met stergewelven in het schip en kruisribgewelven in de zijbeuken. Het interieur is gepleisterd, uitgezonderd de in schoon metselwerk uitgevoerde schei- en gordelbogen en de ribben. De zangerstribune is eveneens in schoon metselwerk uitgevoerd. Van belang zijn bovendien onder meer een grote reeks beelden (o.a. een eikenhouten Maria met Kind XVd), het hoogaltaar naar ontwerp van W. te Riele Gzn., de preekstoel en de gebrandschilderde beglazing door W. Derix.
Waardering
Aan de Pastoor Schoenmakersstraat op de hoek Molenstraat gelegen bakstenen, neogotische R.K. KERK, gewijd aan H. WILLIBRORDUS, basiliek met pseudotransept, met aangebouwde sacristie, gebouwd in 1916-1917, naar ontwerp van W. te Riele Gzn.
- Van architectuurhistorische waarde vanwege de uniciteit van het bouwtype en de bouwstijl, vanwege de plaats binnen het oeuvre van W. te Riele Gzn., vanwege de gaafheid van het interieur en de inventaris.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege het silhouet van het dorpsbeeld en de ongeschonden relatie met de omgeving.
- Van cultuurhistorische waarde als element in de ontwikkelingsgeschiedenis van de R.K. kerk te Boven-Leeuwen en vanwege de aan het gebouw verbonden, historische gebeurtenissen en personen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The R.K. CHURCH, dedicated to St. WILLIBRORDUS, is a late-neogothic basilica with pseudo-transept, built in 1916-1917 to a design by architect W. te Riele Gzn., with an adjoining sacristy, standing at Pastoor Schoenmakersstraat, corner Molenstraat. The work was executed by contractor Marinus van Heck from Leeuwen.
The church consists of a three-aisled nave with the longitudinal axis in the north-south direction, such that the priest choir is oriented towards the north and the tower with the entrance portal is directed towards the south. The church building with adjoining sacristy is located on a site surrounded by a hedge with solitary trees; bounded on the west side by the churchyard, on the north side by the rectory. To the left of the church stands a sandstone Sacred Heart statue on a brick base with the inscription: 'SACRED / HEART / OF JESUS / BLESS US'.
Worthy of mention from the inventory are some old movables originating from the former Waterstaatskerk of Leeuwen, a large series of statues (among others an oak-wood Mary with Child 15th century), the high altar to the design of W. te Riele Gzn., the pulpit and the stained glass by W. Derix.
Description
The neogothic church has a remarkable centralizing effect. The three-aisled nave with as main aisle two square bays with stellar vaults and two half, higher bays on either side, possesses side aisles formed by six square bays with cross-ribbed vaults, with the middle bays doubled in width. Thus a floor plan has been created whereby the greatest width of the nave equals the length of the nave. The priest choir on the north side is one bay deep and closed with three sides. At the ends of the side aisles are located on the north side side choirs closed with three sides. On the entrance side, the nave is preceded by an entrance portal with flanking devotional chapels. On the left side, in the continuation of the side aisle, the hexagonal baptistry is situated on the south side. On the right side, in the continuation of the side aisle, lies a spiral tower that provides access to the singers' gallery above the entrance section. The church is built in brick. The brickwork is executed in alternating bond. A rendered plinth runs around the entire building.
The entrance portal, the nave, pseudo-transept and side aisles are covered by gabled roofs. The nave and the side aisles with tapered hipped roofs of main and side choir. The tower has a six-sided spire with cross and weather vane and the small bell turret on the crossing has a pinched spire with cross. The roof surfaces are covered with slate in Maas bond.
The symmetrical FRONT FACADE consists of the entrance portal flanked by buttresses, which is placed in front of the tower block, with on the left side the hexagonal baptistry and on the right side the polygonal spiral tower. The entrance to the portal consists of a pointed-arch-shaped wooden double door with wrought-iron fittings in a basket-arch-shaped, projecting frame. On either side of the entrance two pointed-arch windows. Four lancet windows in triple combination, provided with stained glass, light the singers' gallery. In the gable top a narrow lancet window. The tower block has on four sides a pointed gable, with bell openings, and a six-sided spire; in 1922 the bell chamber was lowered by nine metres due to structural defects. The side gable surfaces contain blind niches, in which lancet windows.
The LEFT SIDE FACADE is formed by the bays of the nave with on the left side the choir bay and choir closure and on the right side the tower with the entrance portal. The side aisle bays are coupled two by two under gabled roofs transverse to the nave. Thus the side facades have three pointed gables. The middle bay projects forward. The pointed gables are articulated by buttresses, between which lancet-shaped blind niches in triple combination, in which one lancet window, provided with stained glass. The clerestory receives light through circular windows. Against the left side facade the sacristy is built on, which consists of one storey under a hipped roof covered with shingles.
The REAR FACADE is formed by the projecting priest choir consisting of a choir bay followed by a three-sided choir closure. The gable surface is articulated by buttresses. The choir bears pointed-arch windows, provided with figurative stained glass, with built-in fork tracery. The gable surfaces of the two side choirs have no buttresses. The pointed-arch windows are provided with stained glass.
The RIGHT SIDE FACADE is formed by the bays of the nave with on the right side the choir bay and choir closure and on the left side the tower with the entrance portal. The side aisle bays are coupled two by two under gabled roofs transverse to the nave. Thus the side facades have three pointed gables. The middle bay projects forward. The pointed gables are articulated by buttresses, between which lancet-shaped blind niches in triple combination, in which one lancet window, provided with stained glass. The clerestory receives light through circular windows. On this side, on the south side, there is a projecting entrance vestibule under a gabled roof against the middle side aisle bay.
The INTERIOR has been well preserved. The central nave shows a two-part wall elevation: an arcade wall above which, separated by a moulding therefrom, circular windows are incorporated in a triforium zone. Internally the church is entirely brick-vaulted with stellar vaults in the nave and cross-ribbed vaults in the side aisles. The interior is plastered, except for the dividing and wall arches and the ribs executed in fair-face brickwork. The singers' gallery is likewise executed in fair-face brickwork. Of importance are moreover, among others, a large series of statues (among others an oak-wood Mary with Child 15th century), the high altar to the design of W. te Riele Gzn., the pulpit and the stained glass by W. Derix.
Valuation
Located at Pastoor Schoenmakersstraat at the corner Molenstraat, brick, neogothic R.K. CHURCH, dedicated to St. WILLIBRORDUS, basilica with pseudo-transept, with adjoining sacristy, built in 1916-1917, to the design of W. te Riele Gzn.
- Of architectural-historical value due to the uniqueness of the building type and building style, due to its place within the oeuvre of W. te Riele Gzn., due to the integrity of the interior and the inventory.
- Of urban planning value due to the silhouette of the village character and the unbroken relationship with the surroundings.
- Of cultural-historical value as an element in the development history of the R.K. church at Boven-Leeuwen and due to the historical events and persons associated with the building.
Nearby in the register
- Onderwijs en wetenschap, Waalbandijk 37Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Boerderij, Waalbandijk 39Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Waalbandijk 21Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Boerderij, Bernhardstraat 37Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.