Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bisschop Hamerhuis
Nijmegen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Klooster, kloosteronderdl
- Function
- Klooster
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1923
- Address
- Verlengde Groenestraat 75, 6525 EJ Nijmegen
- Place
- Nijmegen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.82891, 5.86259
- Monument number
- 523031
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1922 map "Bl. 26 Nijmegen, 1922" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Dit KLOOSTER, opgezet als studiehuis het "Bisschop Hamerhuis", is in 1923 gebouwd in opdracht van de Missionarissen van Scheut naar ontwerp van architect Ch.M.F.H. Estourgie. Van het oorspronkelijke ontwerp zijn drie vleugels in u-vorm gerealiseerd. De vierde vleugel met kapel aan de achterzijde is nooit gebouwd. Het studiehuis is vernoemd naar de Nijmeegse bisschop Hamer die in 1900 tijdens zijn missiewerk in China werd gedood. De oosterse pagode-toren op het dak verwijst naar de missionering van de Scheutisten in China. De Missionarissen van Scheut waren de eerste congregatie in een lange reeks die na de opening in 1923 van de Katholieke Universiteit een studieklooster in Nijmegen openden. Het pand is in de jaren tachtig door de universiteit aangekocht en thans in gebruik bij de Hoge School.
Het vrijstaande gebouw bevindt zich in de wijk Heyendaal in Nijmegen-Zuid, en is gesitueerd nabij de uitmonding van de Verlengde Groenestraat op de Groenewoudseweg. Het pand staat met de voorgevel parallel aan de Groenewoudseweg. De gemoderniseerde tuin valt buiten de bescherming.
Omschrijving
Het KLOOSTER heeft een U-vormig grondplan. De hoofdbouw aan de voorzijde heeft drie bouwlagen, een zolderverdieping en een vliering. De rechter zijvleugel en de kortere linker zijvleugel hebben één bouwlaag minder. Het samengestelde DAK bestaat uit in elkaar geschoven schild- en zadeldaken met ongelijke nokhoogten. Het dak is gedekt met rode tuiles de Nord en watert af via bakgoten op bewerkte klossen. In de dakvoet, ter hoogte van de zolderverdieping, is een groot aantal plat afgedekte houten dakkapellen geplaatst. De nokuiteinden van het dak worden gemarkeerd door pirons waarvan enkele een omgekrulde vorm hebben. Het schilddak van de hoofdbouw wordt gedomineerd door een grote achtzijdige houten dakruiter in de vorm van een twee etages hoge Chinese pagode. De pagode wordt bekroond door een kruis.
De bakstenen GEVELS zijn in kruisverband gemetseld, met uitzondering van het in koppenverband opgetrokken hoge trasraam. De gevels worden aan de bovenzijde afgesloten door een gemetselde sierlijst met kruismotief. De bovenste bouwlaag heeft een horizontaal accent in de vorm van enkele terugliggende baksteenlagen. Het merendeel van de uitgespaarde gevelopeningen is rechthoekig van vorm en wordt afgesloten door een hanekam of strek met geboorte- en sluitstenen van natuursteen. De vensterhoogte neemt per verdieping af. Op de begane grond van de hoofdbouw worden de centrale ingang en de vensters in de risalieten rondboogvormig afgesloten.
De VOORGEVEL heeft een symmetrische indeling met in het midden een ingangspartij en aan weerszijden een breed zijrisaliet. De entree bestaat uit een dubbele paneeldeur; halfrond bovenlicht met smeedijzeren rooster; natuurstenen sluitsteen in de ontlastingsboog met een reliëfvoorstelling (draak die verpletterd wordt door een wereldbol met kruis en stralenkrans op de achtergrond) en het opschrift: "A0Di 1923 / SPLENDOR CRUCIS / DRACONIS / MORS"; zijlichten en flankerende pilasters met afgeschuinde zijden en fantasie-kapitelen van natuursteen. De plint van de entree is uitgevoerd in hardsteen. De omlijsting van de zijlichten bestaat uit blokken zandsteen. De zandstenen voet van de pilasters is voorzien van een bladmotief. Tegen de zandstenen kopstukken van de pilasters zijn smeedijzeren beugels (voor lampen?) bevestigd. Boven de entree is tussen de tweede en derde bouwlaag in smeedijzeren letters de naam "BISSCHOP HAMERHUIS" aangebracht. De zijrisalieten zijn drie vensterassen breed. De vensteropeningen in de eerste bouwlaag zijn rondboogvormig afgesloten en hebben samengestelde ramen met een smalle strook glas-in-lood onder het kalf. Het merendeel van de vensters in de tweede bouwlaag bestaat uit kruiskozijnen met enkelruits draairamen en vierruits bovenlichten. De vensters in de derde bouwlaag bestaan uit tweedelige kozijnen waarin twee zesruits draairamen. Deze vensterindeling herhaalt zich in de achtergevel. Het merendeel van de vensteropeningen in de zijvleugels is rechthoekig van vorm. De vensters in de eerste bouwlaag hebben een driedelig kozijn met kalf. De vensters in de tweede bouwlaag hebben een kruiskozijn met enkelruits draairamen en vierruits bovenlichten. De RUIMTELIJKE INDELING bestaat voor wat betreft de hoofdbouw aan de voorzijde uit een centraal trappenhuis tegenover de hoofdingang en een dwarsgang met vertrekken aan de voor- en achterzijde. De zijvleugels hebben de gang aan de binnenhof-zijde en een trappenhuis bij de aansluiting met de hoofdbouw. In het pand zijn diverse INTERIEURELEMENTEN bewaard gebleven. De gangen hebben vloeren van terrazzo (wit met zwarte rand). De drie oorspronkelijke trappen van het gebouw hebben elk twee armen met bordessen. De aan één zijde vrijdragende treden van natuursteen zijn aan de onderkant afgeschuind. De smeedijzeren trapleuning heeft tussen de spijlen een siermotief bestaande uit een staande rechthoek met twee omgekrulde uiteinden. De houten handlijst is geprofileerd. In het centrale trappenhuis bevinden zich tegenover de hoofdingang gebrandschilderde glas-in-loodramen uit 1923 van de gebroeders Van der Essen uit Roermond ter nagedachtenis van bisschop Hamer. Het grote raam in het midden is door een kruisvorm opgedeeld in vierkanten. Het kruis zelf bestaat uit vijf vierkanten. De voorstelling van het middelste vierkant betreft een duif temidden van zonnestralen. De vierkanten van de kruisarmen tonen elk een portret, voorstellende Ferdinand Hamer en zijn mede-paters-martelaren. Zijn portret bovenin wordt aan weerszijden geflankeerd door palmbladeren. Het portret aan de onderzijde heeft als onderschrift: "IPSI VICERUNT / DRAGONEM.APOC.XII.11 / A.D. 1900", en wordt aan weerszijden geflankeerd door een Chinese draak. Aan beide zijden van dit grote raam bevindt zich een smal glas-in-loodraam met een gebrandschilderde voorstelling van een meerdere etages hoge pagode-toren.
Waardering
Voormalig KLOOSTER "Bisschop Hamerhuis" uit 1923.
- Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed voorbeeld van een als studiehuis opgezet klooster uit 1923 van het carré-type. De vierde vleugel die de binnenhof aan de achterzijde moest afsluiten, is evenwel niet uitgevoerd. Het object valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals de spaarzame maar bijzondere ornamentiek en de zorgvuldige detaillering in vormgeving en materiaalgebruik. Zeldzaam is de als Chinese pagode uitgevoerde dakruiter. Het pand heeft een goed bewaarde interieurindeling en bezit een aantal oorspronkelijke interieurelementen. Kunsthistorisch waardevol is het gebrandschilderde glas-in-lood in het trappenhuis (gebroeders Van der Essen, Roermond 1923). Het Bisschop Hamerhuis is voorts een goed en gaaf voorbeeld van het werk van architect Ch.M.F.H. Estourgie.
- Van stedenbouwkundige waarde wegens de situering bij een kruising van wegen en de spoorlijn Nijmegen-Venlo, waar het pand door zijn omvang en opmerkelijke 'dakruiter' een beeldbepalende rol speelt.
- Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een culturele en geestelijke ontwikkeling, in casu de vestiging van een groot aantal kloosterorden in en om Nijmegen na de opening van de Katholieke Universiteit te Nijmegen in 1923. Bovendien verwijst de Chinese pagode op het dak naar het werkveld van de missionarissen van Scheut die dit klooster hebben laten bouwen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This MONASTERY, set up as a study house called the "Bishop Hamer House", was built in 1923 on commission of the Missionaries of Scheut according to a design by architect Ch.M.F.H. Estourgie. Three wings in a U-shape were realized from the original design. The fourth wing with chapel at the rear was never built. The study house is named after the Nijmegen bishop Hamer who was killed in 1900 during his missionary work in China. The oriental pagoda tower on the roof refers to the Scheut missionaries' missionary work in China. The Missionaries of Scheut were the first congregation in a long series that opened a study monastery in Nijmegen after the opening in 1923 of the Catholic University. The building was purchased by the university in the eighties and is currently in use by the Higher School.
The detached building is located in the Heyendaal district in Nijmegen-South, and is situated near the junction of the Verlengde Groenestraat with the Groenewoudseweg. The building stands with its front facade parallel to the Groenewoudseweg. The modernized garden falls outside the protection.
Description
The MONASTERY has a U-shaped ground plan. The main building at the front has three storeys, an attic storey and a loft. The right side wing and the shorter left side wing have one storey less. The composite ROOF consists of interlocked hipped and gabled roofs with unequal ridge heights. The roof is covered with red tuiles de Nord and drains via gutters on worked corbels. In the roof edge, at the level of the attic storey, a large number of flat-topped wooden roof dormers have been placed. The ridge ends of the roof are marked by finials, some of which have a curled-back shape. The hipped roof of the main building is dominated by a large octagonal wooden roof tower in the form of a two-storey-high Chinese pagoda. The pagoda is crowned by a cross.
The brick FACADES are laid in Flemish bond, with the exception of the tall tuff-stone window laid in header bond. The facades are terminated at the top by a laid brick decorative cornice with cross motif. The topmost storey has a horizontal accent in the form of some recessed brick courses. The majority of the hollowed-out facade openings are rectangular in form and are closed by a jack arch or stretch with birth and closing stones of natural stone. The window height decreases per storey. On the ground floor of the main building the central entrance and the windows in the risalits are terminated with a round arch.
The FRONT FACADE has a symmetrical layout with a central entrance section in the middle and a broad side risalit on each side. The entrance consists of a double panelled door; semi-circular fanlight with wrought iron grille; natural stone closing stone in the relieving arch with a relief representation (dragon being crushed by a globe with cross and radiant crown in the background) and the inscription: "A0Di 1923 / SPLENDOR CRUCIS / DRACONIS / MORS"; side lights and flanking pilasters with bevelled sides and fantasy capitals of natural stone. The plinth of the entrance is executed in hardstone. The framing of the side lights consists of blocks of sandstone. The sandstone base of the pilasters is provided with a leaf motif. Against the sandstone end pieces of the pilasters are attached wrought iron brackets (for lamps?). Above the entrance, between the second and third storeys, the name "BISSCHOP HAMERHUIS" is mounted in wrought iron letters. The side risalits are three window bays wide. The window openings in the first storey are terminated with a round arch and have composite windows with a narrow strip of stained glass under the calf. The majority of the windows in the second storey consist of cross windows with single-pane casement windows and four-pane fanlights. The windows in the third storey consist of two-part frames containing two six-pane casement windows. This window layout is repeated in the rear facade. The majority of the window openings in the side wings are rectangular in form. The windows in the first storey have a three-part frame with calf. The windows in the second storey have a cross window with single-pane casement windows and four-pane fanlights. The SPATIAL LAYOUT consists, as far as the main building at the front is concerned, of a central stairwell opposite the main entrance and a transverse corridor with rooms on the front and rear sides. The side wings have the corridor on the courtyard side and a stairwell at the junction with the main building. The building retains various INTERIOR ELEMENTS. The corridors have terrazzo floors (white with black border). The three original stairs in the building each have two flights with landings. The steps of natural stone, cantilevered on one side, are bevelled at the bottom. The wrought iron stair railing has between the balusters a decorative motif consisting of an upright rectangle with two curled-back ends. The wooden handrail is moulded. In the central stairwell, opposite the main entrance, are stained glass windows from 1923 by the Van der Essen brothers from Roermond in memory of bishop Hamer. The large window in the middle is divided into squares by a cross form. The cross itself consists of five squares. The representation in the middle square concerns a dove amid rays of sun. The squares of the cross arms each show a portrait, representing Ferdinand Hamer and his fellow martyr priests. His portrait at the top is flanked on both sides by palm fronds. The portrait at the bottom has as an inscription: "IPSI VICERUNT / DRAGONEM.APOC.XII.11 / A.D. 1900", and is flanked on both sides by a Chinese dragon. On both sides of this large window is a narrow stained glass window with a stained glass representation of a multi-storey pagoda tower.
Valuation
Former MONASTERY "Bisschop Hamerhuis" from 1923.
- Of architectural historical value as a typologically good example of a monastery from 1923 set up as a study house of the square courtyard type. The fourth wing which should have closed off the courtyard at the rear, however, was not executed. The object stands out due to high-quality aesthetic qualities, such as the sparing but special ornamentation and the careful detailing in design and material use. Rare is the roof tower executed as a Chinese pagoda. The building has a well-preserved interior layout and possesses a number of original interior elements. Of artistic historical value is the stained glass in the stairwell (Van der Essen brothers, Roermond 1923). The Bisschop Hamerhuis is furthermore a good and well-preserved example of the work of architect Ch.M.F.H. Estourgie.
- Of urban value due to its situation at a road junction and the railway line Nijmegen-Venlo, where the building plays a defining role in the townscape through its size and remarkable 'roof tower'.
- Of cultural historical value as a special expression of a cultural and spiritual development, in this case the establishment of a large number of monastic orders in and around Nijmegen following the opening of the Catholic University at Nijmegen in 1923. Furthermore, the Chinese pagoda on the roof refers to the field of work of the missionaries of Scheut who had this monastery built.
Nearby in the register
- Woonhuis, St. Annastraat 283Woonhuisunder 1 mi
- Praktijkwoning, St. Annastraat 244Werk-woonhuisunder 1 mi
- Sint AnnamolenIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Professor Cornelissenstraat 2Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.