Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Graafseweg 3
Nijmegen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1891
- Address
- Graafseweg 3, Locatie: Bottendaal, 6512 BM Nijmegen
- Place
- Nijmegen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.84122, 5.85826
- Monument number
- 523007
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1893 map "Amsterdam-Rheinkanal : frei von Kanalabgaben / [getekend door] J.H. Schmüll" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENHUIS met HEKWERK. Het HERENHUIS is gebouwd in 1891 in neorenaissance-stijl door de architecten Van der Pluijm en J. Gielen in opdracht van een zekere Jansen, wiens monogram in de topgevel prijkt. In het vergulde smeedijzeren deurrooster is een gesmede koeiehuid opgenomen. Het herenhuis heeft een opmerkelijk gaaf bewaard gebleven interieur, waarvan met name de beschilderde stucplafonds (waaronder één met olieverf op linnen) bijzonder zijn. In de glas-in-loodpanelen in de voordeur en de bovenlichten van de vensters in voor- en achtergevel is opalineglas-glas verwerkt. Het herenhuis is gelegen in de aaneengesloten zuidoostelijke gevelwand van de Graafseweg, die deel uit maakt van het laat 19de-eeuwse uitbreidingsplan van Bert Brouwer, ontworpen na de afbraak van de vestingwerken, liggend binnen het beschermd stadsgezicht. Het huis heeft een voortuin, die van het trottoir wordt gescheiden door een smeedijzeren hekwerk.
Omschrijving
Het tweebeukige HERENHUIS heeft op een rechthoekig grondplan een kelder, twee bouwlagen en een zolderverdieping onder een plat dak met een dakschild aan de voorzijde. Het dakschild is gedekte met leien in maasdekking en heeft twee later aangebrachte dakramen.
De VOORGEVEL telt drie assen en is in de eerste bouwlaag asymmetrisch en in de tweede bouwlaag symmetrisch ingedeeld. De VOORGEVEL is opgetrokken uit rode verblendsteen en versierd met hardstenen en gepleisterde elementen, zoals een plint, waterlijsten, speklagen, diamantkoppen en een fries. De gevel heeft een verhoogde hardstenen plint met twee getoogde keldervensters, gebosseerde blokken, twee waterlijsten en velden met diamantkoppen onder de vensters van de begane grond. Links geeft een hardstenen stoep met geornamenteerde smeedijzeren leuningen toegang tot de met renaissance-motieven versierde voordeur. De deur heeft een rondboogvormig afgesloten raam met gekleurd glas-in-lood en een rijk geornamenteerd smeedijzeren rooster en bevindt zich in een kozijn op hardstenen neuten, dat is voorzien van een bewerkt kalf en een rondboog-bovenlicht met gekleurd glas-in-lood. Het kozijn is gevat in een geprofileerde gepleisterde omlijsting met diamantkoppen, imitatie-natuursteenblokken en een leeuwenkop als sluitsteen. Rechts van de deur bevinden zich twee vensters met schuiframen en bovenlichten met gekleurd glas-in-lood in een geprofileerde gepleisterde omlijsting met diamantkoppen en een kroonlijst, waarboven segmentboogvormige boogtrommels met patroontegels zijn geplaatst. De bogen hebben gepleisterde geboorte- en sluitstenen. De vensters zijn voorzien van geornamenteerde lamberkijnen.
In de tweede bouwlaag bevinden zich links en rechts vensters van hetzelfde type als in de eerste bouwlaag. In het midden bevindt zich een balkon met geornamenteerde stenen balustrade, die is voorzien van ronde smeedijzeren roostertjes. Het balkon is toegankelijk via een dubbele deur met een bovenlicht met gekleurd glas-in-lood en een geornamenteerde lamberkijn in een geprofileerde gepleisterde omlijsting met diamantkoppen. De gevelopening wordt afgesloten met een rondboogtrommel, gevuld met rijk geornamenteerd pleisterwerk, dat bestaat uit een door bloemranken omgeven cartouche met schild waarop het monogram OJ is aangebracht alsmede een banderol met het opschrift: "ANNO 1891". De boog heeft geornamenteerde geboorte- en boogstenen en een voluutvormige sluitsteen, waarvan de bovenzijde het gevel afsluitende fries raakt. De boog is gevat tussen twee boven de goot uitstekende rijk geornamenteerde naalden, waartussen zich een stenen dakkapel in de vorm van een topgevel bevindt. De topgevel heeft de vorm van een tuitgevel, gecombineerd met een halsgevel en is rijk versierd met pleisterwerk, waarin de letter "J" is opgenomen. De topgevel heeft een venster met draairaam, geprofileerde kroonlijst en rondboog met sluitsteen. De gepleisterde bekroning van de topgevel wordt aan de achterzijde gesteund door een smeedijzeren ornament. De voorgevel wordt boven de vensters afgesloten door een houten fries en een kroonlijst op klossen.
De asymmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL is opgetrokken uit rode baksteen en versierd met speklagen, een muizetandlijst en strekken van rode verblendsteen en wordt afgesloten met een houten lijst. Voor de eerste bouwlaag is een houten serre op vierkante houten palen aangebracht. Rechts van de serre bevindt zich een in de serre opgenomen korfboogvormig afgesloten portiek met patroontegels op de vloer en ajourwerk in de zwikken. Links heeft de serre een schuifdeur, die aan weerszijden wordt geflankeerd door een stolpraam. De rechter gevel in het portiek heeft een draaideur en een raam. Ramen en deur zijn voorzien van gekleurde glas-in-lood bovenlichten, waarin opalineglas-glas is verwerkt. De ruimte onder de serre is later dichtgezet met ramen en op deze wijze bij het souterrain getrokken. Het portiek is witgepleisterd en voorzien van een blokverdeling om natuursteen te suggereren. In het portiek bevindt zich een keukendeur met zijlicht en bovenlichten, die zijn voorzien van mousseline glas. Het portiek is vanuit te tuin te bereiken via een houten trap met een leuning die bestaat uit een bewerkte houten trappaal, een houten handlijst en gietijzeren spijlen. Bovenop de serre bevindt zich een balkon met een modern balkonhek. Het balkon is toegankelijk via een dubbel en een enkele glasdeur, beide met glas-in-lood in de bovenlichten. In de tweede bouwlaag bevinden zich twee vensters met strekken van rode verblendsteen, stolpramen en glas-in-lood bovenlichten.
In het INTERIEUR is de oorspronkelijke indeling van kamers en suite geflankeerd door een van voor naar achter doorlopende gang met een steektrap bewaard gebleven. Tevens zijn veel oorspronkelijke interieurelementen bewaard gebleven zoals de gang met marmeren vloer en lambrisering, gepleisterde wanden met imitatie natuurstenen blokken en geornamenteerd stucplafond, de trap met een geornamenteerde houten trappaal, smeedijzeren spijlen en stucpanelen aan de onderzijde, de overloop met een hoekfontijntje en een imitatie marmeren lambrisering; de keuken met blauw-witte tegelvloer en wandbetegeling, granito aanrecht, keukenkast, schouw en de keukendeur met gekleurd glas-in-lood, waarin opalineglas-glas is verwerkt; gehoute paneeldeuren in geprofileerde omlijsting, zwart marmeren schoorsteenmantels, schuifdeuren tussen de kamers en suite. Bijzonder zijn de rijk geornamenteerde en beschilderde stucplafonds van de kamers in de eerste bouwlaag. De voorkamer heeft een plafond met vier op linnen geschilderde putti, die de vier jaargetijden personifiëren. Het plafond in de achterkamer bevat onder meer schilderingen van fruitschalen met renaissance-ornamenten. Beide plafonds zijn voorzien van een met acanthusbladeren versierde kooflijst.
De voortuin wordt van het trottoir gescheiden door een geornamenteerd smeedijzeren HEKWERK met een enkel draaihek.
Waardering HERENHUIS met HEKWERK gebouwd in 1891 door de architecten Van der Pluijm en J. Gielen.
- Van architectuurhistorische waarde als een goed en gaaf voorbeeld van een herenhuis in neorenaissance-stijl met een opmerkelijk gaaf bewaard gebleven interieur, waarvan met name de beschilderde stucplafonds (waaronder één met olieverf op linnen) bijzonder zijn. Het herenhuis valt op door een rijke ornamentering en bijzonder materiaalgebruik.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de ligging in de aaneengesloten zuidoostelijke gevelwand van de Graafseweg, die deel uit maakt van het laat 19de-eeuwse uitbreidingsplan van Bert Brouwer.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANSION with IRONWORK FENCE. The MANSION was built in 1891 in neo-Renaissance style by the architects Van der Pluijm and J. Gielen on commission of a certain Jansen, whose monogram adorns the top gable. In the gilded wrought-iron door grille is incorporated a wrought cow hide. The mansion has a remarkably well-preserved interior, of which in particular the painted stucco ceilings (including one with oil paint on canvas) are especially notable. Opaline glass has been incorporated in the leaded-glass panels in the front door and the fanlights of the windows in the front and rear facades. The mansion is situated in the contiguous south-eastern facade wall of the Graafseweg, which forms part of the late 19th-century expansion plan of Bert Brouwer, designed after the demolition of the fortifications, lying within the protected townscape. The house has a front garden, which is separated from the pavement by a wrought-iron fence.
Description
The two-aisle MANSION has on a rectangular ground plan a basement, two storeys and an attic storey beneath a flat roof with a hipped roof section at the front. The hipped roof is covered with slates in Maas bond and has two roof windows subsequently added.
The FRONT FACADE has three bays and is asymmetrically arranged on the first storey and symmetrically arranged on the second storey. The FRONT FACADE is constructed of red facing brick and decorated with ashlar and plastered elements, such as a plinth, drip moulding, bands of contrasting stone, rusticated blocks and a frieze. The facade has a raised ashlar plinth with two arched basement windows, rusticated blocks, two drip mouldings and fields with rusticated blocks below the ground-floor windows. On the left a ashlar steps with ornamental wrought-iron railings provide access to the front door decorated with Renaissance motifs. The door has a semi-circular window with coloured leaded glass and a richly ornamental wrought-iron grille and is situated in a frame on ashlar jambs, which is fitted with a carved stone and a semi-circular fanlight with coloured leaded glass. The frame is set within a moulded plastered surround with rusticated blocks, imitation ashlar blocks and a lion's head as a keystone. To the right of the door are two windows with sash windows and fanlights with coloured leaded glass in a moulded plastered surround with rusticated blocks and a cornice, above which segmental-arch voussoirs with patterned tiles have been placed. The arches have plastered imposts and keystones. The windows are fitted with ornamental shutters.
On the second storey there are windows on the left and right of the same type as on the first storey. In the centre there is a balcony with ornamental stone balustrade, which is fitted with round wrought-iron grilles. The balcony is accessible via a double door with a fanlight with coloured leaded glass and an ornamental shutter in a moulded plastered surround with rusticated blocks. The window opening is closed with a semi-circular arch, filled with richly ornamental plasterwork, consisting of a cartouche surrounded by floral tendrils with a shield bearing the monogram OJ as well as a banner with the inscription: "ANNO 1891". The arch has ornamental imposts and voussoirs and a volute-shaped keystone, the upper side of which reaches the frieze closing the facade. The arch is set between two richly ornamental finials projecting above the gutter, between which there is a stone gable in the form of a top gable. The top gable has the form of a spout gable, combined with a neck gable and is richly decorated with plasterwork, in which the letter "J" is incorporated. The top gable has a window with a casement window, moulded cornice and semi-circular arch with keystone. The plastered crest of the top gable is supported on the rear side by a wrought-iron ornament. The front facade is closed above the windows by a wooden frieze and a cornice on corbels.
The asymmetrically arranged REAR FACADE is constructed of red brick and decorated with bands of contrasting stone, a dentil moulding and stretches of red facing brick and is closed with a wooden moulding. For the first storey a wooden conservatory on square wooden posts has been erected. To the right of the conservatory there is a basket-arch portico incorporated in the conservatory with patterned tiles on the floor and openwork in the spandrels. On the left the conservatory has a sliding door, which is flanked on both sides by a fixed light window. The right gable in the portico has a casement door and a window. Windows and door are fitted with coloured leaded-glass fanlights, in which opaline glass has been incorporated. The space beneath the conservatory was later sealed with windows and in this way incorporated into the basement. The portico is whitewashed and fitted with a block pattern to suggest natural stone. In the portico there is a kitchen door with sidelights and fanlights, which are fitted with mousseline glass. The portico is accessible from the garden via a wooden staircase with a railing consisting of a carved wooden stair post, a wooden handrail and cast-iron balusters. Above the conservatory there is a balcony with a modern balcony railing. The balcony is accessible via a double and a single glass door, both with leaded glass in the fanlights. On the second storey there are two windows with stretches of red facing brick, fixed-light windows and leaded-glass fanlights.
In the INTERIOR the original arrangement of rooms en suite flanked by a passage running from front to back with a staircase has been preserved. In addition, many original interior elements have been preserved such as the hallway with marble flooring and wainscotting, plastered walls with imitation ashlar blocks and ornamental stucco ceiling, the staircase with an ornamental wooden stair post, wrought-iron balusters and stucco panels on the underside, the landing with a corner water fountain and imitation marble wainscotting; the kitchen with blue-and-white tile flooring and wall tiling, granito worktop, kitchen cupboard, chimney and the kitchen door with coloured leaded glass, in which opaline glass has been incorporated; panelled doors in moulded surrounds, black marble fireplace mantels, sliding doors between the rooms en suite. Particularly notable are the richly ornamental and painted stucco ceilings of the rooms on the first storey. The front room has a ceiling with four putti painted on canvas, which personify the four seasons. The ceiling in the back room contains, among other things, paintings of fruit baskets with Renaissance ornaments. Both ceilings are fitted with a cornice decorated with acanthus leaves.
The front garden is separated from the pavement by an ornamental wrought-iron FENCE with a single casement gate.
Evaluation MANSION with FENCE built in 1891 by the architects Van der Pluijm and J. Gielen.
- Of architectural historical value as a good and well-preserved example of a mansion in neo-Renaissance style with a remarkably well-preserved interior, of which in particular the painted stucco ceilings (including one with oil paint on canvas) are especially notable. The mansion stands out for its rich ornamentation and exceptional use of materials.
- Of urban planning value due to its location in the contiguous south-eastern facade wall of the Graafseweg, which forms part of the late 19th-century expansion plan of Bert Brouwer.
Nearby in the register
- Sint JozefkerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Burghardt van den Berghstraat 3Woonhuisunder 1 mi
- StadsschouwburgWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- De VereenigingWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.