Rijksmonumentenregister · Netherlands
Eper Gemeente Woning
Epe, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Vergadering en vereniging
- Function
- Gemeenschapshuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912
- Address
- Stationsstraat 25, 8161 CP Epe
- Place
- Epe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.34792, 5.98846
- Monument number
- 522655
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1916 map "27 Hattem" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Eper Gemeente Woning', GEMEENSCHAPSHUIS van de hervormde gemeente in Epe, gebouwd in 1912 naar ontwerp van de architect M.A. VAN NIEUKERKEN in Traditionalistische stijl, gebaseerd op de Hollandse Renaissance. Het gebouw wordt gekenmerkt door de toepassing van trapgevels en meerruits kruisvensters met onderluiken. Van Nieukerken ontwierp tot ver in de jaren twintig voornamelijk kantoorgebouwen en landhuizen in een op de renaissance en het zeventiende-eeuwse Hollandse classicisme geïnspireerde stijl. Deze trapgevelstijl vond naast landhuizen en kantoren in deze tijd veel toepassing bij gebouwen van instellingen zoals weeshuizen.
De Eper Gemeente Woning werd op initiatief van de vooruitstrevende dominee J.A. Prins (1888-1917) gesticht met de bedoeling het verenigingsleven binnen de protestantse kerkelijke gemeente van Epe te stimuleren. Het gebouw werd onder meer gebruikt voor lezingen, bijeenkomsten en voorstellingen en er was een leeszaal in gevestigd.
Het pand bevindt zich nog grotendeels in oorspronkelijke staat en kent thans een multifunctioneel gebruik. Ten behoeve hiervan zijn in de interne structuur van het gebouw enkele wijzigingen aangebracht. Aan de achterzijde van het pand werd een (niet beschermd) dienstencentrum voor bejaarden gebouwd, dat door middel van een tussenlid met het oude gebouw is verbonden. De gemeentewoning is omgeven door een tuin, die aan de straatzijde begrensd wordt door een eenvoudige en lage gemetselde TUINMUUR.
Omschrijving
GEMEENSCHAPSHUIS opgetrokken in baksteen op een samengesteld grondplan, bestaande uit een U-vormig hoofdvolume met in het midden van de achtergevel een rechthoekige uitbouw. De naar voren springende partijen van het pand worden bekroond door een trapgevel. Het gebouw telt één bouwlaag en een zolderverdieping en wordt afgedekt door een U-vormig zadeldak en een zadeldak over de uitbouw aan de achterzijde. De schilden zijn belegd met gesmoorde kruispannen. Op de nok van het dak bevinden zich twee gemetselde schoorstenen en de afwatering vindt plaats via bakgoten op klossen. In de dakschilden zijn dakkapellen toegepast. Aan de zij- en achtergevels zijn dit platgedekte kapellen met negenruits openslaande ramen, aan de voorgevel kleine dakkapellen in renaissance-trant, afgedekt door schilddaken met leien en bekroond met pironnen. De gevels zijn gemetseld in kruisverband. In de gevels zijn sierankers toegepast. Het overwegend toegepaste venstertype is het meerruits (vier- of zesruits) venster met even groot bovenlicht. Dit is enkel of dubbel toegepast, waardoor het een kruisvenster lijkt. De bovenlichten zijn veelal valramen. De vensters in de eerste bouwlaag hebben onderluiken (spiegelluiken). Thans zijn de vensters en luiken wit (kozijnhout) en zwart (roeden) geschilderd. De vensters hebben aan de onderzijde een gemetselde lekdorpel en worden aan de bovenzijde afgesloten door een eenvoudige segmentboog met gemetselde boogtrommel. In de gevel zijn als accenten bij de aanzetten van de trapgevels en rond de deurpartij geprofileerde delen in pleisterwerk uitgevoerd (natuursteen). De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft in het terugliggende middendeel een ingangspartij bestaande uit een paneeldeur met een rondboogvormig vierruits bovenlicht binnen een uitgemetselde omlijsting met gepleisterde boogstenen. De deur wordt geflankeerd door smalle zijlichten met traliewerk, binnen een vergelijkbare omlijsting. De paneeldeur is uitgevoerd in traditionalistische trant en heeft een deurkalf voorzien van een bloktandlijst, die in pleisterwerk boven de zijlichten doorloopt. De sluitsteen boven de deur is uitgevoerd in de vorm van een wapenschild met hierop de afbeelding van een hert en de tekst Ps XI:IIvs.' De neuten van de deur en de onderdorpels van de zijlichten, zijn in natuursteen uitgevoerd. Aan weerszijden van deze partij bevindt zich een vierruits kruisvenster zoals beschreven en in elk van de zijgevels van de risalieten bevindt zich een vierruits enkel venster zoals beschreven. De risalieten zijn vrijwel identiek opgezet, maar bezitten een iets afwijkende vensterindeling. De rechter risaliet bezit in de eerste bouwlaag een kruisvenster met zesruits ramen, geflankeerd door een enkel venster met zesruits ramen. In de trapgevel bevindt zich een vergelijkbare partij, nu met vierruits ramen. In de top is een rond, vierruits venster toegepast. De linker risaliet bezit in de eerste bouwlaag twee kruisvensters met vierruits ramen en erboven drie vensters met vierruits ramen. In de top is weer een rond venster aangebracht. De RECHTER ZIJGEVEL telt twee assen met kruisvensters zoals beschreven. In het dakschild bevinden zich twee rechtafgesloten dakkapellen. De LINKER ZIJGEVEL telt drie ongelijke assen, met twee dubbele meerruits deuren, onder tweedelige bovenlichten, voorzien van dubbele spiegelluiken. Hiertussen bevindt zich een paneeldeur die vergelijkbaar is met die in de voorgevel. De deur heeft een bovenlicht en een bewerkt deurkalf. In het dakschild bevinden zich weer twee dakkapellen. De ACHTERGEVEL bestaat rechts van de aanbouw, uit een meerruits achterdeur en enkele oorspronkelijke, meerruits vensters. Op de verdieping bevindt zich een raampartij die is samengesteld uit een groot kruisvenster, geflankeerd door smallere zesruits vensters onder tweeruits bovenlichten. De achtergevel ter linker zijde van de aanbouw heeft een serre. Deze serre is opgebouwd uit houten stijlen en regels, gevuld met glas in houten roeden, boven een met hout dichtgezette onderbouw. De serre staat op een gemetselde plint. Boven de serre bevindt zich een dubbele meerruits deur onder bovenlicht, geflankeerd door smallere vensters. Tegen de achtergevel sluit een niet-oorspronkelijke brandtrap aan. De ZIJGEVELS van de aanbouw bestaan elk uit vier assen, met afwisselend een dubbele meerruits deur onder tweedelig bovenlicht en een groot kruisvenster. De ACHTERGEVEL van de aanbouw heeft rechts in de eerste bouwlaag een dubbele deur waartegen het moderne tussenlid van de nieuwbouw aansluit. Boven in de trapgevel bevindt zich een vensterpartij bestaande uit drie smalle, rondboogvormig afgesloten vensters, waarbij het middelste venster boven de andere uitsteekt. Hierboven bevindt zich een recent ventilatierooster. De vensters zijn voorzien van een niet-oorspronkelijk rolluik. De interne structuur van het pand is nog grotendeels in tact, afgezien van enkele kleine wijzigingen ten behoeve van het multifunctionele gebruik van het gebouw. De indeling bestaat op de begane grond uit een ingangsportaal met tochtdeur en een gang die toegang geeft tot de zalen en lokalen in de risalieten en tot de grote zaal (de ds. Prinszaal') die zich in de aanbouw bevindt. Het INTERIEUR bevat nog vele oorspronkelijke onderdelen, zoals de inrichting van de grote zaal, met onder andere een roodgeschilderd houten tongewelf, een gallerij met balustrade van gedraaide balusters en een haardpartij, bestaande uit metselwerk, wit pleisterwerk en tegelwerk.
Waardering
Eper Gemeente Woning', GEMEENSCHAPSHUIS met TUINMUUR uit 1912 naar ontwerp van de architect M.A. van Nieukerken
-Van architectuurhistorische waarde als gaaf en goed voorbeeld van een gemeenschapshuis uit het begin van de twintigste eeuw, gebouwd in Traditionalistische Stijl gebaseerd op de Hollandse Renaissance. Het gebouw valt op als bijzonder typologisch voorbeeld van een dergelijk gebouw en vanwege hoogwaardige esthetische kwaliteiten in in- en exterieur, zoals de verzorgde detaillering van de gevels en vensterpartijen en de fraai vormgegeven interieuronderdelen zoals haardpartijen in baksteen en tegelwerk. Het pand is een representatief voorbeeld binnen het oeuvre van Van Nieukerken.
-Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de noordelijke straatwand van de Stationsstraat in het dorpshart van Epe, waar het vanwege de bijzondere verschijningsvorm een beeldbepalende rol speelt.
-Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaal-maatschappelijke en religieuze ontwikkeling, als zalencentrum ten behoeve van het stimuleren van het verenigingsleven binnen de protestantse gemeente.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
'Eper Gemeente Woning', COMMUNITY HALL of the reformed congregation in Epe, built in 1912 to the design of the architect M.A. VAN NIEUKERKEN in Traditionalist style, based on Dutch Renaissance. The building is characterised by the application of stepped gables and multi-light cross windows with under-shutters. Van Nieukerken designed mainly office buildings and country houses from the design of multi-light cross windows with under-shutters. Van Nieukerken designed mainly office buildings and country houses well into the nineteen-twenties in a style inspired by the Renaissance and seventeenth-century Dutch Classicism. This stepped gable style was much applied during this period in addition to country houses and offices in buildings of institutions such as orphanages.
The Eper Gemeente Woning was founded on the initiative of the progressive minister J.A. Prins (1888-1917) with the intention of stimulating association life within the Protestant church congregation of Epe. The building was used among other things for lectures, meetings and performances and housed a reading room.
The property is still largely in its original state and now has multi-functional use. Several changes have been made to the internal structure of the building for this purpose. On the rear side of the property a (unprotected) day centre for the elderly was built, which is connected to the old building by means of a linking element. The community dwelling is surrounded by a garden, which at the street side is bounded by a simple and low masonry GARDEN WALL.
Description
COMMUNITY HALL erected in brick on a composite ground plan, consisting of a U-shaped main volume with a rectangular extension in the middle of the rear facade. The forward-projecting sections of the building are topped with a stepped gable. The building has one storey and an attic storey and is covered by a U-shaped gabled roof and a gabled roof over the extension at the rear. The roof panels are laid with smothered roof tiles. On the roof ridge are two masonry chimneys and the water drainage takes place via gutters on corbels. In the roof panels dormer windows are used. On the side and rear facades these are flat-roofed dormers with nine-light opening windows, on the front facade small dormers in Renaissance style, covered by hipped roofs with slates and crowned with finials. The facades are laid in bond. Ornamental wall anchors are used in the facades. The predominantly used window type is the multi-light (four- or six-light) window with equally sized fanlight. This is applied single or double, giving it the appearance of a cross window. The fanlights are mostly tilting windows. The windows in the first storey have under-shutters (mirror shutters). The windows and shutters are now painted white (frame timber) and black (glazing bars). The windows have a masonry drip moulding at the bottom and are closed at the top by a simple segmental arch with masonry arch drum. In the facade profiled elements in plasterwork (natural stone) are executed as accents at the base of the stepped gables and around the door section. The symmetrically arranged FRONT FACADE has in the recessed central section an entrance section consisting of a panelled door with a rounded four-light fanlight within a masonry frame with plastered arch stones. The door is flanked by narrow sidelights with grillwork, within a similar frame. The panelled door is executed in Traditionalist style and has a door surround fitted with a block dentil course, which runs in plasterwork above the sidelights. The keystone above the door is executed in the form of a coat of arms with a depiction of a deer and the text 'Ps XI:IIvs.' The jambs of the door and the sub-sills of the sidelights are executed in natural stone. On either side of this section is a four-light cross window as described and in each of the side facades of the risalits is a four-light single window as described. The risalits are arranged almost identically, but have a slightly different window arrangement. The right risalit has in the first storey a cross window with six-light panes, flanked by a single window with six-light panes. In the stepped gable is a similar section, now with four-light panes. At the top a round four-light window is used. The left risalit has in the first storey two cross windows with four-light panes and above three windows with four-light panes. At the top a round window is again inserted. The RIGHT SIDE FACADE has two bays with cross windows as described. In the roof panel are two right-angled dormers. The LEFT SIDE FACADE has three unequal bays, with two double multi-light doors, beneath two-part fanlights, fitted with double mirror shutters. Between these is a panelled door similar to that on the front facade. The door has a fanlight and an ornamental door surround. In the roof panel are again two dormers. The REAR FACADE consists to the right of the extension of a multi-light rear door and several original multi-light windows. On the upper storey is a window section composed of a large cross window, flanked by narrower six-light windows beneath two-light fanlights. The rear facade to the left side of the extension has a conservatory. This conservatory is constructed from wooden posts and rails, filled with glass in wooden glazing bars, above a timber-boarded base. The conservatory stands on a masonry plinth. Above the conservatory is a double multi-light door beneath fanlight, flanked by narrower windows. Against the rear facade adjoins a non-original fire escape. The SIDE FACADES of the extension each consist of four bays, with alternating double multi-light doors beneath two-part fanlights and a large cross window. The REAR FACADE of the extension has on the right on the first storey a double door to which the modern linking element of the new building adjoins. Above in the stepped gable is a window section consisting of three narrow rounded-off windows, with the middle window projecting above the others. Above this is a recent ventilation grille. The windows are fitted with a non-original roller shutter. The internal structure of the property is still largely intact, apart from several minor changes for the multi-functional use of the building. The arrangement consists on the ground floor of an entrance vestibule with draught door and a corridor providing access to the rooms and spaces in the risalits and to the large hall (the 'ds. Prinszaal') which is located in the extension. The INTERIOR contains many original components, such as the furnishings of the large hall, including among other things a red-painted wooden barrel vault, a gallery with balustrade of turned balusters and a fireplace section, consisting of masonry, white plasterwork and tilework.
Valuation
'Eper Gemeente Woning', COMMUNITY HALL with GARDEN WALL from 1912 to the design of the architect M.A. van Nieukerken
-Of architectural-historical value as a well-preserved and good example of a community hall from the early twentieth century, built in Traditionalist Style based on Dutch Renaissance. The building stands out as a particularly typological example of such a building and due to high-quality aesthetic qualities in interior and exterior, such as the careful detailing of the facades and window sections and the finely designed interior elements such as fireplace sections in brick and tilework. The property is a representative example within the oeuvre of Van Nieukerken.
-Of urban planning value as part of the northern street wall of the Stationsstraat in the village centre of Epe, where it plays a prominent role in the townscape due to its distinctive appearance.
-Of cultural-historical value as a particular expression of a socio-cultural and religious development, as a halls centre serving to stimulate association life within the Protestant congregation.
Nearby in the register
- Boerderij, Vlijtweg 31Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Hoofdstraat 76Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- VeldhoeveBoerderijunder 1 mi
- Boerderij, Wachtelenbergweg 9Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.