Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Sint Josephstraat 18
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895
- Address
- Sint Josephstraat 18, 5211 NJ 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68964, 5.30786
- Monument number
- 522471
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1894 map "Het Koninkrijk der Nederlanden / bew. door I. Dornseiffen ; get. door E. de Geest" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Voormalige PAROCHIALE LAGERE SCHOOL (St. Josephstraat 18) en PAROCHIALE MULOSCHOOL (St. Josephstraat 20), verbonden aan de parochie Sint Jan en de Congregatie St. Aloysius.
De parochiale gebouwen, anno 1999 nog steeds als school in gebruik, liggen aan de westzijde van de in de negentiende eeuw als onderdeel van een grootschalige inbreiding binnen het stedelijk weefsel van de historische binnenstad herbebouwde St. Josephstraat. Achter de schoolgebouwen, die gelegen zijn aan de straatzijde van een groot nagenoeg rechthoekig perceel, bevindt zich een ruim achtererf. Links en rechts in de rooilijn gelegen buurpanden, links aangrenzend rechts een klein steegje naar het achtererf.
De in opdracht van de Congregatie in 1895 (St. Josephstraat 18) en 1912 (St. Josephstraat 20) gebouwde panden etaleren de stilistische veranderingen in de katholieke schoolarchitectuur uit het eind van de negentiende en de eerste decennia van de twintigste eeuw: een in Neo-Gotische stijl gebouwde lagere school (nummer 18) en een meer eigentijdse, soberdere vroeg twintigste-eeuwse variant, nog geënt op de neogotische vormentaal (nummer 20).
In de dakschilden diverse nieuwe dakramen. De voorgevels zijn op onderdelen gewijzigd (hoofdentree nummer 18) en versoberd (o.a. linker travee nummer 18). De achterzijde van nummer 18 is ingrijpend gewijzigd en versoberd. De interieurs zijn deels gemoderniseerd.
Omschrijving.
De voormalige lagere school (St. Josephstraat 18) is een bakstenen pand op nagenoeg L-vormig grondplan bestaande uit een evenwijdig aan de straat gesitueerde langsvleugel en een haaks op de straat gesitueerde dwarsvleugel met twee bouwlagen en een kapverdieping onder een met kruispannen gedekt samengesteld dak (zadeldak met haaks aankappende zadeldaken) waarop dakkapellen, voorzien van leien in Maasdekking, met omlopende schilddakjes waarop spitsen met pirons. Aan de achterzijde een- en tweelaags aanbouwen onder plat uit later tijd. De voorgevel telt elf vensterassen waarin twee topgevels, links met klimmend spitsboogfries bekroond met kruis en rechts met getrapt fries. Geprofileerde goten op bloktandlijsten. Het in kruisverband gemetselde pand wordt verlevendigd door siermetselwerk, tandlijsten, speklagen en spekblokken, rode profielsteen, hardsteen voor waterlijsten, de projecterende plint en venstertraceerwerk en smeedijzeren sierankers. Links op de verdieping beeld van St. Aloysius onder baldakijn. Gevelplaten met 'Congregatie St. Aloysius' en 'Par. School St. Jan'. Overwegend houten kruiskozijnen met twintigruitsramen, op de begane grond onder rondbogen met driepassen in het decoratieve boogveld, op de verdieping onder segmentbogen met dito boogveld. Aan weerszijden van het Aloysiusbeeld spitsboogvensters met traceerwerk. In de topgevel blinde spitsboognissen.
Achterzijde soberder gedetailleerd. Noordkant van de dwarsgevel met siermetselwerk en vensters zoals voornoemd. De belendende voormalige MULO-school (St. Josephstraat 20) is een uitbreiding van de lagere school. Dit bakstenen pand beslaat een rechthoekig grondplan en telt drie bouwlagen met een kapverdieping onder een met verbeterde Hollandse pannen gedekt schilddak met twee dakkapellen onder lessenaardaken. De voorgevel telt zeven traveeën met in de eerste, vierde en zevende travee hoger opgetrokken, licht risalerende torenvolumes met tentdaken, bekroond met pirons. Rechter torenvolume met afgeplat tentdak waarop smeedijzeren vorstkam, gedeeltelijk aan het gezicht onttrokken door een ervoor opgemetselde schoudergevel. Middenvolume met flankerende balustrade. Licht geprofileerde goot op profielstenen, opgenomen in rondboogfries. Het in kruisverband gemetselde pand wordt verlevendigd door spekblokken en speklagen (onder andere van witte en geel geglazuurde baksteen); het gebruik van hardsteen voor de plint, waterlijsten, onderdorpels, lateien, afdekplaten, gevelplaten en ornamenten; verder divers (uitkragend) siermetselwerk en per bouwlaag divers vormgegeven sierankers. Verder gevelplaten met 'M.U.L.O.', 'St. ALOYSIUSSCHOOL' en 'ANNO''1912'. Getoogde of rechtgesloten vensters met veelal een- danwel tweedelige houten kozijnen of kruiskozijnen onder rond-, segment- of korfboog, vrijwel allemaal voorzien van markante kleine roedenverdeling. Entree met dubbele, beglaasde paneeldeur met siersmeedijzeren deurrooster.
Achterzijde met dertien vensterassen en rechter gevel overeenkomstig, maar veel soberder gedetailleerd.
De hoofdindelingen van hal, gangstruktuur met daaraan grenzende klaslokalen zijn in basisopzet behouden gebleven. Van het interieur zijn o.a. vermeldenswaard: trapportaal met granito treden, houten leuning en smeedijzeren balustrade met doorgaand cirkelmotief; smalle steektrap in rechter zijvleugel met terrazzo treden, houten leuning en getordeerde smeedijzeren balusters; vensters met getordeerde spijlen; diverse boogportalen; keuken op begane grond met schuifkasten voorzien van okerkleurig kathedraalglas.
Waardering.
Het tweetal voormalige parochiescholen, een lagere school op nummer 18 en een MULO-school op nummer 20, is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden als bijzondere uitdrukking van de sociale ontwikkelingen op onderwijsgebied in Brabant aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. Daarnaast als uitdrukking van de ontwikkeling van de katholieke congregaties en het daaraan verbonden onderwijs in parochiescholen. De aan de Sint Jansparochie verbonden scholen herinneren als zodanig aan de religieuze opbloei van de stad. Verder is het object als voorbeeld van grootschalige schoolbebouwing van belang voor de typologische ontwikkeling van scholen.
Het object bezit architectuurhistorische waarden vanwege het belang voor de architectuurgeschiedenis van de in de gevels zichtbare stijlontwikkeling waarbij een neo-gotische vormentaal (1895) wordt opgevolgd door een meer eigentijdse (1912), maar nog op de neogotiek geënte variant. Daarnaast vanwege de esthetische kwaliteiten van de detaillering en de verzorgde ornamentiek in met name de straatgevels. Het object bezit ensemblewaarden als onderdeel van een grootschalige negentiende-eeuwse stedenbouwkundige inbreiding binnen het weefsel van de historische binnenstad, gevormd aan weerszijden van de St. Jozefstraat, op de plaats van een tot dan toe dunbebouwd gebied. Daarnaast als onderdeel van de sinds de katholieke emancipatie snel opgekomen, hecht samenhangende klooster- en instituutsbebouwing rondom de kathedrale Sint Jan, waardoor het gebied een voor Den Bosch en daarbuiten vrij uniek en zeldzaam karakter heeft gekregen. Verder vanwege het beeldbepalende karakter van het silhouet van de school voor het ten noorden van de Sint Jan gelegen deel van deze religieuze bebouwing.
Het object is van belang vanwege grotendeels gaaf bewaard gebleven straatgevels en de in basisopzet herkenbaar bewaard gebleven schoolplattegronden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Former PAROCHIAL ELEMENTARY SCHOOL (St. Josephstraat 18) and PAROCHIAL MULO SCHOOL (St. Josephstraat 20), connected to the parish Sint Jan and the Congregation St. Aloysius.
The parochial buildings, still in use as a school as of 1999, are situated on the west side of the St. Josephstraat, which in the nineteenth century was rebuilt as part of a large-scale urban infill within the fabric of the historic city centre. Behind the school buildings, which are located on the street side of a large nearly rectangular plot, there is a spacious rear courtyard. Neighbouring properties lie on the left and right in the building line, with the left neighbour adjoining and on the right a small alley to the rear courtyard.
Built on commission of the Congregation in 1895 (St. Josephstraat 18) and 1912 (St. Josephstraat 20), the properties display the stylistic changes in Catholic school architecture from the end of the nineteenth and the first decades of the twentieth century: an elementary school built in Neo-Gothic style (number 18) and a more contemporary, sober early twentieth-century variant, still grounded in the neo-gothic formal vocabulary (number 20).
In the roof plates various new roof dormers. The front facades have been altered in parts (main entrance number 18) and simplified (including left bay number 18). The rear side of number 18 has been substantially altered and simplified. The interiors have been partially modernized.
Description.
The former elementary school (St. Josephstraat 18) is a brick building on a nearly L-shaped ground plan consisting of a side wing situated parallel to the street and a cross wing situated perpendicular to the street with two storeys and a roof storey under a roof clad with plain tiles (gabled roof with perpendicularly abutting gabled roofs) on which roof dormers, furnished with slates in Maas covering, with surrounding half-hipped roofs topped with spires with finials. On the rear side one- and two-storey extensions under flat roofs from a later period. The front facade comprises eleven window bays with two gables, on the left crowned with a climbing pointed-arch frieze with cross and on the right with a stepped frieze. Moulded gutters on dentil courses. The building laid in cross bond is enlivened by ornamental brickwork, dentil courses, stretcher courses and spot courses, red dressed stone, ashlar for drip mouldings, the projecting plinth and window tracery and wrought-iron ornamental wall anchors. On the left of the storey an image of St. Aloysius under a baldachin. Facade plates with 'Congregation St. Aloysius' and 'Par. School St. Jan'. Predominantly wooden cross windows with twenty-pane sashes, on the ground floor under round arches with trefoils in the decorative arch field, on the storey under segmental arches with likewise arch field. On either side of the Aloysius image pointed-arch windows with tracery. In the gable blind pointed-arch niches.
Rear side more simply detailed. North side of the cross gable with ornamental brickwork and windows as mentioned. The adjoining former MULO school (St. Josephstraat 20) is an extension of the elementary school. This brick building occupies a rectangular ground plan and comprises three storeys with a roof storey under a roof clad with improved Dutch tiles half-hipped roof with two roof dormers under mansard roofs. The front facade comprises seven bays with in the first, fourth and seventh bay higher projecting tower volumes with tent roofs, crowned with finials. Right tower volume with flattened tent roof topped with wrought-iron weathervane, partially obscured from view by a shoulder gable constructed in front of it. Central volume with flanking balustrade. Slightly moulded gutter on dressed stones, incorporated in a round-arch frieze. The building laid in cross bond is enlivened by spot courses and stretcher courses (including white and yellow glazed brick); the use of ashlar for the plinth, drip mouldings, window sills, lintels, capping plates, facade plates and ornaments; further various (projecting) ornamental brickwork and per storey variously formed ornamental wall anchors. Further facade plates with 'M.U.L.O.', 'St. ALOYSIUSSCHOOL' and 'ANNO 1912'. Arched or closed windows with mainly single or two-part wooden frames or cross windows under round, segmental or basket arch, virtually all furnished with distinctive small glazing bars. Entrance with double, glazed panel door with ornamental wrought-iron door grille.
Rear side with thirteen window bays and right gable correspondingly, but much more simply detailed.
The principal divisions of hall, corridor structure with adjoining classrooms have been retained in basic design. Of the interior are amongst others noteworthy: stairwell with granite steps, wooden handrail and wrought-iron balustrade with continuous circle motif; narrow winding staircase in right side wing with terrazzo steps, wooden handrail and twisted wrought-iron balusters; windows with twisted spires; various arched portals; kitchen on ground floor with sliding cabinets furnished with ochre-coloured cathedral glass.
Valuation.
The pair of former parochial schools, an elementary school at number 18 and a MULO school at number 20, is of general importance. The object possesses cultural-historical values as a particular expression of social developments in the field of education in Brabant at the end of the nineteenth and the beginning of the twentieth century. Furthermore as an expression of the development of Catholic congregations and the associated education in parochial schools. The schools connected to the Sint Jan parish serve as a reminder of the religious flourishing of the city. Furthermore the object is of importance as an example of large-scale school construction for the typological development of schools.
The object possesses architectural-historical values due to its importance for the architectural history of the stylistic development visible in the facades, whereby a neo-gothic formal vocabulary (1895) is followed by a more contemporary (1912), but still grounded in neo-gothic variant. Furthermore due to the aesthetic qualities of the detailing and the carefully crafted ornamentation in particular in the street facades. The object possesses ensemble values as part of a large-scale nineteenth-century urban development infill within the fabric of the historic city centre, formed on either side of the St. Josephstraat, on the site of what was until then a sparsely built area. Furthermore as part of the quickly emerging, closely connected monastery and institutional construction around the cathedral Sint Jan since Catholic emancipation, whereby the area has acquired a character that is fairly unique and rare for Den Bosch and beyond. Furthermore due to the defining character of the school's silhouette for the part of this religious construction lying to the north of the Sint Jan.
The object is of importance due to largely intact preserved street facades and the school floor plans recognizable in basic design preserved.
Nearby in the register
- Woonhuis, Sint Josephstraat 7Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Sint Josephstraat 10Woonhuisunder 1 mi
- Klooster, Redemptoristenpad 62Klooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Koetshuis (G), Nieuwstraat 19Opslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.