Rijksmonumentenregister · Netherlands
Winkel (G2), Hinthamerstraat 190
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Winkel
- Function
- Winkel (G2)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1600 - 1700
- Address
- Hinthamerstraat 190, 5211 MX 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68841, 5.31323
- Monument number
- 522466
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1600 map "46. Brabantiae ... descriptio." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
De WINKEL met WOONHUIS "In de Drij Swarte Mollen" is gelegen aan de noordelijke zijde van de Hinthamerstraat, op de hoek van de steeg "Achter de Mollen". De kern van het pand wordt gevormd door twee oudere, vermoedelijk zeventiende-eeuwse woonhuizen, die omstreeks 1900 werden verbouwd en één nieuwe gezamenlijke voorgevel (met achterliggende travee) kregen, mogelijk naar ontwerp van Ed. Cuypers. Deze gevel vertoont de vormentaal van de neorenaissance, met in de winkelpui verwijzingen naar de art nouveau. De winkel behoorde bij de in 1818 opgerichte koffiebranderij "In de Drij Swarte Mollen". Deze koffiebranderij lag achter de winkel, aan de Zuidwillemsvaart. Het woonhuis werd later uitgebreid met een tuinkamer en serre aan de noordzijde. In 1963 werd werd een gedeelte van de oorspronkelijke kap gesloopt en vervangen door een plat dak. Ook werd de keuken aan de achterzijde uitgebreid met een aanbouw voor een bijkeuken onder zadeldak.
Omschrijving.
Het onderkelderde pand heeft een globaal L-vormige plattegrond en telt twee bouwlagen, deels onder plat dak met schilden, gedekt met leien, deels onder zadeldak met verbeterde Hollandse pannen en deels onder plat dak. Dakkapellen boven de voorgevel. De gevels zijn opgetrokken in baksteen, zijgevels bepleisterd, achtergevel gewit. In de voorgevel een hardstenen plint met bossage en hardstenen waterlijsten. Kalkstenen speklagen, aanzet- en sluitstenen. De voorgevel van het pand is asymmetrisch en heeft een driedelige samenstelling. In het midden een smalle gevelpartij, afgesloten door een trapgevel. Aan weerszijden hiervan wordt de voorgevel afgesloten door een kroonlijst. Links een gevelpartij met op de begane grond de winkelpui. Rechts een twee traveeën tellende gevelpartij. De hoofdingang van het woonhuis is gelegen in het midden van de gevel: deze bestaat uit een houten paneeldeur met siertraliewerk en getoogd bovenlicht. Hierboven een wenkbrauwboog. Hierboven een Frans balkon met smeedijzeren sierhek. De vertrekken zijn voorzien van schuiframen, op de begane grond getoogde vensters, ter hoogte van de eerste verdieping rechtgesloten ramen onder segmentbogen. Op de verdieping hebben de schuiframen gedeelde bovenlichten. Links boven de winkelpui een drielichtsvenster met bovenlichten onder een segmentboog. In de trapgevel ter hoogte van de zolder een getoogd schuifvenster. Hieronder een gevelsteen met drie mollen. De winkelpui heeft links een etalagevenster met houten kozijn in art nouveau-detaillering. Afgerond bovenlicht met glas-in-lood. Rechts hiervan een beglaasde houten winkeldeur met panelen en houtsnijwerk. Gedeeld bovenlicht. De winkelpui wordt aan de bovenzijde afgesloten door een stalen latei met rozetten. Aan weerszijden van de winkelpui ranke pilasters. Aan de bovenzijde heeft de pui een kalkstenen omlijsting, versierd met kanteelachtige motieven. Boven de winkelpui een smeedijzeren uithangbord.
De sober uitgevoerde westelijke zijgevel is bepleisterd. Op de verdieping ter hoogte van een slaapkamer een rechtgesloten venster met een vernieuwd raam. Links hiervan, op de begane grond een rechtgesloten venster met stolpraam en hardstenen dorpel. De eveneens sobere achtergevel kijkt uit op een tuin, oorspronkelijk een binnenplaats tussen winkel/woonhuis en de achterliggende koffiebranderij. De noordelijke achtergevel bestaat sinds de verbouwing van 1963 uit een rechtgesloten gevel. Ter hoogte van de eerste verdieping schuiframen, ter hoogte van de tweede (zolder-)verdieping stolpramen. Op de begane grond gaat de achtergevel schuil achter een éénlaags aanbouw onder plat dak voor de tuinkamer. In de lagere oostelijke achtergevel stolpramen met drieruits bovenlicht. Ook deze gevel gaat ter hoogte van de begane grond schuil achter een éénlaags serre onder plat dak. Het inwendige van het pand toont nog voor een groot deel de dispositie van omstreeks de eeuwwisseling. Het pand heeft een centrale gang, bereikbaar via de ingang van Hinthamerstraat 192, met aan de rechterzijde een salon, een trappenhuis en een zitkamer en de later toegevoegde tuinkamer. Links van de gang liggen de winkel, met daarachter een kantoor. Achter de winkel zijn een kleine hal, de keuken en de eetkeuken gesitueerd. In het interieur is nog een groot aantal oorspronkelijke elementen aanwezig. Hiervan zijn onder meer van belang: in de winkel nog oorspronkelijke kasten en toonbank, in de salon een rijk stucplafond, in het trappenhuis de trap met gietijzeren balusters en rijk versierde houten trappaal met bronzen lamp/beeld, tussen gang en trappenhuis een stucreliëf met puttivoorstelling, in de zitkamer een schoorsteenmantel, paneellambriseringen, paneeldeuren en geprofileerde deuromlijstingen, in de keuken een houten schouwkap en gietijzeren haardplaat met voorstelling, siertegels.
Waardering.
Het pand "In de Drij Mollen", bestaande uit een winkel en een woonhuis, is van algemeen belang. Het pand bezit cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling: het vormt als winkel/woonhuis behorend bij de koffiebranderij "de Drie Mollen" een herinnering aan een voor de stad 's-Hertogenbosch belangrijke tak van de industrie. Het pand heeft architectuurhistorische waarde vanwege de stijl: een neorenaissance vormentaal met verwijzingen naar de art nouveau. Voorts is het van belang vanwege de rijke detaillering en het materiaalgebruik. Het pand heeft ensemblewaarde vanwege de bijzondere betekenis van dit karakteristieke pand voor het aanzien van de Hinthamerstraat. Het pand is tot slot van belang vanwege gaafheid, met name van het nog grotendeels authentieke winkel- en woonhuisinterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The SHOP with DWELLING HOUSE "In de Drij Swarte Mollen" is located on the northern side of the Hinthamerstraat, at the corner of the lane "Achter de Mollen". The core of the building is formed by two older, presumably seventeenth-century dwelling houses, which were rebuilt around 1900 and received one new shared front facade (with a bay behind), possibly designed by Ed. Cuypers. This facade displays the formal language of neo-Renaissance, with references to art nouveau in the shop front. The shop belonged to the coffee roastery "In de Drij Swarte Mollen" founded in 1818. This coffee roastery was located behind the shop, on the Zuidwillemsvaart. The dwelling house was later extended with a garden room and conservatory on the north side. In 1963 a part of the original roof truss structure was demolished and replaced by a flat roof. Also, the kitchen at the rear was extended with an outbuilding for a scullery under a gabled roof.
Description.
The cellaraged building has a roughly L-shaped ground plan and comprises two storeys, partly under a flat roof with pitched ends, covered with slate, partly under a gabled roof with improved Dutch tiles and partly under a flat roof. Roof dormers above the front facade. The facades are built in brickwork, side facades plastered, rear facade whitewashed. In the front facade a hard stone plinth with bossage and hard stone drip mouldings. Limestone band courses, setting and closing stones. The front facade of the building is asymmetrical and has a three-part composition. In the centre a narrow gable section, terminated by a stepped gable. On either side of this the front facade is closed off by a cornice. On the left a gable section with the shop front on the ground floor. On the right a gable section comprising two bays. The main entrance of the dwelling house is located in the middle of the facade: this consists of a wooden panelled door with ornamental lattice work and an arched fanlight. Above this an eyebrow arch. Above this a French balcony with wrought-iron ornamental railing. The rooms are provided with sash windows, arched windows on the ground floor, at the height of the first floor straight-headed windows under segmental arches. On the first floor the sash windows have divided fanlights. On the left above the shop front a three-light window with fanlights under a segmental arch. In the stepped gable at the height of the attic an arched sash window. Below this a foundation stone with three mills. The shop front has on the left a display window with wooden frame in art nouveau detailing. Rounded fanlight with leaded glass. To the right of this a glazed wooden shop door with panels and wood carving. Divided fanlight. The shop front is closed off at the top by a steel lintel with rosettes. On either side of the shop front slender pilasters. At the top the shop front has a limestone surround, decorated with crenellated motifs. Above the shop front a wrought-iron hanging sign.
The soberly executed western side facade is plastered. On the first floor at the height of a bedroom a straight-headed window with a renewed frame. To the left of this, on the ground floor a straight-headed window with a transom window and hard stone sill. The likewise sober rear facade overlooks a garden, originally a courtyard between shop/dwelling house and the coffee roastery behind. The northern rear facade has consisted since the 1963 renovation of a straight-headed facade. At the height of the first floor sash windows, at the height of the second (attic) floor transom windows. On the ground floor the rear facade is concealed behind a one-storey outbuilding under a flat roof for the garden room. In the lower eastern rear facade transom windows with three-pane fanlight. This facade too is concealed at the height of the ground floor behind a one-storey conservatory under a flat roof. The interior of the building still largely shows the layout of around the turn of the century. The building has a central hallway, accessible via the entrance on Hinthamerstraat 192, with on the right side a drawing room, a stairwell and a sitting room and the later added garden room. To the left of the hallway lie the shop, with an office behind it. Behind the shop are located a small hall, the kitchen and the eat-in kitchen. In the interior a large number of original elements are still present. Of these, the following are of particular importance: in the shop still original cupboards and counter, in the drawing room a richly decorated stucco ceiling, in the stairwell the staircase with cast-iron balusters and richly decorated wooden newel post with bronze lamp/statue, between hallway and stairwell a stucco relief with putto representation, in the sitting room a fireplace mantel, panel wainscoting, panel doors and moulded door surrounds, in the kitchen a wooden hood and cast-iron fireplace with representation, decorative tiles.
Assessment.
The building "In de Drij Mollen", consisting of a shop and a dwelling house, is of general importance. The building has cultural-historical value as a particular expression of a socio-economic development: as a shop/dwelling house belonging to the coffee roastery "de Drie Mollen" it forms a reminder of an important branch of industry for the city of 's-Hertogenbosch. The building has architectural-historical value because of its style: a neo-Renaissance formal language with references to art nouveau. Furthermore, it is of importance because of the rich detailing and use of materials. The building has ensemble value because of the particular significance of this characteristic building for the appearance of the Hinthamerstraat. Finally, the building is of importance because of its integrity, particularly of the still largely authentic shop and dwelling house interior.
Nearby in the register
- Woonhuis, Hinthamerstraat 196Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hinthamerstraat 184Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hinthamerstraat 199Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hinthamerstraat 176Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.