Rijksmonumentenregister · Netherlands
Huis Cronenburch
Dordrecht, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1906
- Address
- Wijnstraat 134, 3311 BX Dordrecht
- Place
- Dordrecht
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81733, 4.66824
- Monument number
- 522345
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1890 map "16. Dordrecht (Tweede uitgave, 1890)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalig WOONHUIS 'Huis Cronenburch' met museum uit 1906 in rijk geornamenteerde Overgangsstijl naar ontwerp van architect B. van Bilderbeek. Opdrachtgever was diens neef notaris mr. W.H. van Bilderbeek die het huis tevens bestemde voor het tentoonstellen van zijn moderne schilderijen- en ceramiekcollectie (thans in het Dordts Museum). Van 1919 tot 1951 was het pand in gebruik als Rijksmuseum Van Bilderbeek-Lamaison, daarna fungeerde het als kantongerecht. Het hoekperceel is afgezet met een ijzeren HEKWERK. De achtertuin hangt gedeeltelijk over de Wijnhaven en heeft een gemetselde TUINMUUR aan de Nieuwbrugzijde met een ijzeren poortje.
NB In 1954 werd het pand aan de achterkant op de verdieping uitgebreid waarbij de keuken van een extra etage werd voorzien.
Omschrijving
Het hoekpand heeft een rechthoekige plattegrond en is boven een granieten onderbouw opgetrokken in baksteen. Het pand is deels onderkelderd, heeft twee bouwlagen en een kaplaag onder met leien (Maasdekking) gedekte zadeldaken. De voorgevel en rechter zijgevel hebben een topgevel met steekkap. De geprofileerde houten daklijsten rusten op houten klossen. Zinken vergaarbakken met opdruk anno 1906. De gevels zijn verlevendigd met lateien, lijsten en banden van Oberkirchner zandsteen. De rechthoekige vensters hebben houten kozijnen en het merendeel heeft bovenlichten met glas-in-lood. De vensters zijn aan de bovenzijde voorzien van zandstenen lateien met ingegraveerde motieven en aan de onderzijde van granieten dorpels.
In de voorgevel rechts de entreepartij met een brede zandstenen omlijsting, bereikbaar via twee granieten traptreden. De getoogde voordeur heeft een raampje achter ijzerrooster en aan weerszijden smalle zijlichten, eveneens achter ijzerwerk. Boven de deur twee bovenlichten met aan weerszijden smalle zijlichten, allen met glas-in-lood. In de zandsteen zijn motieven gegraveerd en boven de deur staat in bladgoud de tekst "Salus huic domut". In de hoeken gebeeldhouwde eekhoorntjes. Links een getoogde dienstentree met negenruits bovenlicht.
Rechts een afgeronde gevelhoek met rondgeslepen ramen met op de verdieping een overhoekse erker die steunt op getrapte, natuurstenen consoles met ingegraveerde krulmotieven en in de hoeken gestucte schelpen. De erker heeft drie vensters met bovenlichten met glas-in-lood gevat in zandstenen omlijsting en aan weerszijden eenzelfde venster met bovenlicht. Op de erker een balkon met gekanteelde borstwering. Aan het balkon een glasdeur met smalle zijlichten en in de afgeschuinde gevelzijden een zesruits venster.
De rechter zijgevel heeft op de begane grond links een halfronde erker met rondgeslepen ramen en zandstenen tussenspijlen. Ernaast twee ramen met tweeledig bovenlicht, op de verdieping drie ramen met tweeledig bovenlicht. De zandstenen lateien van deze vensteropeningen zijn geplaatst onder een gemetselde segmentboog en hebben zandstenen aanzetstenen. In de topgevel een drieledig venster met roedenverdeling waarvan het middelste raam rondboogvormig is.
In de zijgevel is een zandsteen zonnewijzer aangebracht met ijzeren wijzers, die per half uur de tijd aangeven tussen 10 en 17 uur. Geheel rechts bevindt zich een erker over twee verdiepingen die steunt op getrapte consoles van natuursteen met ingegraveerde krulmotieven. Aan de voorzijde van de erker twee schuiframen met glas-in-lood. Hierboven een venster met roeden en een klein balkonnetje met glasdeur. De erker wordt bekroond met een vierkant torentje met klokdak. De achtergevel heeft op de begane grond een erker met afgeschuinde zijden met drie ramen met drieledig bovenlicht. Er boven een balkon met gemetselde balustrade en hardstenen rand. Hieraan openslaande deuren met drieledig bovenlicht. Naast het balkon een kleine driezijdige erker bekroond met gemetselde balustrade. In de topgevel een drieledig venster met roedenverdeling waarvan het middelste raam rondboogvormig is.
Het interieur is vrijwel gaaf en voorzien van veel bijzondere details zoals glas-in-loodramen, houtsnijwerk en stucwerk. Van het geringe aantal woonvertrekken zijn een aantal zeer ruim, ten gunste van het tentoonstellen van de schilderijen. De centrale hal heeft als expositieruimte gefungeerd en is daarom van een groot bovenlicht voorzien. Het tochtportaal heeft marmeren vloeren en zijwanden, een fraai gestuct tongewelf en een glasdeur, met glas-in-lood in boven- en zijlichten. In de hal zijn de lambriseringen, bordestrappen en het balkenplafond van eikenhout. Trappen en plafonds zijn afgezet met bedrukte stoffen, zgn. lincrusta. De plafondbalken rusten op sleutelstukken, de middelste balk rust op consoles, waarin aapjes zijn uitgehakt. Vanaf de hal getoogde deuren naar de aanliggende vertrekken met houten deuromlijstingen met snijwerk. De salon aan de voorzijde is in neo-rococostijl en bevat onder meer houten lambrizeringen en wandkasten met verguld ornamentwerk, een marmeren schouw met krullen, parketvloeren met decoraties en houten schuifdeuren in geprofileerde omlijsting. In de kelder een stalen kluisdeur van de firma Lips en vloeren met dubbelhard gebakken tegels. Op de verdieping meerdere vertrekken met onder meer marmeren schouwen.
Het ijzeren HEKWERK staat op een gemetselde voeting met granieten hoekstenen en randen. Langs de achtertuin een gemetselde TUINMUUR aan de Nieuwbrugzijde met een ijzeren poortje met granieten drempel en deuromlijsting.
Waardering
Uit 1906 daterend woonhuis met museum voor de expositie van schilderijen en keramiek, in rijk geornamenteerde Overgangsstijl, met hekwerk en tuinmuur, van algemeen belang uit cultuurhistorisch en architectuurhistorisch oogpunt. Het pand met bijbehorende overhangende tuin is ook van belang wegens de beeldbepalende ligging en ensemblewaarde met de monumentale gevelwand van de Wijnstraat.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former RESIDENCE 'Huis Cronenburch' with museum from 1906 in richly ornamented Transitional style designed by architect B. van Bilderbeek. The client was his cousin, notary mr. W.H. van Bilderbeek, who also intended the house for displaying his modern paintings and ceramics collection (now in the Dordts Museum). From 1919 to 1951 the building was used as the Rijksmuseum Van Bilderbeek-Lamaison, after which it served as a district court. The corner plot is enclosed with an iron FENCE. The back garden partially overhangs the Wijnhaven and has a bricked GARDEN WALL at the Nieuwbrugzijde with an iron gate.
NB In 1954 the building was extended at the rear on the upper floor, with the kitchen being given an additional storey.
Description
The corner building has a rectangular floor plan and is built in brick above a granite base. The building is partly cellared, has two storeys and an attic storey beneath a gabled roof covered with slate (Maasdecking). The front facade and right side facade have a stepped gable with mansard roof. The moulded wooden cornices rest on wooden corbels. Zinc gutters with the imprint anno 1906. The facades are enlivened with lintels, cornices and bands of Oberkirchner sandstone. The rectangular windows have wooden frames and most have fanlights with stained glass. The windows are provided at the top with sandstone lintels with engraved motifs and at the bottom with granite thresholds.
In the front facade on the right the entrance with a broad sandstone surround, accessible via two granite steps. The arched front door has a window behind an iron grille and narrow sidelights on both sides, also behind ironwork. Above the door two fanlights with narrow sidelights on both sides, all with stained glass. Motifs are engraved in the sandstone and above the door is the text in gold leaf "Salus huic domut". In the corners carved squirrels. On the left an arched service entrance with nine-pane fanlight.
On the right a rounded facade corner with ground windows with on the upper storey a corner bay window supported on stepped, natural stone consoles with engraved scrollwork motifs and shells in stucco in the corners. The bay window has three windows with fanlights with stained glass set in sandstone surrounds and an identical window with fanlight on each side. Above the bay window a balcony with crenellated parapet. To the balcony a glass door with narrow sidelights and in the chamfered facade sides a six-pane window.
The right side facade has on the ground floor on the left a semicircular bay window with ground windows and sandstone mullions. Next to it two windows with two-part fanlight, on the upper storey three windows with two-part fanlight. The sandstone lintels of these window openings are placed under a bricked segmental arch and have sandstone corner stones. In the stepped gable a three-part window with glazing bars of which the centre window is round-arched.
In the side facade a sandstone sundial is installed with iron hands, indicating the time every half hour between 10 and 17 o'clock. On the far right is a bay window over two storeys supported on stepped natural stone consoles with engraved scrollwork motifs. At the front of the bay window two sash windows with stained glass. Above this a window with glazing bars and a small balconette with glass door. The bay window is crowned with a square turret with bell roof. The back facade has on the ground floor a bay window with chamfered sides with three windows with three-part fanlight. Above it a balcony with bricked balustrade and hardstone edge. To this French doors with three-part fanlight. Next to the balcony a small three-sided bay window crowned with bricked balustrade. In the stepped gable a three-part window with glazing bars of which the centre window is round-arched.
The interior is virtually intact and provided with many special details such as stained glass windows, carved woodwork and stucco. Of the small number of living rooms a number are very spacious, in favour of displaying the paintings. The central hall has functioned as an exhibition space and is therefore provided with a large fanlight. The draught lobby has marble floors and side walls, a finely stuccoed barrel vault and a glass door, with stained glass in fanlight and sidelights. In the hall the wainscoting, flight stairs and ceiling beams are of oak. Stairs and ceilings are trimmed with printed fabrics, so-called lincrusta. The ceiling beams rest on keystones, the centre beam rests on consoles, in which small monkeys are carved. From the hall arched doors to the adjacent rooms with wooden door surrounds with carved work. The salon at the front is in neo-rococo style and contains among other things wooden wainscoting and wall cupboards with gilded ornamental work, a marble mantelpiece with scrolls, parquet floors with decorations and wooden sliding doors in moulded surrounds. In the cellar a steel safe door by the firm Lips and floors with double-fired tiles. On the upper storey several rooms with among other things marble mantelpieces.
The iron FENCE stands on a bricked base with granite corner stones and edges. Along the back garden a bricked GARDEN WALL at the Nieuwbrugzijde with an iron gate with granite threshold and door surround.
Valuation
Residence with museum from 1906 for the display of paintings and ceramics, in richly ornamented Transitional style, with fence and garden wall, of general importance from a cultural-historical and architectural-historical perspective. The building with its associated overhanging garden is also of importance due to its prominent position and ensemble value with the monumental facade of Wijnstraat.
Nearby in the register
- Woonhuis, Wijnstraat 130Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Wijnstraat 126Woonhuisunder 1 mi
- Dit is in BeverenburghWoonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Wijnstraat 137Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.