Rijksmonumentenregister · Netherlands
Winkelwoning, Voorstraat 420
Dordrecht, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Winkelwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905 - 1906
- Address
- Voorstraat 420, 3311 CX Dordrecht (and others)
- Place
- Dordrecht
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81360, 4.66034
- Monument number
- 522341
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1890 map "16. Dordrecht (Tweede uitgave, 1890)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vroeg twintigste-eeuwse, dubbele WINKELWONING met een oudere kern. De in de huidige vorm uit 1905-1906 daterende winkelwoningen zijn in één opzet gebouwd naar ontwerp van de Dordtse architect Antonie Ek AJzn. De opdrachtgeefster was de weduwe A.H. van den Kieboom. De panden, die elk een winkel en een bovenwoning bevatten, zijn in stilistisch opzicht verwant aan de Art Nouveau en het Berlagianisme. In de panden zijn echter ook nog diverse typisch negentiende-eeuwse onderdelen in oudere ruimtes bewaard gebleven. De winkelwoning huisnummer 420 bevatte destijds een winkel voor koffie, thee en comestibelen. De eerste gebruiker van nr. 422 is niet bekend. Het dubbele winkelwoonhuis maakt deel uit van een gesloten gevelwand in het beschermde stadsgezicht van Dordrecht.
Omschrijving
Het dubbele winkelwoonhuis is aan de voorzijde opgetrokken in geglazuurde baksteen en verblendsteen met accenten van versierde grijze hardsteen en heeft twee verdiepingen onder zadeldaken. Het pand heeft aan de achterkant slechts twee bouwlagen. Alle gevelopeningen zijn rechtgesloten.
De winkelpuien staan boven een plint van donkergrijs geschilderde hardsteen en tussen penanten van wit geglazuurde baksteen, die worden bekroond door een met geometrische art nouveau-decoraties versierde hardstenen kraagstukken. De puien staan onder ijzeren puibalken, eveneens in art nouveau uitgevoerde smeedijzeren decoratiemotieven. Tussen de deuren en de etalageramen van de afzonderlijke winkels staan bewerkte halfronde stijlen. De deuren van beide winkels bevinden zich rechts in de pui en hebben, evenals de etalageramen, bovenlichten met roedenverdeling. De bovenramen van 420 hebben echter een naar boven toe toenemende verfijning van de roedenverdeling tussen de geslepen ruiten, terwijl bij 422 een regelmatige vierdeling van negenruits ramen met tussenstijlen is te zien. De puibeëindiging van nr. 420 bestaat uit een onderrand van aan de onderkant afgeronde, geglazuurde baksteen met een hardstenen deklijst. Die van 422 heeft een geprofileerde hardstenen kroonlijst.
De tuitgevels worden boven de puien van elkaar gescheiden door een liseen met een hardstenen kop. De linker gevel (420) heeft op de eerste verdieping twee vensters met roedenverdeling in de bovenramen met geslepen ruiten. De ramen staan tussen strekken en natuurstenen lateien en onderdorpels. Het venster op de tweede verdieping is kleiner, maar is eveneens voorzien van een roedenverdeling in het bovenraam, strek en natuurstenen latei en onderdorpel. De geveltop heeft geprofileerde deklijsten, een schouderstuk en een bekroning in de vorm van een uitkragende zandstenen tuit.
De rechter voorgevel (422) heeft op de eerste verdieping twee vensters met roedenverdeling in de bovenramen met geslepen ruiten. De ramen staan tussen gedrukte ellipsbogen met metselmozaïek in de boogtrommels en hardstenen onderdorpels. De ramen zijn met elkaar verbonden door een versierde steen bij de boogaanzeten. Het venster op de tweede verdieping is kleiner en voorzien van een bewerkte middenstijl, maar is eveneens voorzien van een roedenverdeling in het bovenraam en een gedrukte ellipsboog met metselmozaïek in de boogtrommel en een hardstenen onderdorpel. De geveltop heeft geprofileerde deklijsten boven een klimmend keperfries, een schouderstuk en een bekroning in de vorm van een rondboogvormige zandstenen tuit.
De eenvoudige, weinig monumentale achtergevel bevat een aantal rechtgesloten, onder rollagen staande gevelopeningen, waaronder een stel openslaande tuindeuren met boven- en zijlichten.
Het inwendige van nr. 422 is sterk gewijzigd, maar het interieur van nr. 420 bevat nog veel oorspronkelijke onderdelen en is representatief voor een vroeg twintigste-eeuwse winkelwoning. Het winkelinterieur heeft een oorspronkelijke etalage-vitrine met een glaswand samengesteld uit ramen van in art nouveaustijl geëtst glas. De stucdecoraties in de tamelijk hoge winkelruimte zijn daarentegen negentiende eeuws. De wanden van de winkel zijn nog voorzien van de vroeg twintigste-eeuwse lijsten, deuren met door lijndecoraties versierde kozijnen en een steektrap naar de eerste verdieping. Onder de trap paneeldeuren binnen een geprofileerde omlijsting, die overal elders in het huis terug te vinden zijn. Een deur met roedenverdeling in het getoogde deurraam linksachter in de winkel geeft toegang tot een verbindingsgang naar een achterhuis. De winkel is rechts van de gang met een erachter liggende ruimte verbonden, door middel van onder een gedeeld bovenlicht met roedenverdeling staande schuifdeuren met art nouveau decoraties in de geëtste ruiten. Deze ruimte bevat nog een art nouveau stucversiering aan het plafond. De kamer grenst aan een binnenplaatsje onder een lichtkap, te betreden via openslaande glasdeuren met gedeeld bovenlicht en geëtste florale decoraties. De binnenplaats grenst tevens aan een keuken en aan een achterkamer, ontsloten via voornoemde gang. De keuken bevat een overhoekse houten schouw en keukenkastjes. De achterkamer is voorzien van een negentiende-eeuwse schouw met een schouwmantel van zwart marmer, een geprofileerde kroonlijst en eveneens negentiende-eeuwse stucdecoraties aan het plafond. De gang voert tevens naar een door een daklicht overdekte hal met gestucte wanden en een doorgang met kraagstukken in de bovenhoeken. Het schuin liggende daklicht rust op een met lijndecoraties versierde, door gesneden klampen ondersteunde balk. Een steektrap in deze hal voert naar het achterste deel van de verdieping. De trap heeft een fraaie trappaal, geplaatst op de afgeronde aantrede. De verdiepingen zijn aan de achterzijde grotendeels gewijzigd en bevatten alleen enkele negentiende-eeuwse stucversieringen en een marmeren schouwmantel. De woonkamer in het voorhuis bevat ook nog een schouw met zwartmarmeren schouwmantel en art nouveau stucdecoraties. De gang op de verdieping heeft een stucplafond. De trap naar de tweede verdieping is een scheluwetrap met onder- en bovenkwart. De kap heeft nog de oorspronkelijke spanten en dakkapellen met roedenverdeling in de ramen.
Waardering
De dubbele winkelwoning is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de stedenbouwkundige waarde.
- Het dubbelpand heeft cultuurhistorische waarde als een bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling in de woon-/winkelarchitectuur.
- Het dubbelpand heeft architectuurhistorische waarde als een goed voorbeeld van vroeg twintigste-eeuwse winkelarchitectuur met een representatief karakter, vanwege de kwaliteiten van het ontwerp en vanwege het bijzondere materiaalgebruik en detaillering.
- Het dubbelpand heeft stedenbouwkundige en ensemblewaarde als een bijzonder onderdeel van een gesloten gevelwand in het historische stadshart van Dordrecht en vanwege de sterke visuele en functionele samenhang met het belendende pand (424-426).
- Het dubbelpand is tevens van belang vanwege de grote mate van gaafheid van het exterieur en belangrijke delen van het interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Early twentieth-century double SHOPHOUSE with an older core. The shophouses in their current form dating from 1905-1906 were built as a single project to the design of the Dordrecht architect Antonie Ek AJzn. The client was the widow A.H. van den Kieboom. The properties, each containing a shop and a flat above, are stylistically related to Art Nouveau and Berlagianism. However, the properties have also retained various typically nineteenth-century components in older spaces. The shophouse at number 420 contained a coffee, tea and groceries shop at that time. The first user of no. 422 is unknown. The double shophouse forms part of a closed facade wall in the protected townscape of Dordrecht.
Description
The double shophouse is constructed on the front facade in glazed brick and facing brick with accents of decorated grey ashlar and has two storeys under gabled roofs. The property has only two storeys at the rear. All facade openings are straight-headed.
The shop fronts stand above a plinth of dark grey painted ashlar and between pilasters of white glazed brick, which are crowned by hardstone corbels decorated with geometric art nouveau ornaments. The fronts stand under iron display beams, likewise featuring art nouveau wrought iron decorative motifs. Between the doors and the display windows of the individual shops stand worked semi-circular mullions. The doors of both shops are located on the right in the front and have, like the display windows, fanlights with glazing bars. However, the upper windows of 420 show an increasingly refined glazing bar division towards the top between the cut panes, whereas at 422 a regular four-part division of nine-light windows with intermediate mullions is visible. The finish of the shop front at no. 420 consists of a lower edge of glazed brick with rounded undersides and a hardstone coping. That of 422 has a moulded hardstone cornice.
The spout gables are separated above the shop fronts by a lisene with a hardstone head. The left facade (420) has two windows on the first storey with glazing bars in the upper windows with cut panes. The windows stand between reveals and natural stone lintels and sills. The window on the second storey is smaller, but likewise has glazing bars in the upper window, reveal and natural stone lintel and sill. The gable top has moulded copings, a shoulder piece and a finial in the form of a projecting sandstone spout.
The right front facade (422) has two windows on the first storey with glazing bars in the upper windows with cut panes. The windows stand between depressed elliptical arches with brick mosaic in the arch rings and hardstone sills. The windows are connected to each other by a decorated stone at the arch springing. The window on the second storey is smaller and provided with a worked central mullion, but likewise has glazing bars in the upper window and a depressed elliptical arch with brick mosaic in the arch ring and a hardstone sill. The gable top has moulded copings above a rising chevron frieze, a shoulder piece and a finial in the form of a round arch sandstone spout.
The simple, scarcely monumental rear facade contains a number of straight-headed facade openings, including under roll courses, among which a set of glazed garden doors with fanlights and side lights.
The interior of no. 422 has been substantially altered, but the interior of no. 420 retains many original components and is representative of an early twentieth-century shophouse. The shop interior has an original shop display case with a glass wall composed of windows of glass etched in art nouveau style. The stucco decorations in the fairly high shop space are, however, nineteenth-century. The walls of the shop are still provided with early twentieth-century mouldings, doors with frames decorated with line ornaments and a service stair to the first storey. Under the stair panel doors within a moulded frame, which is found throughout the rest of the house. A door with glazing bars in the arched door frame to the rear left in the shop provides access to a connecting passage to a rear building. The shop is connected to the right of the passage with a room lying behind it, by means of sliding doors with art nouveau decorations in the etched panes standing under a shared fanlight with glazing bars. This room still contains an art nouveau stucco decoration on the ceiling. The room adjoins a small courtyard under a roof light, accessible via glazed sliding doors with a shared fanlight and etched floral decorations. The courtyard also adjoins a kitchen and a rear room, accessed via the aforementioned passage. The kitchen contains a corner wooden chimney and kitchen cupboards. The rear room is provided with a nineteenth-century fireplace with a chimney piece of black marble, a moulded cornice and likewise nineteenth-century stucco decorations on the ceiling. The passage also leads to a hall covered by a roof light with plastered walls and an opening with corbels in the upper corners. The sloping roof light rests on a beam decorated with line ornaments, supported by carved braces. A service stair in this hall leads to the rear part of the storey. The stair has a fine newel post, placed on the rounded stair tread. The storeys are substantially altered at the rear and contain only some nineteenth-century stucco decorations and a marble chimney piece. The living room in the front part also contains a fireplace with black marble chimney piece and art nouveau stucco decorations. The passage on the storey has a stucco ceiling. The stair to the second storey is a geometrical stair with lower and upper quarter sections. The roof truss structure still has the original rafters and roof dormers with glazing bars in the windows.
Valuation
The double shophouse is of general importance on account of its cultural-historical, architectural-historical and town-planning value.
- The double property has cultural-historical value as a distinctive expression of a typological development in residential/shop architecture.
- The double property has architectural-historical value as a good example of early twentieth-century shop architecture with a representative character, on account of the qualities of the design and on account of the distinctive use of materials and detailing.
- The double property has town-planning and ensemble value as a distinctive component of a closed facade wall in the historic town centre of Dordrecht and on account of the strong visual and functional coherence with the adjoining property (424-426).
- The double property is furthermore of importance on account of the high degree of integrity of the exterior and important parts of the interior.
Nearby in the register
- Winkelwoning, Voorstraat 424Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Voorstraat 412Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Voorstraat 467Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Voorstraat 457Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.