Rijksmonumentenregister · Netherlands
Torckschool
Rozendaal, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1842
- Address
- Rosendaalselaan 3, 6891 DE Rozendaal
- Place
- Rozendaal
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.00758, 5.96649
- Monument number
- 522248
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1838 map "Holland & Belgium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalige TORCKSCHOOL uit 1842, oorspronkelijk één-lokaal-school, waarvan het karakter vooral bepaald wordt door de nieuwe voorgevel in neo-renaissancestijl van de verbouwing in 1902, waarbij het panbd in twee lokalen gesplitst werd en naar voren uitgebreid. Het pand heeft een unieke ligging als visuele afsluiting van het fraaie beekdal en vormt zo de scheiding tussen het lagere deel van het dorp en het bovendeel bij het kasteel.
Omschrijving:
De school is gebouwd op een rechthoekige plattegrond en heeft één bouwlaag onder een schilddak gedekt met gesmoorde, verbeterde holle pannen. Aan de voorzijde bevindt zich achter de topgevel een steekkap. De voorgevel is opgetrokken als schoon werk. De overige gevels zijn gepleisterd en wit gesausd, ter camouflage van bouwsporen. De gepleisterde, langs alle gevels omlopende plint is grijs gesausd. De gevels worden afgesloten door een overstekende geprofileerde kroonlijst, nu met zinken hanggoten. Aan de zijde van de achtergevel bevindt zich een U-vormige éénlaags aanbouw onder een plat dak.
De symmetrische FRONTGEVEL, prominent in het zicht vanuit het dal, heeft geen ingang. De gevel is vier vensters breed, ieder venster heeft een witte latei. Hierboven fungeert een halfsteens segmentboogje als ontlasting. De vensters hebben 6-ruits stolpramen met een 2-ruits bovenlicht, voorzien van persiennes. Boven de twee middelste vensters bevindt zich een topgevel met in- en uitzwenkende zijden, waarlangs geprofileerde, gepleisterde lijsten. Het topstuk, een halfrond fronton, is ook aan de onderzijde met een geprofileerde lijst afgesloten. Ook onder het bovenste ojief van de geveltop loopt zo'n horizontale lijst. Op een gepleisterde band boven de twee middelste vensters is de tekst "Openbare School" geschilderd. Hierboven is een door een witte latei en een ontlastingsboogje afgesloten zoldervenster gelegen, dat voorzien is van een luik en een 4-ruits bovenlicht.
De LINKER ZIJGEVEL van de hoofdbouwmassa wordt asymmetrisch geleed door twee muurdammen, beide van oorsprong een hoekpilaster, waartussen zich een breed rechtgesloten venster bevindt, dat voorzien is van drie gekoppelde 6-ruits stolpramen met 2-ruits bovenlichten. De gehele oorspronkelijke ACHTERGEVEL is door jongere, lagere aanbouwen aan het oog onttrokken. Wel zijn de hoekpilasters met omgekorniste geprofileerde lijst zichtbaar.
De RECHTER ZIJGEVEL van de hoofdbouwmassa bezit een breed rechtgesloten venster, dat voorzien is van drie gekoppelde 6-ruits stolpramen met 2-ruits bovenlichten. Boven het venster is een paneel aangebracht met opschrift "Torckschool". De lage AANBOUW onder plat dak tegen de achtergevel heeft een U-vorm: een ondiep deel langs de achtergevel, twee haaks hierop staande vleugels en een ingangsportaal in de oksel van de - van voor af gezien - rechter aanbouw. Alleen de wit gepleisterde rechter vleugel met het eveneens wit gepleisterde portaal heeft een geprofileerde, ver uitkragende gootlijst, de rest een eenvoudig boeibord. De rechter vleugel heeft in de rechter zijgevel een groot, in de kopgevel een klein raam. Het vrijliggende deel van de linker gevel is blind. Het hier op aansluitende ingangsportaal heeft aan de achterzijde moderne glasdeuren. De vleugel langs de achtergevel is ongepleisterd en heeft vier kleine vensters. De linker vleugel is ongepleisterd, met uitzondering van de wit gepleisterde, blinde kopgevel. In de vernieuwde en nadien nog enkele malen gewijzigde rechter gevel bevindt zich nu een eenvoudige deur. De linker gevel bezit vooraan een venster met tweeruits stolpramen.
Waardering:
SCHOOLGEBOUW uit 1842, uitgebreid in 1902.
- Van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van een midden 19de-eeuws schoolgebouw en voor wat betreft de voorgevel een goed voorbeeld van een neo-renaissance gevel.
- Van stedenbouwkundig belang als in hoge mate beeldbepalend onderdeel van de historisch gegroeide dorpskern van Rozendaal. Het pand vormt de visuele afsluiting van de noordzijde van het parkachtige dal van de Rozendaalse beek. Hierin heeft de voormalige school tevens een ensemblewaarde in relatie tot de nabij gelegen voormalige onderwijzerswoning, alsmede de overige historische bebouwing in het beekdal.
- Van cultuurhistorisch belang als voormalige één-lokaal-school uit het midden van de 19de eeuw; het gebouw illustreert een ontwikkelingsfase in de onderwijsbouw.
- Van lokaal-historisch belang als oude dorpsschool.
Cultuurhistorische omschrijving
In het midden van de 18de eeuw bouwde de Heer van Rosendael, Lubbert Adolf Torck, voor het dorp een eigen kerk die in 1758 werd ingewijd.
Voor de koster, tevens schoolmeester, werd een bestaande herberg als woning en schooltje ingericht. In 1812 werd hier bij een apart "schoolhuisje" gebouwd. Op een hellend terrrein aan de noordzijde van het dal van de Rozendaalse beek, begrenst door de beboste helling van de Koningsberg, werd in 1842 een nieuwe Openbare Lagere SCHOOL van Rozendaal gebouwd, het nog bestaande gebouw. De in opzet eenvoudige school, die bekend is als de "Torckschool" werd in 1842 gebouwd naar ontwerp van P. Verwaijen in opdracht van de toenmalige heer van Rosendael, Assueer Lubbert Adolf Torck. De school zou tot 1950 eigendom van de kasteelheer blijven. De school had oorspronkelijk slechts één lokaal. De voorgevel had een centrale ingang in een risaliet, rechts en links bevond zich één acht-ruits schuifraam. Het schilddak droeg de schoorsteen op het midden van de nok. Het dak had geen goten, het overstek rustte op de deels nog bestaande geprofileerde houten lijst.
In 1902 werd de school verbouwd door de Velpse aannemer E.J. Muis. Van deze verbouwing stamt de huidige, neo-renaissance-voorgevel. Tevens werd er een tussenmuur aangebracht, zodat er twee lokalen ontstonden. Gezien de hoekpilasters tegen de zijgevel is bij deze verbouwing sprake van een uitbreiding van de bouwmassa naar voren toe; de homogeniteit van de voorgevel is hiermee verklaard. De geprofileerde lijst, die bij de achterste hoekpilasters omgekornist is, loopt boven de afgeknotte voorste pilasters recht door. In het houtwerk is daar echter nog een verstek afleesbaar: om de voorste hoekpilaster was de lijst eveneens omgekornist.
Het ontwerp voor de nieuwe voorgevel werd gemaakt door een knecht van E.J. Muis, die de tekenschool bezocht had; behalve die tekening werd niets op papier gezet. In 1938 werden de toiletten verbeterd en werd er een fietsenhok bijgebouwd. In de jaren zestig werden aan de achterzijde nog een aantal lokalen toegevoegd die later deels weer afgebroken werden. De eenvoudige bakstenen schoorstenen die zich vanaf 1902 op de vier hoeken van het gebouw bevonden, zijn later verwijderd. In 1973 werd aan de Steenhoek een nieuwe grotere school in gebruik genomen. De Torckschool wordt nu als peuterspeelzaal en als verenigingslokaal gebruikt.
De vormgeving van de voorgevel is geïnspireerd op 16de-eeuwse Gelders-Overijsselse voorbeelden. De verspringende witte pleisterblokjes die langs de lijst getrapt omhoog lopen moeten dekblokken suggereren, als was de profiellijst uit natuursteen opgebouwd. Als zodanig wordt hier het eveneens op imitatie berustende effect van de gepleisterde hoekketting van deze gevel herhaald.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former TORCKSCHOOL from 1842, originally a one-classroom school, the character of which is determined especially by the new front facade in neo-renaissance style from the 1902 renovation, during which the building was divided into two classrooms and extended forward. The building has a unique location as the visual closure of the beautiful valley of the stream and thus forms the division between the lower part of the village and the upper part near the castle.
Description:
The school is built on a rectangular plan and has one storey under a hipped roof covered with diminished improved hollow tiles. At the front, behind the stepped gable is a catslide roof. The front facade is constructed as ashlar. The remaining facades are rendered and whitewashed, to conceal building traces. The rendered plinth running along all facades is grey-washed. The facades are terminated by an overhanging moulded cornice, now with zinc gutters. On the side of the rear facade is a U-shaped single-storey extension under a flat roof.
The symmetrical FRONT FACADE, prominent in the view from the valley, has no entrance. The facade is four windows wide, each window has a white lintel. Above this a half-brick segmental arch serves as a relieving arch. The windows are 6-pane sash windows with a 2-pane fanlight, fitted with blinds. Above the two central windows is a stepped gable with inward and outward-sloping sides, along which run moulded, rendered bands. The top piece, a semicircular pediment, is also closed at the underside with a moulded band. Also below the upper ogee of the gable top runs such a horizontal band. On a rendered band above the two central windows is painted the text "Openbare School". Above this is a loft window enclosed by a white lintel and a relieving arch, which is furnished with a shutter and a 4-pane fanlight.
The LEFT SIDE FACADE of the main building mass is asymmetrically articulated by two wall piers, both originally a corner pilaster, between which is a wide rectangular-headed window, furnished with three coupled 6-pane sash windows with 2-pane fanlights. The entire original REAR FACADE is concealed from view by younger, lower extensions. The corner pilasters with overturned moulded band are however visible.
The RIGHT SIDE FACADE of the main building mass has a wide rectangular-headed window, furnished with three coupled 6-pane sash windows with 2-pane fanlights. Above the window is a panel with the inscription "Torckschool". The low EXTENSION under flat roof against the rear facade has a U-shape: a shallow part along the rear facade, two wings at right angles to this and an entrance portal in the corner of the - viewed from the front - right extension. Only the white-rendered right wing with the likewise white-rendered portal has a moulded, far projecting gutter band, the rest a simple barge board. The right wing has a large window in the right side facade, a small window in the end facade. The free-standing part of the left side is blank. The entrance portal adjoining here has modern glass doors on the rear side. The wing along the rear facade is unrendered and has four small windows. The left wing is unrendered, with the exception of the white-rendered, blank end facade. In the renewed and subsequently several times modified right facade is now a simple door. The left facade has at the front a window with two-pane sash windows.
Valuation:
SCHOOL BUILDING from 1842, extended in 1902.
- Of architectural-historical significance as an example of a mid-19th-century school building and as regards the front facade a good example of a neo-renaissance facade.
- Of townscape significance as a highly character-defining component of the historically developed village centre of Rozendaal. The building forms the visual closure of the north side of the park-like valley of the Rozendaalse stream. In this the former school also has ensemble value in relation to the nearby former schoolmaster's house, as well as the other historic buildings in the valley.
- Of cultural-historical significance as a former one-classroom school from the middle of the 19th century; the building illustrates a development phase in school building.
- Of local-historical significance as an old village school.
Cultural-historical description
In the middle of the 18th century the Lord of Rosendael, Lubbert Adolf Torck, built a church for the village which was consecrated in 1758.
For the sexton, also schoolmaster, an existing inn was converted into accommodation and a small schoolhouse. In 1812 a separate "schoolhouse" was built here. On sloping ground on the north side of the valley of the Rozendaalse stream, bounded by the wooded slope of the Koningsberg, a new Public Elementary SCHOOL of Rozendaal was built in 1842, the still existing building. The school, simple in design, which is known as the "Torckschool" was built in 1842 to the design of P. Verwaijen on the instructions of the then Lord of Rosendael, Assueer Lubbert Adolf Torck. The school would remain the property of the castle lord until 1950. The school originally had only one classroom. The front facade had a central entrance in a risalit, to the right and left was one eight-pane sash window. The hipped roof carried the chimney in the middle of the ridge. The roof had no gutters, the overhang rested on the partly still existing moulded wooden band.
In 1902 the school was renovated by the Velp contractor E.J. Muis. The current neo-renaissance front facade dates from this renovation. At the same time an internal wall was inserted, creating two classrooms. Given the corner pilasters against the side facade, this renovation involved an extension of the building mass toward the front; the homogeneity of the front facade is thus explained. The moulded band, which at the rear corner pilasters is overturned, runs straight above the truncated front pilasters. In the woodwork, however, a mitre can still be read there: the band around the front corner pilaster was also overturned.
The design for the new front facade was made by an apprentice of E.J. Muis, who attended the drawing school; apart from that drawing nothing was set down on paper. In 1938 the toilets were improved and a bicycle shed was added. In the nineteen sixties a number of classrooms were added to the rear which were later partly demolished. The simple brick chimneys which, from 1902 onwards, stood on the four corners of the building, were later removed. In 1973 a new larger school was opened at the Steenhoek. The Torckschool is now used as a nursery playroom and as a meeting room.
The design of the front facade is inspired by 16th-century Gelders-Overijssel examples. The projecting white render blocks which run stepped upward along the band are meant to suggest coping stones, as if the moulded band were built up from natural stone. In this way the likewise imitative effect of the rendered corner chain of this facade is repeated.
Nearby in the register
- Industrie- en poldermolen, Rosendaalselaan 3 aIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Rosendaalselaan 1Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rosendaalselaan 6Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rosendaalselaan 4Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.