Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fabrieksgebouw, Renkumse Veerweg 3
Heteren, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Fabrieksgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1925 - 1950
- Address
- Renkumse Veerweg 3, 6666 LE Heteren (Overbetuwe 25)
- Place
- Heteren
- Municipality
- Overbetuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.96540, 5.72887
- Part of complex
- 521804
- Monument number
- 521806
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "Verklaring van het algemeen nut der onteigening van eigendommen in de gemeente Horssen, noodig voor den aanleg van eene wetering door het waterschap "de Gecombineerde waterlossing der polderdistricten Rijk van Nijmegen en Maas en Waal"" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
In dit FABRIEKSGEBOUW zijn thans de KLEIVOORBEWERKINGSMACHINE (westzijde) en de kunstmatige DROGERIJ (oostzijde) ondergebracht. Het langgerekte, vrijstaande gebouw op rechthoekig grondplan betrof oorspronkelijk een houten (droog?)loods met twee evenwijdige zadeldaken. De gemeenschappelijke zakgoot lag toen ongeveer even hoog als de dakvoet. De dakschilden zijn belegd met een grote diversiteit aan dakpannen, zoals rode en gesmoorde oud-Hollandse pannen en rode verbeterde Hollandse pannen. De voorranden van het oude dakgedeelte zijn afgedekt met windveren. De langgerekte zadeldaken hebben een nokrichting van oost naar west.
Na de Tweede Wereldoorlog zijn de lange zijden van het gebouw over de volledige lengte uitgebouwd onder doorgetrokken dakschild. De gevels zijn toen grotendeels versteend en voorzien van grote schuifdeuren en drieruits betonnen stalramen.
De houtconstructie van het oude, tweebeukige bouwdeel bestaat uit drie rijen stijlen. De middelste rij bevindt zich recht onder de zakgoot. De reeks stijlen aan de buitenzijde bevindt zich ter plaatse van de oorspronkelijke dakvoet, en is thans opgenomen in later toegevoegd muurwerk. De stijlen ondersteunen nokstijlspanten met horizontale balken en schoren. Deze houtconstructie draagt een (geïsoleerde) sporenkap.
In het westelijke deel van het fabrieksgebouw staat ten behoeve van de voorbewerking van de klei een MACHINE met drie units opgesteld. De machine is afkomstig van een fabriek uit Helden-Panningen en dateert uit het derde kwart van de 20ste eeuw. Op machinale wijze wordt de klei in de gewenste plastische samenstelling, vermenging en hoeveelheid naar de pers gevoerd waar de ballen klei in vormen wordt geworpen. Het spoelen, bezanden en onderzetten van de vormbakken maakt eveneens onderdeel uit van dezelfde machine. In de achterliggende DROGERIJ worden de stenen kunstmatig gedroogd in tunnels (XXc).
In westelijke richting aansluitend op dit fabrieksgebouw is een SMALSPOOR aangelegd op een dijklichaam dat leidt naar de kleiput. Een moderne graafmachine schept de klei in een kipkar die vervolgens door een diesellocomotief (DIMO) over het smalspoor naar het gebouw wordt gereden.
Waardering
FABRIEKSGEBOUW, inclusief kleivoorbewerkingsMACHINE, DROGERIJ en SMALSPOOR.
- Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed en gedeeltelijk gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een langgerekt fabrieksgebouw ten behoeve van het bewerken van de klei en het drogen van de vormelingen. Het object wordt gekenmerkt door een uiterst functionele architectuur.
- Van stedenbouwkundige waarde als essentieel onderdeel van een markant in het Gelderse rivierengebied gesitueerd en compleet steenbakkerij-complex. Het object heeft wegens haar functie en de inrichting van het fabrieksterrein ensemblewaarde met het omringende landschap en de overige bebouwing van het complex.
- Van cultuurhistorische waarde vanwege de karakteristieke langgerekte verschijningsvorm met grote pannen daken. Het object is van belang als uitdrukking van de voor deze regio sedert het midden van de 19de eeuw zeer belangrijke nijverheid van de baksteenfabricage. Bovendien draagt het bij aan de bijzonder illustratieve waarde van dit fabriekscomplex, niet in het minst door de in het gebouw ondergebrachte en nog in bedrijf zijnde drooginrichting en kleivoorbewerkingsmachine, alsmede het hiermee verbonden smalspoor.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
This FACTORY BUILDING currently houses the CLAY PREPARATION MACHINE (west side) and the artificial DRYING ROOM (east side). The elongated, detached building on a rectangular plan originally consisted of a timber (drying?) shed with two parallel gabled roofs. The common valley gutter then lay approximately at the same height as the roof edge. The roof coverings are laid with a large diversity of roof tiles, such as red and blackened old-Dutch tiles and red improved Dutch tiles. The front edges of the old roof section are covered with wind-ridge tiles. The elongated gabled roofs have a ridge direction from east to west.
After the Second World War, the long sides of the building were extended over the full length under a carried-through roof covering. The façades were then largely bricked up and provided with large sliding doors and three-pane concrete stable windows.
The timber structure of the old, two-aisle section consists of three rows of posts. The middle row is located directly under the valley gutter. The row of posts on the outside is located at the position of the original roof edge, and is now incorporated in later added masonry. The posts support collar-tie roof trusses with horizontal beams and braces. This timber structure carries a (insulated) common rafter roof.
In the western part of the factory building, a MACHINE with three units is installed for the purposes of clay preparation. The machine is from a factory in Helden-Panningen and dates from the third quarter of the 20th century. The clay is mechanically fed in the desired plastic composition, mixture and quantity to the press where the clay balls are thrown into moulds. The rinsing, sanding and setting of the moulds is also part of the same machine. In the adjoining DRYING ROOM behind, the bricks are artificially dried in tunnels (XXc).
Connecting westward to this factory building, a NARROW-GAUGE RAILWAY has been laid on an embankment leading to the clay pit. A modern excavator scoops the clay into a tipper wagon which is then transported by a diesel locomotive (DIMO) over the narrow-gauge railway to the building.
Valuation
FACTORY BUILDING, including clay preparation MACHINE, DRYING ROOM and NARROW-GAUGE RAILWAY.
- Of architectural-historical value as a typologically good and partially well-preserved example of an elongated factory building for the purposes of clay processing and drying of unmoulded bricks. The object is characterized by extremely functional architecture.
- Of urban-planning value as an essential component of a distinctive brick-works complex situated in the Gelderland river region and complete in all its parts. The object has ensemble value with the surrounding landscape and other buildings of the complex due to its function and the layout of the factory grounds.
- Of cultural-historical value due to the characteristic elongated appearance with large roof tiles. The object is important as an expression of the brick-making industry, which has been very important to this region since the middle of the 19th century. Moreover, it contributes to the particularly illustrative value of this factory complex, not least through the drying installation and clay preparation machine housed in the building and still in operation, as well as the narrow-gauge railway connected to it.
Nearby in the register
- Droogschuur, Renkumse Veerweg 3Industrieunder 1 mi
- Steenoven, Renkumse Veerweg 3Industrieunder 1 mi
- Droogschuur, Renkumse Veerweg 3Industrieunder 1 mi
- Droogschuur, Renkumse Veerweg 3Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.