Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemeentehuis, Langestraat 11
Winschoten, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Gemeentehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895 - 1896
- Address
- Langestraat 11, 9671 PA Winschoten (Oldambt 20)
- Place
- Winschoten
- Municipality
- Oldambt
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.14366, 7.03833
- Monument number
- 521771
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
GEMEENTEHUIS gebouwd in 1895/96 naar een ontwerp van gemeente-architect K. de Grooth bijgestaan door Rijksbouwmeester C.H. Peters in een stijl waarin Neo-Renaissance en Neo-Gotische elementen zijn te herkennen. Aannemer was de heer Jb. IJzer; het schilderwerk werd uitgevoerd door J.M. Sprang. Zowel de hal als de gehele eerste verdieping verkeren in opvallend gave staat. Tevens zijn in het gemeentehuis zeer waardevolle interieuronderdelen aanwezig, zoals in de B&W kamer een mythologische vertelling door Jan Ossenbeek uit 1939 geschonken door H. Rotschild, in de rijk gedecoreerde raadzaal het beschilderde plafond met op de consoles de acht deugden aangebracht door hofschilder A.H. Trautwein uit Den Haag (onder andere gouden koets gedecoreerd), het portret van koningin Wilhelmina uit 1905 en de medaillons door portretschilder H.A. Sangster. Aan de achterzijde is een nieuwe vleugel aangebouwd die wegens te geringe ouderdom niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking komt.
Het gemeentehuis is prominent gelegen in het centrum van Winschoten op de hoek van de Langestraat en de Johan Modastraat.
Omschrijving
GEMEENTEHUIS bestaande uit een rechthoekig volume met aan de rechterzijde een toren op vierkante plattegrond.
Het twee verdiepingen hoge, onderkelderde GEMEENTEHUIS op nagenoeg rechthoekige plattegrond is opgetrokken in rode baksteen op een trasraam van roodbruine baksteen aan de voorzijde afgezet met een geprofileerde hardstenen lijst en aan de overige zijden met een geprofileerde rood/oranje steen; sierankers; voorzijde gevelbanden en waterlijst van zandsteen; overige zijden waterlijst van rood/oranje geprofileerde steen; decoratief gemetseld fries (voorzijde o.a. driepasbogen); Het pand wordt gedekt door een samengestelde kap met leidekking; gemetselde nokschoorsteen; crête; op zowel het dakvlak aan de zuidwest- als zuidoostzijde twee dakkapellen onder schilddak bekroond met een piron waarin een staand venster. De gevels worden geleed door T-vensters met drieruits bovenlichten waarin gekleurd glas-in-lood onder een segmentboog van rode baksteen en zandsteen en trommel gevuld met gekleurd metselmozaïek; onder de vensters een vlak van rode baksteen met aan de onderzijde een band van geglazuurde geprofileerde bruine steen met op de hoeken zandsteen.
De entree in segmentboogvormig portiek bevindt zich rechts in de risalerende tuitgevel aan de voorzijde (zuidwestgevel) en bestaat uit twee houten paneeldeuren waarin gekleurd glas-in-lood waarvoor smeedijzer met getoogd bovenlicht waarin vijf klimmende rondbogen waarin gekleurd glas-in-lood; vijf treden hoge hardstenen stoep; links in het portiek een smal getoogd staand venster met diefijzers. Het portiek wordt aan de rechterzijde ondersteund door een zandstenen zuil met hardstenen basement en zandstenen fantasie-kapiteel met op de hoeken een leeuwenkop. Aan de linkerzijde van het portiek twee getoogde T-vensters met in het bovenlicht drie klimmende rondbogen. Op de eerste verdieping een balkon met balustrade van zandsteen; centraal een zandstenen plaquette waarop staat geschreven `S.P.Q.W.' (Senatus Populus Que Winschotanus); op de vier pijlers een zandstenen leeuw met wapenschild; zandstenen consoles met aan de voorzijde een leeuwenkop; drie dubbele houten balkondeuren waarin glas met drieruits bovenlichten waarin gekleurd glas-in-lood; tussen de balkondeuren twee nissen met segmentvormig achterveld en zandstenen baldakijn en onderbouw. In de top vier uitgespaarde gevelvelden waarin vier staande vensters, waarvan één met glas-in-lood, met aan weerszijden drie nissen, waarboven in een uitgespaard gevelveld een staand venster met aan weerszijden twee nissen, alle onder driepasboog van zandsteen en rode baksteen en trommel gevuld met gekleurd metselmozaïek. De tuitgevel wordt bekroond met drie rechthoekige gemetselde tuitstukken afgedekt met zandsteen; op de hoeken een gemetselde tuit afgedekt met zandsteen. In het terugspringende rechter geveldeel aan de voorzijde drie T-vensters met aan de linkerzijde een segmentboogvormig portiek onder schilddak. Het portiek dat wordt ondersteund door de zandstenen zuil van het portiek van de entree heeft aan de voorzijde een gemetseld muurtje afgedekt met zandsteen waarop centraal een engelenkop met lezenaar en rechts een leeuw met het gemeentewapen van Winschoten; aan de voorzijde een zandstenen plaquette waarop staat geschreven `MDCCCXCVI'; aan de achterzijde een getoogd T-venster met bovenlicht waarin vijf klimmende rondbogen waarin gekleurd glas-in-lood; de beide portieken worden van elkaar gescheiden door een ijzeren hek. Op de eerste verdieping vier T-vensters.
Centraal in de noordwestgevel een gemetselde steunbeer met aan de linkerzijde een niet-origineel vierdelig venster (oorspronkelijk entree publieke tribune) en aan de rechterzijde drie T-vensters.
Tegen de achtergevel (noordoostzijde) is een niet-origineel volume (niet beschermd) aangebouwd. In de top van de tuitgevel vier staande vensters waarvan twee dichtgezet waarboven een staand venster.
Centraal in de zuidoostgevel bevindt zich de naar voren springende toren. De vijf verdiepingen hoge toren is opgetrokken op vierkante plattegrond; zandstenen gevelbanden en waterlijsten; goot op klossen; op de vierde verdieping aan elke zijde vier staande galmgaten met houten roosters; aan de zuidoostzijde op de begane grond twee staande getoogde vensters en op zowel de eerste, tweede als derde verdieping twee getoogde staande vensters waarin gekleurd glas-in-lood; aan de achterzijde op de begane grond een staand getoogd venster waarin gekleurd glas-in-lood met diefijzers. De toren wordt gedekt door een houten spits bekleed met leien met aan elke zijde een uurwerk onder houten afdak met zadeldak bekroond met een piron. Op de spits een achthoekige houten bovenbouw met aan elke zijde een opening onder driepasboog en balustrade. De toren wordt bekroond met een loden uivormige helm met op de nok een windwijzer. Aan de linkerzijde van de toren twee smalle H-vensters met gekleurd glas-in-lood in het bovenlicht. Aan de rechterzijde van de toren twee samengestelde driedelige vensters met bovenlicht.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: de houten paneeldeuren, op zowel de begane grond als eerste verdieping in de hal de kruisribgewelven rustend op zandstenen zuilen met fantasie-kapiteel, de marmeren vloer, de hardstenen bordestrap met leuning van smeedijzer en hout, in de hal op de begane grond het gekleurde tegeltableau uit 1895 van de firma Rozenburg uit Den Haag en het gemeente wapen waarop afgebeeld St. Vitus als monnik, op de eerste verdieping in de B&W kamer de houten paneellambrizering, de houten tafel met stoelen, het portret van burgemeester H.I. Schönfeld, een mythologische vertelling gemaakt door Jan Ossenbeek uit 1939 geschonken door H. Rotschild, in de raadzaal de houten paneellambrizering, de parketvloer, het beschilderde balkenplafond gedragen door acht consoles waarop afgebeeld de acht deugden (vigilantia, spes, sapientia, veritas, parcemonia, confidentia, justitia, fortitudo) aangebracht door hofschilder A.H. Trautwein uit Den Haag, het portret van koningin Wilhelmina uit 1905 van stof gemaakt door Trautwein, de medaillons van portretschilder H.A. Sangster, het portret van Willem van Oranje geschonken in 1938, in de toren het mechanische uurwerk.
Waardering
Gemeentehuis van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een gemeentehuis uit 1895/96 in de provincie Groningen met Neo-Renaissance en Neo-Gotische elementen
- vanwege de opvallende vormgeving en zeer rijke detaillering
- vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van zowel exterieur als delen van het interieur
- vanwege de zeer waardevolle interieuronderdelen
- als goed voorbeeld van het oeuvre van gemeente-architect K. de Grooth bijgestaan door Rijksbouwmeester C.H. Peters
- vanwege de beeldbepalende ligging in het centrum van Winschoten
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
TOWN HALL built in 1895/96 to a design by municipal architect K. de Grooth assisted by State Architect C.H. Peters in a style in which Neo-Renaissance and Neo-Gothic elements can be recognised. The contractor was Mr. Jb. IJzer; the paintwork was carried out by J.M. Sprang. Both the hall and the entire first storey are in remarkably good condition. The town hall also contains very valuable interior components, such as a mythological narrative by Jan Ossenbeek from 1939 donated by H. Rotschild in the B&W room, in the richly decorated council chamber the painted ceiling with the eight virtues depicted on the consoles by court painter A.H. Trautwein from The Hague (including a decorated golden carriage), the portrait of Queen Wilhelmina from 1905 and the medallions by portrait painter H.A. Sangster. A new wing has been added to the rear which, due to its recent date, does not qualify for protection by the state.
The town hall is prominently situated in the centre of Winschoten at the corner of the Langestraat and the Johan Modastraat.
Description
TOWN HALL consisting of a rectangular volume with a tower on a square floor plan on its right side.
The two-storey, semi-baslemented TOWN HALL on an approximately rectangular floor plan is built in red brick on a trasraam of reddish-brown brick at the front finished with a moulded sandstone plinth and on the other sides with a moulded red/orange stone; ornamental wall anchors; front facade bands and drip moulding of sandstone; other sides drip moulding of red/orange moulded stone; decoratively bonded frieze (front including trefoil arches); the building is covered by a compound roof with slate roofing; bonded roof ridge chimney; crête; on both the roof plane on the southwest and southeast side two roof dormers under hipped roof topped with a finial in which a standing window. The facades are articulated by T-windows with three-light fanlights with coloured stained glass under a segmental arch of red brick and sandstone and barrel filled with coloured brick mosaic; below the windows a panel of red brick with at the base a band of glazed moulded brown stone with sandstone at the corners.
The entrance in segmental arch-shaped portico is located to the right in the projecting spout gable at the front (southwest facade) and consists of two wooden panelled doors with coloured stained glass in front of wrought iron with a segmental fanlight with five climbing round arches with coloured stained glass; five-step high sandstone stoop; to the left in the portico a narrow segmental standing window with burglar bars. The portico is supported on the right side by a sandstone column with sandstone basement and sandstone fantasy capital with a lion's head at the corners. To the left of the portico two segmental T-windows with in the fanlight three climbing round arches. On the first storey a balcony with sandstone balustrade; centrally a sandstone plaque inscribed 'S.P.Q.W.' (Senatus Populus Que Winschotanus); on the four pillars a sandstone lion with heraldic shield; sandstone consoles with a lion's head on the front; three double wooden balcony doors with glass with three-light fanlights with coloured stained glass; between the balcony doors two niches with segmental back field and sandstone baldachin and base. In the top four recessed facade fields with four standing windows, one of which with stained glass, with three niches on either side, above which in a recessed facade field a standing window with two niches on either side, all under trefoil arch of sandstone and red brick and barrel filled with coloured brick mosaic. The spout gable is crowned with three rectangular bonded spout pieces finished with sandstone; at the corners a bonded spout finished with sandstone. In the receding right facade section at the front three T-windows with a segmental arch-shaped portico on the left side under hipped roof. The portico supported by the sandstone column of the entrance portico has on the front a bonded wall finished with sandstone with centrally an angel's head with lectern and to the right a lion with the municipal coat of arms of Winschoten; on the front a sandstone plaque inscribed 'MDCCCXCVI'; on the back a segmental T-window with fanlight with five climbing round arches with coloured stained glass; the two porticos are separated from each other by an iron gate. On the first storey four T-windows.
Centrally in the northwest facade a bonded buttress with on the left side a non-original four-part window (originally entrance to public gallery) and on the right side three T-windows.
Against the rear facade (northeast side) a non-original volume (unprotected) has been built. In the top of the spout gable four standing windows of which two blocked up above which a standing window.
Centrally in the southeast facade is the projecting tower. The five-storey high tower is built on a square floor plan; sandstone facade bands and drip mouldings; gutter on brackets; on the fourth storey on each side four standing sound holes with wooden grilles; on the southeast side on the ground floor two standing segmental windows and on both the first, second and third storeys two segmental standing windows with coloured stained glass; on the rear on the ground floor a standing segmental window with coloured stained glass with burglar bars. The tower is covered by a wooden spire clad with slates with on each side a clock mechanism under wooden canopy with saddle roof topped with a finial. On the spire an octagonal wooden superstructure with an opening under trefoil arch and balustrade on each side. The tower is crowned with a lead owl-shaped helm with a weathervane on the ridge. To the left of the tower two narrow H-windows with coloured stained glass in the fanlight. To the right of the tower two composite three-part windows with fanlight.
In the INTERIOR are among other things of importance: the wooden panelled doors, on both the ground floor and first storey in the hall the cross-rib vaults resting on sandstone columns with fantasy capital, the marble floor, the sandstone flight of stairs with handrail of wrought iron and wood, in the hall on the ground floor the coloured tilework tableau from 1895 by the firm Rozenburg from The Hague and the municipal coat of arms depicting St. Vitus as a monk, on the first storey in the B&W room the wooden panelled wall lining, the wooden table with chairs, the portrait of burgemeester H.I. Schönfeld, a mythological narrative made by Jan Ossenbeek from 1939 donated by H. Rotschild, in the council chamber the wooden panelled wall lining, the parquet floor, the painted beam ceiling carried by eight consoles depicting the eight virtues (vigilantia, spes, sapientia, veritas, parcemonia, confidentia, justitia, fortitudo) applied by court painter A.H. Trautwein from The Hague, the portrait of Queen Wilhelmina from 1905 made of fabric by Trautwein, the medallions by portrait painter H.A. Sangster, the portrait of William of Orange donated in 1938, in the tower the mechanical clock mechanism.
Valuation
Town hall of general importance due to architectural and cultural historical value:
- as an example of a town hall from 1895/96 in the province of Groningen with Neo-Renaissance and Neo-Gothic elements
- due to the striking design and very rich detailing
- due to the relatively high degree of integrity of both exterior and parts of the interior
- due to the very valuable interior components
- as a fine example of the work of municipal architect K. de Grooth assisted by State Architect C.H. Peters
- due to the dominant location in the centre of Winschoten
Nearby in the register
- Hotel de NederlandenHorecaunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Burgemeester Schönfeldplein 1 A 4 Winschoten (Oldambt 20)Industrieunder 1 mi
- Bibliotheek, Dr. D. Bosstraat 16Welzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Kerk, Torenstraat 10Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.