Rijksmonumentenregister · Netherlands
Verenigingsgebouw, Kerkring 17
Willemstad, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Vergadering en vereniging
- Function
- Verenigingsgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1906
- Address
- Kerkring 17, 4797 AA Willemstad (Moerdijk 30)
- Place
- Willemstad
- Municipality
- Moerdijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.69155, 4.43868
- Monument number
- 521729
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1886 map "20. Willemstad (1886)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Binnen de bebouwde kom van Willemstad aan de zuidoostelijke zijde van het carré van de Kerkring ligt het VERENIGINGSGEBOUW van de Nederlandse Hervormde Gemeente. Het pand is het enige dat aan de Kerkring achter de rooilijn ligt, zodat ter breedte van het pand een aan drie zijden omsloten pleintje is ontstaan. Aan de achterzijde grenst het aan tuinen. Het pand ligt met de nok haaks op de Kerkring. De gevelsteen boven de hoofdingang vermeldt de tekst: BETH-EL. DE EERSTE STEEN GELEGD DEN 14 MAART 1906 DOOR DEN PRESIDENT-KERKVOOGD G.D. KNOOK. Het pand heeft stijlelementen van de Neo-Renaissance. Het verenigingsgebouw functioneert nog steeds als zodanig en heeft weinig veranderingen ondergaan. De belangrijkste ingreep gold, in circa 1970, de bouw van een muur tussen de zaal en het voorste deel van het gebouw. Hierdoor verdween de open galerij op de verdieping. In de zaal is een verlaagd plafond aangelegd, waardoor de tuimellichten aan de zij- en achtergevel zijn vervangen door een vaste stenen invulling.
Omschrijving.
Het op langwerpige plattegrond in kruisverband baksteen opgetrokken gebouw met geknipte voeg bestaat aan de voorzijde uit twee bouwlagen met zolderverdieping onder een met zwarte kruispannen gedekt mansardeschilddak. Eenlaags met zolderverdieping is de achterzijde van het pand dat circa tweederde van het bouwvolume beslaat en waarin de verenigingszaal ligt.
Lijstgoten liggen op de achter- en zijmuren. De symmetrische voorgevel is vier raamassen breed en heeft een risalerende ingangspartij bekroond door een trapgevel met makelaar. De ingang ligt boven een brede hardstenen stoep en heeft dubbele segmentboog paneeldeuren met figuratieve koperen deurknop. Alle vensters zijn afgesloten met een segmentboog van strekken met sluitsteen en voorzien van zestienruits ijzeren ramen met tuimellicht. De oculus in de topgevel heeft een ijzeren rozet.
Natuursteen is toegepast in de aanzet- en sluitstenen, banden en cordonlijsten onderlangs de vensters en in de topgevel. De gevel heeft een gecementeerde basis en wordt afgesloten met een fries en ruim overstekende geprofileerde kroonlijst. In de achtergevel en de zuidelijke zijgevel liggen elk drie rechtafgesloten zestienruits ijzeren ramen onder halfronde afsluiting met groter formaat baksteen vulling. Verder ligt in de zijgevel een achterdeur. De noordmuur is blind.
Inwendig ligt na de ingang een vestibule die toegang geeft tot de verenigingszaal die in hoogte en diepte de rest van het bouwvolume beslaat met in de achter- en zuidelijke zijmuur elk drie vensters. In de vestibule liggen ter linkerzijde een kamer en ter rechterzijde een keuken, sanitaire voorzieningen en trap naar de eerste verdieping. Hier bevindt zich aan de voorzijde overlangs de breedte een vergaderruimte die eerder de open galerij naar de zaal was.
Waardering.
Het verenigingsgebouw is van algemeen belang. Het is van cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van maatschappelijk-religieuze ontwikkelingen aan het eind van de negentiende en begin twintigste eeuw voor wat betreft bestemming en verschijningsvorm. Het is van architectuurhistorisch belang als vertegenwoordiger van een type gebouw dat veelal in een eenvoudige historiserende stijl werd gebouwd. Verder de esthetische kwaliteit van het ontwerp in combinatie met gebruik van natuursteen en ijzer. Het heeft ensemblewaarde als essentieel onderdeel van de bebouwing aan de Kerkring waar het door de bijzondere ligging een unieke plaats inneemt. Tevens staat het in visuele en functionele relatie tot het belangrijkste gebouw van de stad, de centraal gelegen N.H. Kerk. Het pand is vrijwel gaaf bewaard gebleven en bezit zeldzaamheidswaarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Within the built-up area of Willemstad on the south-eastern side of the square of the Kerkring lies the ASSOCIATION BUILDING of the Dutch Reformed Church. The building is the only one at the Kerkring set back behind the building line, so that at the width of the building a small courtyard enclosed on three sides has been created. On the rear side it borders on gardens. The building lies with its ridge perpendicular to the Kerkring. The cornerstone above the main entrance bears the text: BETH-EL. FIRST STONE LAID ON 14 MARCH 1906 BY PRESIDENT-CHURCHWARDEN G.D. KNOOK. The building has Neo-Renaissance style elements. The association building continues to function as such and has undergone few changes. The main alteration was made around 1970 with the construction of a wall between the hall and the front part of the building. This caused the open gallery on the upper storey to disappear. In the hall a lowered ceiling was installed, causing the roof lights on the side and rear facades to be replaced by fixed stone infill.
Description.
The building, erected on a rectangular floor plan in stretcher bond brickwork with struck joints, consists on the front of two storeys with attic storey beneath a mansard hipped roof covered with black cross tiles. The rear of the building, which comprises approximately two-thirds of the building volume and contains the association hall, is single-storey with attic storey.
Cornice gutters lie on the rear and side walls. The symmetrical front facade is four window bays wide and features a projecting entrance section crowned by a stepped gable with a stepped top. The entrance lies above a broad stone step and has double segmental arched panel doors with figurative brass door knob. All windows are enclosed with a segmental arch of stretchers with a keystone and fitted with sixteen-pane iron windows with roof lights. The oculus in the gable has an iron rosette.
Natural stone is used in the foundation and closing stones, bands and cordon mouldings beneath the windows and in the gable. The facade has a cemented base and is finished with a frieze and a widely overhanging moulded cornice. In the rear facade and the southern side facade each lie three straight-closed sixteen-pane iron windows under semi-circular closing with larger format brick infill. A rear door also lies in the side facade. The north wall is blind.
Internally, after the entrance lies a vestibule which gives access to the association hall which spans the remaining building volume in height and depth, with three windows each in the rear and southern side walls. In the vestibule, on the left side is a room and on the right side a kitchen, sanitary facilities and a staircase to the first floor. Here, on the front across the full width, is a meeting room which was previously the open gallery overlooking the hall.
Valuation.
The association building is of general interest. It is of cultural-historical importance as a particular expression of socio-religious developments at the end of the nineteenth and beginning of the twentieth century regarding its purpose and appearance. It is of architectural-historical importance as a representative of a type of building that was frequently built in a simple historicising style. Furthermore, the aesthetic quality of the design in combination with the use of natural stone and iron. It has ensemble value as an essential component of the buildings at the Kerkring where its particular location gives it a unique place. It also stands in visual and functional relation to the most important building in the city, the centrally located N.H. Church. The building has been preserved in virtually pristine condition and possesses rarity value.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kerkring 15Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkring 13Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkring 25Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkring 27Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.