Rijksmonumentenregister · Netherlands
R.K. Kerk H. Theresia
Landgraaf, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1933
- Address
- Salesianenstraat 118, 6374 TZ Landgraaf
- Place
- Landgraaf
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.91245, 6.04632
- Monument number
- 521666
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 428. Aachen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
R.K. KERK van de H. Theresia van het Kind Jezus en Don Bosco, 1933. Het betreft een ontwerp in traditionele stijl van architect ir. J. Beersma te Eygelshoven, gerealiseerd in opdracht van het R.K. Kerkbestuur van de Theresiaparochie te Ubach over Worms. Het kerkgebouw neemt een centrale plaats in in de grotendeels door architect J. Drummen te Brunssum ontworpen aanleg van de mijnwerkerswijk Lauradorp. Deze wijk is genoemd naar de voormalige, destijds op korte afstand gesitueerde particuliere mijnonderneming Laura & Vereeniging te Eygelshoven (thans gemeente Kerkrade). De naam van ir. J. Beersma kan bovendien in verband worden gebracht met het bouwbureau van deze particuliere mijn.
Omschrijving
De R.K. Kerk van de H. Theresia heeft een op het oosten gerichte, in hoofdvorm kruisvormige PLATTEGROND, welke aan de noordzijde is voorzien van een klokkentoren. Sacristie en priesterkoor zijn onderkelderd.
Het hoge schip en het ten opzichte daarvan verlaagde koor aan de oostzijde worden gedekt door ZADELDAKEN; de zijbeuken aan de noord- en zuidzijde, het entreeportaal en de kapellen van het westwerk en de sacristie aan de oostzijde achter het koor worden gedekt met LESSENAARSDAKEN. Het entreeportaal is onder een zadeldakje op het lessenaarsdak van het westwerk ingestoken. De klokkentoren beschikt over een TENTDAK, de verbinding tussen schip en toren heeft wederom een ZADELDAK. Het torendak is voorzien van een betonnen bolornament met kruis. De kerk wordt gedekt door in een vast patroon gelegde HOLLE PANNEN: twee rechts- én linksdekkende holle pannen, waartussen een niet-dekkende holle pan. Op de uitgebouwde bergplaats aan de zuidelijke zijbeuk zijn de holle pannen vervangen door rechtsdekkende Hollandse betonpannen. Vernieuwde zinken goten.
Diverse gevels hebben een bovenafdekking van GRESPANNEN.
Spitsboogvormige, ronde en rechthoekige stalen VENSTERS met glas-in-lood. Vensterrollagen. Houten DEUREN, zowel rechthoekig als segmentboogvormig. Deurstrekken.
Het exterieur van de kerk is geheel opgetrokken in rode BAKSTEEN, gemetseld in kettingverband en voorzien van open voegen. Bakstenen dorpels in de zijbeuken, de lichtbeuken in het schip hebben keramische vensterdorpels.
Het aanzien van de WESTGEVEL wordt bepaald door het vooruitspringende entreeportaal en de vensters van het zangkoor. Dit entreeportaal heeft een zadeldak, verzonken achter een kopgevel met uitkragende schouderstukken en een bovenafdekking met grespannen. Spitsboogvormige portaalopening met een zwaar gedimensioneerde betonnen sluitsteen. In de portaalopening een niet-authentiek hekwerk. Verdiept in het portaal een segmentboogvormige dubbele houten toegangsdeur, waarboven in reliëf een afbeelding van de H.Theresia. Aan weerszijden van de hoofdtoegang twee segmentboogvormige houten toegangsdeuren. Aan de noord- en zuidzijde van het entreeportaal respectievelijk een devotiekapel en de voormalige doopkapel, aan de zuidzijde een bergplaats, het trappenhuis naar het zangkoor en een devotiekapel. Deze uitbouwen worden gedekt door lessenaarsdaken, die in verbinding staan met de zijbeuken.
Het achter portaal en zijkapellen gelegen schip wordt aan de westzijde afgesloten door een tuitvormige gevel met uitkragende schouderstukken en een bovenafdekking van grèspannen. Drie spitsboogvormige stalen glas-in-loodvensters, waarboven één rond stalen venster met glas-in-lood. Voorzetramen.
De NOORD- en ZUIDGEVELS van het schip zijn, behoudens de klokkentoren aan de noordzijde, nagenoeg identiek. Het schip telt zeven traveeën, in de lichtbeuk elk voorzien van drie spitsboogvormige stalen vensters met glas-in-lood. De vensterassen aan de westzijde hebben twee spitsboogvormige stalen vensters. De onder lessenaarsdaken uitgebouwde zijbeuken hebben ter hoogte van de eerste en vierde travee (vanaf het oosten geteld) een uitgebouwde biechtstoelnis. Deze zijbeuken hebben twee kleine spitsboogvormige stalen glas-in-lood vensters per travee.
De uitgebouwde BERGPLAATS aan de zuidzijde is in de zuidelijke gevelzijde blind, in het korte vrijgebleven westelijke zijgeveldeel bevindt zich een spitsboogvormig stalen venster met glas-in-lood. In de oostgevel van de bergplaats een rechthoekige houten buitendeur. De bergplaats heeft uitkragende gevelhoeken met een afdekking van grespannen. De KLOKKENTOREN aan de noordzijde is met het hoofdvolume verbonden middels een loopbrug met rechthoekige stalen vensters en een lessenaarsdak, die boven de lichtbeuk op de dakconstructie van het schip is ingestoken. De toren heeft in de westelijke gevelzijde een rechthoekige houten toegangsdeur, ter hoogte van de trapbordessen een rechthoekig stalen venstertje en daarboven in elke gevelzijde twee spitsboogvormige stalen venster plus een rechthoekig galmgat met galmborden. Het achter het schip gelegen KOORVOLUME versmalt ten opzichte van het schip en heeft in beide gevelzijden twee spitsboogvormige stalen vensters met glas-in-lood. Koor en schip worden beëindigd door tuitgevel met uitkragende schouderstukken en een bovenafdekking met grèspannen. De achter het schip en koor geplaatste ABSIS versmalt wederom ten opzichte van het koor en heeft twee spitsboogvormige vensters met glas-in-lood in beide zijden van de lichtbeuk. De absis wordt aan de oostzijde beëindigd door een blinde tuitgevel met uitkragende schouderstukken en een bovenafdekking met grèspannen. De absis wordt aan de oost-, zuid- en noordzijde omgeven door zijbeuken c.q uitbouwen onder lessenaarsdak. Aan de zuidelijke gevelzijde heeft deze uitbouw tweemaal tweegewijs gekoppelde stalen spitsboogvensters met glas-in-lood en twee souterrainvensters; aan de noordelijke gevelzijde tweemaal driegewijs gekoppelde stalen spitsboogvensters met glas-in-lood. Twee verticaal ingedeelde stalen souterrainvensters. In de oostelijke gevelzijde een reeks van zeven spitsboogvormige stalen glas-in-loodvensters, waaronder een tweetal verticaal ingedeelde souterrainvensters. Aan weerszijden een rechthoekige houten buitendeur. De deur aan de noordzijde wordt voorafgegaan door een trapbordes, geplaatst achter een schutmuur.
De kapCONSTRUCTIE van het schip wordt gedragen door zeven stalen spanten.
Het INTERIEUR van de kerk wordt gekenmerkt door een driebeukig schip. Tussen schip en zijbeuken bevinden zich segmentboogvormige scheibogen. Drie spitsboogvensters per travee in de lichtbeuk. De zijbeuken worden traveegewijs onderling gescheiden door spitsbogen. In de zijbeuken per travee twee kleine spitsboogvormige vensters met glas-in-lood, waartussen kruiswegstaties. Tussen schip en koor, alsmede tussen koor en absis zijn scheimuren met spitsboogvormige openingen geplaatst. Met hout betimmerde stalen spanten, waartussen de lichte houten zolderingen zijn geplaatst. Het interieur van de kerk kenmerkt zich door decoratief geel schoon metselwerk in kettingverband met kleine open voegen. Het priesterkoor en vloer belegd met Solnhofer kalksteen.
De oorspronkelijke doopkapel in het westwerk is niet meer in gebruik. De doopvont is verplaatst naar een plaats vooraan in het schip, waartoe de opstelling van de banken is aangepast.
In dit interieur zijn onder meer van belang het marmeren hoofdaltaar; het oorspronkelijke priesterkoor met witmarmeren communiebanken, welke zijn ingelegd met groen en roze marmer; de oorspronkelijke kerkbanken op vlonders; het tabernakel met kruisbeeld in geslagen groen en geel koper, H. v.d. Heyden te Bodegraven, XXb; een hoogreliëf van Maria Hulp der Christenen in gekleurd geglazuurd terra-cotta boven het zij-altaar, 1952 van Jules Rummens; atelier St. Joris te Beesel een hoogreliëf van Don Bosco in gekleurd geglazuurd terra-cotta boven het zij-altaar, 1952 van Jules Rummens, atelier St. Joris te Beesel; de kruiswegstaties van grijze gebakken klei in hoog reliëf, ca. 1960, Sjef Drummen; de muurschilderingen op de scheiboog tussen schip en priesterkoor alsmede op de achterwand van het koor, Verheyen, ca. 1942. De gebrandschilderde ramen in de westwand en in het priesterkoor, 1941, vervaardigd door Louis van den Essen te Roermond en geschonken door de parochianen van Losser. In de westwand betreft het drie ramen, te weten een gekroonde Maria hulp der Christenen geflankeerd door een raam van Don Bosco met mijnwerkersgezin en een raam van Theresia van Lisieux. Boven deze drie ramen een rond raam met kniestuk van de H. Barbara, patrones der mijnwerkers, afgebeeld tegen de achtergrond van enkele mijngebouwen. In het priesterkoor een serie van zestien emblemata in glas-in-lood; veertien gebrandschilderde ramen met voorstellingen van de Apostelen en Evangelisten in het schip 1953-1954, vervaardigd door Jacques Verheijen.
Waardering
De R.K. Kerk van de mijnwerkerswijk Lauradorp is van cultuurhistorische waarde en vertegenwoordigt algemeen belang als bijzondere uitdrukking van de economische, sociaal-maatschappelijke en geestelijke ontwikkeling van de mijnstreek vanaf het derde decennium van de twintigste eeuw.
De architectuurhistorische waarden van de kerk worden bepaald door de traditionele bouwstijl, de betrokkenheid van architectect Beersma, door de esthetische kwaliteiten van diens ontwerp en de kwaliteit van het interieur.
De kerk is een essentieel onderdeel van het stedenbouwkundige plan dat aan de mijnwerkerswijk Lauradorp ten grondslag ligt, is vanwege deze situering ten zeerste verbonden met de ontwikkeling van de mijnstreek en van betekenis voor het aanzien van deze streek.
De kerk beschikt over een in hoge mate gaaf bewaard gebleven ex- en interieur en is van groot belang voor de structurele en visuele gaafheid van de mijnwerkerswijk Lauradorp.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
R.K. CHURCH of H. Theresia of the Child Jesus and Don Bosco, 1933. This concerns a design in traditional style by architect ir. J. Beersma of Eygelshoven, realised on commission of the R.K. Church Council of the Theresiaparochie in Ubach over Worms. The church building occupies a central place in the layout of the mining workers' district Lauradorp, designed largely by architect J. Drummen of Brunssum. This district is named after the former, at that time situated at short distance, private mining enterprise Laura & Vereeniging in Eygelshoven (now municipality Kerkrade). The name of ir. J. Beersma can moreover be connected with the building office of this private mine.
Description
The R.K. Church of H. Theresia has an east-facing, in principal form cross-shaped PLAN, which on the north side is provided with a bell tower. Sacristy and priest's choir are below ground level.
The high nave and the lowered choir in relation to it on the east side are covered by GABLED ROOFS; the side aisles on the north and south side, the entrance portal and the chapels of the west section and the sacristy on the east side behind the choir are covered with LEAN-TO ROOFS. The entrance portal is inserted under a small gabled roof on the lean-to roof of the west section. The bell tower has a HIP ROOF, the connection between nave and tower has again a GABLED ROOF. The tower roof is provided with a concrete ball ornament with cross. The church is covered by HOLLOW TILES laid in a fixed pattern: two right- and left-covering hollow tiles, between which a non-covering hollow tile. On the built-out storage area on the south side aisle, the hollow tiles have been replaced by right-covering Dutch concrete tiles. Renewed zinc gutters.
Various facades have a topping of ROOF TILES.
Pointy-arched, round and rectangular steel WINDOWS with leaded glass. Window shutters. Wooden DOORS, both rectangular and segmental-arched. Door handles.
The exterior of the church is entirely built up in red BRICK, mortared in chain bonding and provided with open joints. Brick windowsills in the side aisles, the clerestories in the nave have ceramic window sills.
The appearance of the WEST FACADE is determined by the projecting entrance portal and the windows of the choir gallery. This entrance portal has a gabled roof, recessed behind a stepped gable with projecting shoulderpieces and a topping with roof tiles. Pointed-arched portal opening with a heavily dimensioned concrete keystone. In the portal opening a non-authentic iron grille. Recessed in the portal a segmental-arched double wooden entrance door, above which in relief an image of H. Theresia. On either side of the main entrance two segmental-arched wooden entrance doors. On the north and south side of the entrance portal respectively a devotional chapel and the former baptismal chapel, on the south side a storage area, the staircase to the choir gallery and a devotional chapel. These extensions are covered by lean-to roofs, which are connected to the side aisles.
The nave situated behind portal and side chapels is closed off on the west side by a spout gable with projecting shoulderpieces and a topping of roof tiles. Three pointed-arched steel leaded glass windows, above which one round steel window with leaded glass. Storm windows.
The NORTH and SOUTH FACADES of the nave are, except for the bell tower on the north side, virtually identical. The nave counts seven bays, each in the clerestory provided with three pointed-arched steel windows with leaded glass. The window axes on the west side have two pointed-arched steel windows. The extended confessionals under lean-to roofs extend at the height of the first and fourth bay (counted from the east) under the side aisles. These side aisles have two small pointed-arched steel leaded glass windows per bay.
The built-out STORAGE AREA on the south side is blind in the south facade side, in the short remaining western side facade section there is a pointed-arched steel window with leaded glass. In the east facade of the storage area a rectangular wooden exterior door. The storage area has projecting facade corners with a topping of roof tiles. The BELL TOWER on the north side is connected to the main volume by means of a footbridge with rectangular steel windows and a lean-to roof, which is inserted above the clerestory on the roof structure of the nave. The tower has in the western facade side a rectangular wooden entrance door, at the height of the stair landings a rectangular steel small window and above that on each facade side two pointed-arched steel windows plus a rectangular louvre opening with louver boards. The CHOIR volume situated behind the nave narrows in relation to the nave and has in both facade sides two pointed-arched steel windows with leaded glass. Choir and nave are terminated by spout gable with projecting shoulderpieces and a topping with roof tiles. The APSE placed behind the nave and choir narrows again in relation to the choir and has two pointed-arched windows with leaded glass in both sides of the clerestory. The apse is terminated on the east side by a blind spout gable with projecting shoulderpieces and a topping with roof tiles. The apse is surrounded on the east, south and north sides by side aisles or extensions under lean-to roof. On the south facade side this extension has twice two coupled steel pointed-arch windows with leaded glass and two basement windows; on the north facade side twice three coupled steel pointed-arch windows with leaded glass. Two vertically divided steel basement windows. In the east facade side a series of seven pointed-arched steel leaded glass windows, including two vertically divided basement windows. On either side a rectangular wooden exterior door. The door on the north side is preceded by a stair landing, placed behind a protective wall.
The ROOF TRUSS STRUCTURE of the nave is supported by seven steel trusses.
The INTERIOR of the church is characterised by a three-aisled nave. Between nave and side aisles are segmental-arched partitions. Three pointed-arched windows per bay in the clerestory. The side aisles are separated from each other per bay by pointed arches. In the side aisles per bay two small pointed-arched windows with leaded glass, between which stations of the cross. Between nave and choir, as well as between choir and apse, partition walls with pointed-arched openings have been placed. Steel trusses clad with wood, between which the light wooden ceilings have been placed. The interior of the church is characterised by decorative yellow ashlar masonry in chain bonding with small open joints. The priest's choir and floor paved with Solnhofer limestone.
The original baptismal chapel in the west section is no longer in use. The baptismal font has been moved to a place forward in the nave, for which the arrangement of the benches has been adapted.
Of importance in this interior are among others the marble high altar; the original priest's choir with white marble communion rails, which are inlaid with green and pink marble; the original church benches on platforms; the tabernacle with crucifix in beaten green and yellow copper, H. v.d. Heyden of Bodegraven, XXb; a high relief of Maria Help of Christians in coloured glazed terra-cotta above the side altar, 1952 by Jules Rummens; atelier St. Joris in Beesel a high relief of Don Bosco in coloured glazed terra-cotta above the side altar, 1952 by Jules Rummens, atelier St. Joris in Beesel; the stations of the cross of grey fired clay in high relief, ca. 1960, Sjef Drummen; the wall paintings on the partition between nave and priest's choir as well as on the rear wall of the choir, Verheyen, ca. 1942. The stained-glass windows in the west wall and in the priest's choir, 1941, made by Louis van den Essen of Roermond and donated by the parishioners of Losser. In the west wall these are three windows, namely a crowned Maria Help of Christians flanked by a window of Don Bosco with mining family and a window of Theresia of Lisieux. Above these three windows a round window with kneeling figure of H. Barbara, patroness of miners, depicted against the background of some mining buildings. In the priest's choir a series of sixteen emblems in leaded glass; fourteen stained-glass windows with representations of the Apostles and Evangelists in the nave 1953-1954, made by Jacques Verheijen.
Valuation
The R.K. Church of the mining workers' district Lauradorp is of cultural-historical value and represents general interest as a special expression of the economic, socio-cultural and spiritual development of the mining region from the third decade of the twentieth century.
The architectural-historical values of the church are determined by the traditional building style, the involvement of architect Beersma, by the aesthetic qualities of his design and the quality of the interior.
The church is an essential component of the urban planning scheme that underlies the mining workers' district Lauradorp, and by virtue of this location is closely connected with the development of the mining region and is of significance for the appearance of this region.
The church has a largely well-preserved exterior and interior and is of great importance for the structural and visual integrity of the mining workers' district Lauradorp.
Nearby in the register
- Boerderij, Groenstraat 70Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Charles Frehenstraat 53Boerderijunder 1 mi
- Gedenkteken, Wegkruis hoek Charles Frehenstraat Waubach (Landgraaf 31)Gedenktekenunder 1 mi
- Gedenkteken, Wegkruis Kantstraat Waubach (Landgraaf 31)Gedenktekenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.