Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Kasteellaan 3
Meeuwen, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1936
- Address
- Kasteellaan 3, 4268 GM Meeuwen (Altena 30)
- Place
- Meeuwen
- Municipality
- Altena
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.73111, 5.00631
- Monument number
- 521013
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan de westzijde van de Kasteellaan gelegen voormalige HERENBOERDERIJ met kasteelachtig voorhuis uit 1936, gebouwd in sterk naar Neo-Renaissancestijl neigende Delftse Schooltrant, door het architectenbureau Van Pothoven (waarschijnlijk H.A. (van) Pothoven. De boerderij is gebouwd op de plaats van de voorburcht van het vroegere Huis te Meeuwen, dat tussen 1840 en 1850 werd gesloopt. De voorburcht werd in 1880 gedeeltelijk gesloopt en vervangen door een kasteelhoeve, waarbij de oude fundamenten werden hergebruikt. Dit gebouw, in de vorm van een T-boerderij, is in 1936 door brand verloren gegaan, waarna de bouw van de huidige boerderij volgde. Het kasteel zelf, waarvan de oorsprong teruggaat op 1334, toen het gesticht werd door Jan van Drongelen stond op het omgrachte eilandje tegenover het huidige woonhuis. Het totale complex werd eertijds omgeven door een gracht. Deze is grotendeels verdwenen.
Van de in 1936 verloren gegane T-boerderij zijn kelders en muurdelen bewaard gebleven en opgenomen binnen het tegenwoordige pand. Door het kasteelachtige uiterlijk van het woongedeelte wordt logischerwijs terugverwezen naar het vroegere kasteel van Meeuwen. Binnen deze vormgeving ligt de nadruk op 16de- en 17de- eeuwse elementen zoals vensters met kruiskozijnen en luiken alsmede trapgevels en een veelzijdige toren met ingezwenkte spits. Het bedrijfsgedeelte heeft een dwarsdeelopzet. Het pand heeft enige wijzigingen ondergaan. Binnen het bedrijfsdeel werd de grote inrijpoort voorzien van een moderne invulling. Een stalingang binnen de linker zijgevel werd dichtgemetseld.
Omschrijving.
De forse voormalige boerderij heeft de opzet van een grote T-boerderij met monumentaal voorhuis (woongedeelte) en een fors bedrijfsgedeelte met dwarsdeel.
Het woonhuis heeft een rechthoekige plattegrond en bestaat uit een drie bouwlagen met een zadeldak tussen trapgevels. Het haaks hierop staande bedrijfsgedeelte heeft deels een tweelaags opzet. Deze achterbouw heeft een schilddak met aan de linker zijde (noordgevel) een tweetal steekkappen. De dakschilden zijn gedekt met geglazuurde verbeterde Hollandse pannen. Op beide daken bevindt zich op de nok een gemetselde schoorsteen. Bij de hoofdbouw wordt het dak doorbroken door een forse ingebouwde achtzijdige gemetselde toren met een ingezwenkte spits die bekleed is met koper en bekroond wordt door een lantaarn in dito materiaal. De lantaarn heeft een eveneens met koper beklede, achtzijdige en ingezwenkte spits die bekroond wordt door een windvaan. Binnen het torenlichaam bevinden zich vier spitsboogvensters met een drieruits raampje. Deze worden afgewisseld door vier kleinere vensters. Al deze vensters bevinden zich binnen de tweede geleding van de toren, welke aan de onderzijde gemarkeerd wordt door een gemetselde waterlijst. De gevels van het pand zijn gemetseld in quasi handvormbaksteen in Vlaams verband. Ze bevatten diverse sierankers die uitgevoerd zijn in smeedijzer.
De trapgevels worden bekroond door smeedijzeren sierwerk en zijn voorzien van natuurstenen dekplaten. De vensters hebben tegellekdorpels en houten lekdorpels. Ze zijn voorzien van houten lateien. Diverse vensters bevatten een kruiskozijn met twee enkelruits draairamen en twee dito bovenlichten. Deze vensters hebben spiegelpaneelluiken en zijn bovendien voorzien van een rondboog met natuurstenen geboorte- en sluitstenen alsmede een boogveld met siermetselwerk. Overige vensters hebben twee enkelruits draairamen of zijn ingevuld met één enkelruits draairaam en een enkelruits bovenlicht. Bovenlichten zijn gevuld met glas-in-lood. De voorgevel is a-symmetrisch ingedeeld en heeft links een doorlopende risaliet die bekroond wordt door een trapgevel. De trapgevel bevat een oculusvenster. De risaliet bevat binnen de eerste bouwlaag een tweetal getoogde souterrainvensters met zesruits raam. Binnen de tweede en derde bouwlaag bevinden zich telkens twee reeksen van een dubbel gekoppeld venster met enkelruits raam en dito bovenlicht. De voorgevel bevat links van de risaliet, in detweede bouwlaag, een venster met kruiskozijn en binnen de derde bouwlaag, een laag venster met twee enkelruits draairamen. De tweede en derde bouwlaag rechts van de risaliet zijn op een identieke wijze ingevuld. Per bouwlaag bevinden zich hier drie vensters (de rechter exemplaren zijn iets breder). De eerste bouwlaag bevat een reeks van getoogde souterrainvensters met spiegelpaneelluiken. De rechter zijgevel van de hoofdbouw heeft binnen de eerste bouwlaag een reeks van souterrainvensters als voor. Binnen de tweede en derde bouwlaag bevinden zich twee vensters met kruiskozijn. De trapgevel die de zijgevel afsluit bevat een rondboogvenster met twee enkelruits draairamen en drieruits bovenlicht met gebogen roeden. De rondboog is voorzien van geboorte- en sluitstenen. De trapgevel heeft in de top een blinde sieroculus. Het onderste schouderstuk is licht uitkragend. Het geveldeel dat tot de achterbouw behoort wijkt enigszins terug ten opzichte van de hoofdbouw en heeft links binnen de eerste bouwlaag een korfboogingang met een dubbele opgeklampte poort met smeedijzeren sierbeslag. Boven de ingang bevinden zich twee smalle vensters met een enkelruits draairaam en een dito bovenlicht alsmede een spiegelpaneelluik. De gevel bevat voorts binnen de tweede bouwlaag een reeks van getoogde gevelopeningen met een enkelruits raam. De eerste bouwlaag wordt gevormd door een bewaard gebleven deel van de historische voorburchtbebouwing. De plint hiervan is schuinsgewijs opgemetseld. Binnen de linker zijgevel is tengevolge van het hogere niveau van het aangrenzende terrein de onderverdieping niet zichtbaar. De zijgevel van de hoofdbouw bevat diverse gevelopeningen waaronder, binnen de tweede bouwlaag, een venster met kruiskozijn. Het geveldeel dat behoort tot de achterbouw wijkt sterk terug en bestaat uiterst links uit een gemetselde sokkel met aan de bovenzijde een rollaag. Hierboven is de gevel gepotdekseld uitgevoerd en gaat ze over in een topgevel met schuine zijden die via een steekkap aansluit op het hoofddak. Binnen dit geveldeel bevindt zich een brede dwarsdeelingang met moderne invulling. De ingang heeft dagkanten die binnen het sokkelgedeelte voorzien zijn van gemetselde stootblokken (een dergelijk stootblok bevindt zich ook op de linker hoek van de gevel). Hierboven bestaan de dagkanten uit balken die aan de bovenzijde aansluiten op korbelen. De gevel heeft voorts binnen de middenas een uitkragende trapgevel met hooizolderingang. Deze is voorzien van een rondboog en een dubbel opgeklampt luik. In de top van de trapgevel bevindt zich een oculus. Onder de hooizolderingang bevindt zich een korfboogingang met een opgeklampte staldeur. Aan weerskanten hiervan is een stalvenster met een strek die aan de onderzijde voorzien is van een vellingkant. Een tweede stalingang, identiek uitgevoerd als de reeds genoemde, bevindt zich links van het linker stalvenster. Een derde, rechts van het rechter stalvenster, is dichtgemetseld. Er zijn voorts enige andere gevelopeningen. Het interieur bevat verschillende authentieke onderdelen, waaronder waarschijnlijk oude kelders van de gesloopte voorburchtbebouwing. Het pand is gelegen binnen een ruim eigen terrein dat bepaald wordt door een erf en een siertuin. Het terrein is toegankelijk via een brede toegangslaan (de Kasteellaan) met aan het begin twee gietijzeren sierposten. De sierposten zijn uitgevoerd als fascesbundels met aan de bovenzijde een uitstekende speerpunt. Tot de sierposten behoren een dubbel smeedijzeren draaihek alsmede lage smeedijzeren hekjes.
Waardering.
Het object is van algemeen belang. Het is van cultuurhistorische betekenis door de verwijzing naar het vroegere Huis te Meeuwen dat in de 19de eeuw verloren ging. Het tegenwoordige pand markeert de plek van het vroegere voorburchtterrein en accentueert de historische situatie door zijn kasteelachtige vormgeving. Het object heeft architectuurhistorische waarde vanwege de esthetische kwaliteiten van het ontwerp, de detaillering en het bijzondere materiaalgebruik. Het betreft een uitzonderlijk en rijk gedetailleerd en bovendien zeldzaam voorbeeld van een monumentale herenboerderij in Delftse Schooltrant, waarbij vooral elementen uit de Hollandse Renaissance werden toegepast. Door het bijzondere, naar het vroegere adellijke huis verwijzende karakter, in combinatie met de bijzondere functie van het gebouw is het object binnen genoemde stijl een zeer bijzondere uiting. Tevens van belang als onderdeel van het oeuvre van H.A.(van) Pothoven, die in de jaren '20 en '30 van de 20ste eeuw diverse monumentale gebouwen heeft ontworpen in vergelijkbare Neo-Renaissance stijl. Het object heeft ensemblewaarden wegens de situering en als karakteristiek onderdeel van de historische bebouwing binnen de plaats Meeuwen. Van belang is bovendien de beeldbepalende ligging binnen een ruim, eigen terrein dat bepaald wordt door een erf en siertuin met diverse bomen alsmede een omgracht eilandje waarop zich vroeger het kasteel bevond. Tot het terrein behoort bovendien een toegangshek met gietijzeren sierposten. Het object heeft gaafheids- en herkenbaarheidswaarde, daar het van belang is vanwege de kwaliteit van de samenstellende onderdelen, bestaande uit een ruim woonhuis met trapgevels, toren, kruiskozijnen en spiegelpaneelluiken.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former MANOR FARMHOUSE located on the west side of the Kasteellaan, with castle-like front house from 1936, built in the Delft School style with a strong tendency towards Neo-Renaissance, by the architectural firm Van Pothoven (probably H.A. (van) Pothoven). The farmhouse was built on the site of the outer ward of the former Huis te Meeuwen, which was demolished between 1840 and 1850. The outer ward was partially demolished in 1880 and replaced by a castle farmstead, whereby the old foundations were reused. This building, in the form of a T-shaped farmhouse, was lost to fire in 1936, after which the construction of the present farmhouse followed. The castle itself, the origins of which date back to 1334, when it was founded by Jan van Drongelen, stood on the moated islet opposite the present residence. The entire complex was once surrounded by a moat. This has largely disappeared.
From the T-shaped farmhouse lost in 1936, cellars and wall sections have been preserved and incorporated within the present property. Due to the castle-like appearance of the residential section, it logically refers back to the former castle of Meeuwen. Within this form, the emphasis lies on 16th and 17th-century elements such as windows with cross windows and shutters as well as stepped gables and a many-sided tower with an inset spire. The business section has a transverse layout. The property has undergone some modifications. Within the business section, the large carriage entrance was fitted with a modern filling. A stable entrance within the left side facade was bricked up.
Description.
The substantial former farmhouse has the layout of a large T-shaped farmhouse with a monumental front house (residential section) and a substantial business section with transverse part.
The residential house has a rectangular floor plan and consists of three storeys with a gabled roof between stepped gables. The business section at right angles to this is partly laid out with two storeys. This rear building has a hipped roof with two roof gutter-caps on the left side (north facade). The roof tiles are covered with glazed improved Dutch tiles. On both roofs there is a masoned chimney on the ridge. At the main building, the roof is broken by a substantial built-in eight-sided masoned tower with an inset spire clad in copper and crowned by a lantern in the same material. The lantern has an eight-sided inset spire also clad in copper and crowned by a weather vane. Within the tower body are four pointed-arch windows with a three-pane window. These are alternated by four smaller windows. All these windows are located within the second section of the tower, which is marked at the bottom by a masoned drip moulding. The facades of the property are masoned in quasi hand-formed brick in Flemish bond. They contain various ornamental wall anchors executed in wrought iron.
The stepped gables are crowned by wrought iron decorative work and are fitted with natural stone coping plates. The windows have tile sills and wooden sills. They are fitted with wooden lintels. Various windows contain a cross window with two single-pane casement windows and two corresponding fanlights. These windows have mirror-panel shutters and are furthermore provided with a round arch with natural stone archivolts and voussoirs as well as an arch field with decorative brickwork. Other windows have two single-pane casement windows or are filled with one single-pane casement window and a single-pane fanlight. Fanlights are filled with leaded glass. The front facade is asymmetrically arranged and has on the left a continuous projection crowned by a stepped gable. The stepped gable contains an oculus window. The projection contains within the first storey two arched basement windows with six-pane window. Within the second and third storeys there are respectively two sets of a double paired window with single-pane casement and corresponding fanlight. The front facade contains to the left of the projection, in the second storey, a window with cross window and within the third storey, a low window with two single-pane casement windows. The second and third storeys to the right of the projection are filled in an identical manner. Per storey there are three windows here (the right examples are slightly wider). The first storey contains a series of arched basement windows with mirror-panel shutters. The right side facade of the main building has within the first storey a series of basement windows as before. Within the second and third storeys there are two windows with cross windows. The stepped gable which closes the side facade contains a round-arch window with two single-pane casement windows and three-pane fanlight with curved glazing bars. The round arch is provided with archivolts and voussoirs. The stepped gable has at the top a blind decorative oculus. The lower shoulder section is slightly projecting. The facade section which belongs to the rear building recedes somewhat in relation to the main building and has on the left within the first storey a basket-arch entrance with a double braced door with wrought iron decorative fittings. Above the entrance are two narrow windows with a single-pane casement window and a corresponding fanlight as well as a mirror-panel shutter. The facade further contains within the second storey a series of arched facade openings with a single-pane window. The first storey is formed by a preserved section of the historic outer ward building. The plinth of this is masoned at an angle. Within the left side facade, due to the higher level of the adjoining terrain, the basement is not visible. The side facade of the main building contains various facade openings including, within the second storey, a window with cross window. The facade section which belongs to the rear building recedes sharply and consists at the far left of a masoned socle with a roll course at the top. Above this, the facade is executed with a clay tile covering and transitions into a gable with sloping sides which connects via a roof gutter-cap to the main roof. Within this facade section is a wide transverse entrance with modern filling. The entrance has door jambs which within the socle section are provided with masoned bollards (such a bollard is also found on the left corner of the facade). Above these, the door jambs consist of beams which connect at the top to corbels. The facade furthermore contains within the central axis a projecting stepped gable with hayloft entrance. This is provided with a round arch and a double braced shutter. In the top of the stepped gable is an oculus. Under the hayloft entrance is a basket-arch entrance with a braced stable door. On either side of this is a stable window with a transom which at the bottom is provided with a bevelled edge. A second stable entrance, identically executed as the already mentioned one, is located to the left of the left stable window. A third, to the right of the right stable window, is bricked up. There are furthermore some other facade openings. The interior contains various authentic components, including probably old cellars of the demolished outer ward building. The property is located within a spacious own grounds which is determined by a farmyard and an ornamental garden. The grounds are accessible via a broad access avenue (the Kasteellaan) with at the beginning two cast-iron ornamental bollards. The ornamental bollards are executed as fasces bundles with a protruding spearhead at the top. The ornamental bollards include a double wrought iron revolving gate as well as low wrought iron gates.
Valuation.
The object is of general importance. It has cultural-historical significance due to the reference to the former Huis te Meeuwen which was lost in the 19th century. The present property marks the location of the former outer ward grounds and accentuates the historical situation through its castle-like design. The object has architectural-historical value due to the aesthetic qualities of the design, the detailing and the special use of materials. This is an exceptional and richly detailed and moreover rare example of a monumental manor farmhouse in Delft School style, whereby especially elements from the Dutch Renaissance were applied. Due to the special, referring to the former noble house character, in combination with the special function of the building, the object within the mentioned style is a very special expression. Also of importance as part of the oeuvre of H.A.(van) Pothoven, who in the 1920s and 1930s of the 20th century designed various monumental buildings in comparable Neo-Renaissance style. The object has ensemble values because of its situation and as a characteristic part of the historic building stock within the town of Meeuwen. Of further importance is the striking location within spacious, own grounds which is determined by a farmyard and ornamental garden with various trees as well as a moated islet on which the castle once stood. The grounds also include an access gate with cast-iron ornamental bollards. The object has integrity and recognisability value, as it is of importance due to the quality of the constituent components, consisting of a spacious residential house with stepped gables, tower, cross windows and mirror-panel shutters.
Nearby in the register
- Kerk en kerkonderdeel, Hoek 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De Witte MolenIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Boerderij, Binnen 31Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Hillsestraat 6Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.