Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nooit-Gedacht
Nieuwe Pekela, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Nijverheid
- Function
- Houtzagerij
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1875
- Address
- Jan R. Stuutstraat F 4, 9663 SE Nieuwe Pekela (Pekela 20)
- Place
- Nieuwe Pekela
- Municipality
- Pekela
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.06495, 6.94508
- Part of complex
- 520979
- Monument number
- 520980
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
HOUTZAGERIJ, opgetrokken omstreeks 1888 in hout en rode baksteen (Ambachtelijk-traditionele stijl). Het hoofdgebouw bestaat uit een houten rechthoekige ruimte op bakstenen stiepen met bredere voet. Aan de zuidwestzijde een aankapping opgetrokken in een roodbruine baksteen. Aan de noordoostzijde een restant van een uitbouw uit 1916, opgetrokken in rode baksteen (valt buiten de bescherming).
Het hoofdgebouw heeft een zadeldak, gedekt met (vernieuwde) cementpannen, en strakke windveren. In de voorzijde (zuidoost) drie paar openslaande houten schuurdeuren onder drie ijzeren twaalfruits bovenlichten; in de top vier ijzeren roosvensters variërend van grootte. Op de gevel een houten plankje met "Nooit-Gedacht" er op geschilderd.
Aan de zuidwestzijde een houten vierruits venster en de aankapping. In de aankapping aan de zuidoostzijde twee dubbele getoogde ijzeren vensters met roedenverdeling; aan de zuidwestzijde een paar openslaande schuurdeuren, vijf staande getoogde ijzeren zesruits vensters, een getoogd ijzeren schuurvenster en een liggende, met hout dichtgezette vensteropening onder rollaag; aan de noordwestzijde een ijzeren roosvenster.
De achtergevel (noordwest) heeft drie paar openslaande schuurdeuren (waarvan één paar later is dichtgezet) onder drie drieruits bovenlichten en twee ijzeren roosvensters; in de middelste ruimte tussen de stiepen een houten deur; de overige ruimtes tussen de stiepen zijn later dichtgemetseld.
In de noordoostgevel een paar openslaande schuurdeuren en in het deel waar de uitbouw tegenaan was gebouwd twee onder de dakgoot geplaatste liggende vensters en een paar openslaande deuren. In de gemetselde onderbouw twee houten deuren, zes getoogde kleine ijzeren vierruits vensters en een gevelsteen met daarop "H.P.G. 1875". In het INTERIEUR zijn onder meer van belang: in de ruimte onder de houtzagerij een stoomketel van de Veendammer Machinefabriek J. ten Horn Veendam, ingebouwd in een gemetselde bak van rode baksteen met gevelbanden van gele baksteen; een stoomketel vervaardigd bij Th. Holthuis, Fabriek van stoom en andere werktuigen Veendam, geplaatst op een gemetselde basis. In de houtzagerijruimte een grote raamzaag, een vierzijdige schaafmachine, een conische cirkelzaag (J & A Jensen og Dahl, Christiana), een kleine raamzaag en een rails voor lorries.
Waardering
Houtzagerij van algemeen belang vanwege cultuurhistorische waarde
- als voorbeeld van een houtzagerij uit 1875
- als herinnering aan de bloeiende scheepvaart en houtindustrie in de Veenkoloniën
- vanwege de grotendeels nog aanwezige machinerieën
- vanwege de functionele relatie met de andere onderdelen van het complex
- vanwege de vrij hoge mate van gaafheid
- vanwege de typologische zeldzaamheid in de provincie Groningen
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
SAWMILL, erected around 1888 in wood and red brick (Artisanal-traditional style). The main building consists of a wooden rectangular space on brick piers with a wider base. On the southwest side an annexe erected in reddish-brown brick. On the northeast side a remnant of an extension from 1916, erected in red brick (falls outside the protection).
The main building has a gabled roof, covered with (renewed) cement tiles, and tight wind braces. On the front (southeast) three pairs of opening wooden barn doors under three iron twelve-pane fanlights; in the gable peak four iron grill windows varying in size. On the facade a wooden plank painted with "Nooit-Gedacht" on it.
On the southwest side a wooden four-pane window and the annexe. In the annexe on the southeast side two double arched iron windows with glazing bars; on the southwest side a pair of opening barn doors, five standing arched iron six-pane windows, an arched iron barn window and a lying, wood-filled window opening under a drip moulding; on the northwest side an iron grill window.
The rear facade (northwest) has three pairs of opening barn doors (of which one pair was later blocked up) under three three-pane fanlights and two iron grill windows; in the middle space between the piers a wooden door; the remaining spaces between the piers were later bricked up.
In the northeast facade a pair of opening barn doors and in the section where the extension was built against two lying windows placed under the eaves and a pair of opening doors. In the bricked base two wooden doors, six arched small iron four-pane windows and a gable stone with "H.P.G. 1875" on it. In the INTERIOR are notably: in the space under the sawmill a steam boiler from the Veendammer Machinefabriek J. ten Horn Veendam, built into a bricked tank of red brick with wall bands of yellow brick; a steam boiler manufactured at Th. Holthuis, Fabriek van stoom en andere werktuigen Veendam, placed on a bricked base. In the sawmill space a large frame saw, a four-sided planing machine, a conical circular saw (J & A Jensen og Dahl, Christiana), a small frame saw and rails for trolleys.
Valuation
Sawmill of general importance for reasons of cultural-historical value
- as an example of a sawmill from 1875
- as a reminder of the thriving shipping and timber industry in the Veenkoloniën
- for the largely still present machinery
- for the functional relationship with the other components of the complex
- for the fairly high degree of integrity
- for the typological rarity in Groningen province
Nearby in the register
- Houtzagerij, Jan R. Stuutstraat F bij 4Nijverheidunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Jan R. Stuutstraat F bij 5Dienstwoningunder 1 mi
- Houtzagerij, Jan R. Stuutstraat F 5Nijverheidunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Doorsneeweg 2Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.