Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Den Alerdinckweg bij 1
Laag Zuthem, Overijssel, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1648 - 1684
- Address
- Den Alerdinckweg bij 1, 8055 PE Laag Zuthem (Raalte 23)
- Place
- Laag Zuthem
- Municipality
- Raalte
- Province
- Overijssel
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.45312, 6.19808
- Part of complex
- 520648
- Monument number
- 520748
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Ditio Trans Isulana." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2: (op de bijbehorende kaart aangegeven met nr. 2)
HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Den Alerdinck. Deels in structuur en deels in detail gaaf bewaarde tuin- en parkaanleg in landschapsstijl. De huidige aanleg vindt zijn oorsprong in de periode tussen 1647 en 1684, toen het goed eigendom was van Peter van Uterwijcken. In deze periode werd een omgracht, classicistisch hoofdgebouw gebouwd, dat omgeven werd door een wat formele aanleg bestaande uit een rechthoekig stelsel van grachten en een rechte toegangslaan naar het huis zoals op een kaart uit 1680 door Steven Rhemen is te zien. Op het voorplein stond een bouwhuis. Vermoedelijk werd rond 1817 (maar wellicht eerder in de periode 1797 en 1807) het terrein rondom het huis getransformeerd in de nog bestaande landschappelijke stijl, waarbij de grachten werden vergraven tot een ingenieus vormgegeven, royale slingerende waterpartij. De aanleg heeft aan de achterzijde een bloten en ín zichzelf gekeerd karakter. Er zijn nauwelijks zichten buiten het park. In het algemeen wordt er vanuit gegaan dat Bernardus Josephus van Sonsbeeck, hij werd eigenaar in 1797, verantwoordelijk was voor deze transformatie. Of hierbij een landschapsarchitect betrokken is geweest, is niet bekend, maar gezien de architectonische kwaliteiten wordt wel eens verondersteld dat het park is uitgevoerd naar een ontwerp van G.A. Blum. Het terrein aan de achterzijde van het huis werd voorzien van met hakhoutbossen beplante hoogteverschillen, met onder meer de zgn. Koepelberg, waartussen de slingervijver is ingebed en waar slingerpaden lopen. Rondom een deel van de aanleg ligt een subtiel slingerende waterloop. Deze waterloop ligt als een lus rondom de parkweide ten zuiden van het huis. Tevens ligt hier een gedeelte van de vrijwel geheel bewaard gebleven oude zeedijk (ca. 1829-1830) die door eigenaar B.J. van Sonsbeeck werd aangelegd ter kering van het zeewater. De aanleg aan weerszijden en de voorzijde van het huis kreeg een meer open karakter. Ten zuiden van het huis ligt een open parkweide. Hierom ligt het wandelpark. Ten noorden van het huis liggen nutstuinen (boomgaard, moestuin) en een tennisbaan en zwembad (deze twee onderdelen vallen buiten de becherming van rijkswege). Den Alerdinckweg is een onverharde lange rechte laan (aan weerszijden beplant met o.a. linde en eik), aan het begin van de laan staat een eenvoudig toegangshek. Haaks op Den Alerdinckweg ligt de oprijlaan naar het (thans) ovale voorplein voor het huis. Aan het begin van deze oprijlaan staat een toegangshek. Aan de oostzijde van Den Alerdinckweg, ligt het overpark, bestaande uit een fraaie, zich uitvouwende en open weide waar een wandeling omheen loopt. De wandeling bestaat gedeeltelijk uit een beukenberceau (top. Kromme Allee). De wandeling vertakt zich en loopt ook rondom het terrein ten noorden van het open bouwland. Door de wandeling en de berceau is dit gedeelte van de buitenplaats nauw verbonden met het meer besloten en parkachtige gedeelte direct om het huis. Vanuit het huis zijn er zichten op dit gedeelte, dat altijd in gebruik is geweest als agrarische grond (hakhout, bouwgrond en weiland) ten behoeve van de buitenplaats. In het meest noordelijke deel van het overpark werd in de jaren '70 een vormingscentrum gebouwd.
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Den Alerdinck is van algemeen belang:
- vanwege de ouderdom;
- als voorbeeld van een in fasen ontstane tuin- en parkaanleg, bestaande uit een in structuur gaaf bewaard gebleven 17de- en 18de-eeuws lanenstelsel, dat in de vroege 19de eeuw werd opgenomen binnen een gaaf bewaard landschapspark waarin een fraaie en karakteristiek slingerende vijverpartij, slingerpaden en verschillende doorzichten;
- vanwege het overpark bestaande uit ondermeer hakhoutbossen, het zich ontvouwende open bouwland en de lange wandeling met berceau die door en om een groot gedeelte van het overpark loopt;
- vanwege de visuele en functionele samenhang tussen de verschillende complexonderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description of component 2: (indicated on the accompanying map with no. 2)
HISTORICAL GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Den Alerdinck. Garden and park layout in landscape style largely intact in structure and partly in detail. The current layout originates from the period between 1647 and 1684, when the property was owned by Peter van Uterwijcken. In this period a moated, classicist main building was constructed, which was surrounded by a somewhat formal layout consisting of a rectangular system of moats and a straight access lane to the house as can be seen on a map from 1680 by Steven Rhemen. A building shed stood on the forecourt. Presumably around 1817 (but possibly earlier in the period 1797 and 1807) the terrain around the house was transformed into the still existing landscape style, whereby the moats were converted into an ingeniously designed, generous winding water feature. The layout has a closed and inward-looking character on the rear side. There are hardly any views outside the park. In general it is assumed that Bernardus Josephus van Sonsbeeck, who became owner in 1797, was responsible for this transformation. Whether a landscape architect was involved in this is not known, but given the architectural qualities it is sometimes supposed that the park was executed to a design by G.A. Blum. The terrain at the rear of the house was provided with height differences planted with coppice woods, including the so-called Koepelberg, between which the winding pond is embedded and where winding paths run. Around part of the layout runs a subtly winding watercourse. This watercourse runs as a loop around the park meadow to the south of the house. Also located here is a portion of the almost entirely preserved old sea dike (c. 1829–1830) which was constructed by owner B.J. van Sonsbeeck to protect against seawater. The layout on both sides and in front of the house had a more open character. To the south of the house lies an open park meadow. Around this lies the walking park. To the north of the house are utility gardens (orchard, vegetable garden) and a tennis court and swimming pool (these two components fall outside the protection by the state). Den Alerdinckweg is an unpaved long straight avenue (planted on both sides with inter alia linden and oak), at the beginning of the avenue stands a simple access gate. Perpendicular to Den Alerdinckweg lies the drive to the (now) oval forecourt in front of the house. At the beginning of this drive stands an access gate. On the east side of Den Alerdinckweg lies the outer park, consisting of a fine, unfolding and open meadow with a walk around it. The walk consists partly of a beech pergola (toponym. Kromme Allee). The walk branches and also runs around the terrain to the north of the open arable land. Through the walk and the pergola this part of the country estate is closely connected with the more enclosed and park-like area directly around the house. From the house there are views onto this area, which has always been used as agricultural land (coppice, arable land and meadow) for the benefit of the country estate. In the most northern part of the outer park a training centre was built in the 1970s.
Valuation
The HISTORICAL GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Den Alerdinck is of general interest:
- because of its age;
- as an example of a garden and park layout created in phases, consisting of a 17th- and 18th-century lane system intact in structure, which in the early 19th century was incorporated within an intact landscape park in which a fine and characteristic winding pond feature, winding paths and various views;
- because of the outer park consisting inter alia of coppice woods, the unfolding open arable land and the long walk with pergola that runs through and around a large part of the outer park;
- because of the visual and functional coherence between the different component parts of the country estate.
Nearby in the register
- Tuin, park en plantsoen, Den Alerdinckweg bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Den Alerdinckweg bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Den Alerdinckweg 5Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Den Alerdinckweg bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.