Rijksmonumentenregister · Netherlands
St. Joseph
Velsen-Noord, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1908
- Address
- Grote Hout- of Koningsweg 16, 1951 GS Velsen-Noord (Velsen 27) (and others)
- Place
- Velsen-Noord
- Municipality
- Velsen
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.46864, 4.64371
- Monument number
- 520714
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University of Amsterdam LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Op een ruim perceel tussen de Wijkerstraatweg en de Grote Hout- of Koningsweg gesitueerde rooms-katholieke KERK gewijd aan Sint Joseph. Deze georiënteerde basiliek met toren op het zuidwesten werd in twee fasen gebouwd naar ontwerp van architect Jan Stuijt: met de eerste steenlegging op 19 maart 1908 (het feest van St. Joseph) werd begonnen aan de bouw van koor, dwarsschip, eerste schiptravee en sacristie; de tweede bouwfase vond plaats in 1927-1928 en breidde de kerk uit met vier schiptraveeën en een hoektoren. Blijkens een bewaard gebleven presentatietekening was overigens aanvankelijk een tweetorenfront gepland. De architectuur van de kerk grijpt terug op de vroegchristelijke basilica. In het interieur zijn tussen 1917 en 1919 door de kunstschilder Albert Loots muurschilderingen aangebracht in het koor en het transept. Het verhoogde priesterkoor is in 1978 verlengd tot halverwege de viering.
Omschrijving
Driebeukige basiliek met een plattegrond in de vorm van een Latijns kruis en transeptarmen lager dan de middenbeuk. De middenbeuk wordt aan de westzijde geflankeerd door een hoektoren rechts (ZW) en een driekwartronde voormalige doopkapel links (NW). Aan de oostzijde van de kerk bevindt zich een halfrond gesloten koorabsis en twee tegen de transeptarmen aansluitende dito zijkapellen, alle drie voorzien van een veelhoekig dak waarop rode tuiles du nord. De lessenaardaken van de zijbeuken en de zadeldaken van het middenschip en de transeptarmen zijn gedekt met hetzelfde type dakpan, evenals het schilddak op de tegen de noordelijke transeptarm aangebouwde sacristie. De laatste is één bouwlaag hoog op een rechthoekig grondplan. De toren heeft een koperen tentdak; de voormalige doopkapel een veelhoekig koperen dak. De buitengevels zijn gemetseld in geelrode machinale waalsteen in kruisverband met snijvoeg. Het omgaande trasraam is evenals de sokkel van de toren uitgevoerd in rode machinale waalklinkers in hetzelfde metselverband en voegwerk. Onder de vensters van de zijbeuken, het transept en de koorabsis wordt het muurwerk verlevendigd door een muizentand. Vrijwel alle rechtbeëindigde muurdelen hebben bovenaan een breed tegelfries van zwarte en witte tegels in schaakbordpatroon en hierboven (niet bij de koorabsis en de zijkapellen) een bakgoot op getrapt geprofileerde klossen. De aan een voorplein gelegen voorgevel (W) heeft een rechthoekige portaaluitbouw onder een zadeldak met rode tuiles du nord. In de door een keperfries verfraaide voorzijde van het portaal bevindt zich een opgeklampte dubbele rondboogdeur omgeven door getrapt gemetselde dagkanten. De zijkanten van het portaal zijn voorzien van een opgeklampte deur en een klein venster. Boven het door een kruismotief bekroonde portaal heeft de voorgevel een groot rondvenster en hoger een gepleisterde driepasnis. De voorgevel wordt afgesloten door een klimmend rondboogfries. De voormalige doopkapel links telt vijf kleine rondboogvensters. De op vierkant grondplan gebouwde toren rechts is voorzien van een opgeklampte deur in de voorzijde en kleine rondboogvensters. De top is naar vier zijden geopend met drie rondbogen op natuurstenen zuilen. Hieronder en -boven wordt de top verlevendigd door een zwartwit geblokt tegelfries als genoemd. Het onderste tegelfries wordt onderbroken door wijzerplaten van zwartgeverfd pleisterwerk. Het koperen tentdak van de toren wordt bekroond door een bol waarop een kruis. De zijbeuken worden door lisenen in vijf traveeën geleed met in elke travee een rondboogvenster en tegen de tweede en vierde travee een rechthoekige biechtstoeluitbouw opgetrokken in halfsteens verband onder een plat dak. Het door steunberen gelede middenschip heeft per travee twee gekoppelde rondboogvensters. In de smalle westelijke travee boven de doopkapel bevindt zich echter één rondboogvenster. De door hoeklisenen geflankeerde en bovenaan met een klimmend fries afgesloten transeptgevels zijn elk voorzien van drie rondboogvensters van gelijke grootte en een vierpasnis in de top. De sacristie en de tegen de westgevel hiervan aangrenzende vlakgedekte cv-ruimte zijn voorzien van kleine rondboogvensters en een opgeklampte deur. In beide zijkapellen bevinden zich drie kleine rondboogvensters, en in de gevel erboven één rondboogvenster. De koortravee heeft een hoog rondboogvenster en bovenaan een gemetseld ruitmotief. Eenzelfde motief bevindt zich links- en rechtsboven in de rechte oostgevel van het koor. Boven het absisdak is de door een klimmend keperfries beëindigde oostelijke koorgevel voorzien van een nis waarin een beeld van de patroonheilige St. Jozef. De koorabsis telt vijf hoge rondboogvensters en heeft onder het middelste venster een uitbouwtje met een zadeldakje en een rondboognis. Hierin staat sinds 1918 een Heilig Hartbeeld.
Het INTERIEUR heeft een breed middenschip en twee smalle zijbeuken. In het middenschip staan twee door een middenpad gescheiden blokken sober vormgegeven eikenhouten banken. Het middenschip en de als zijpad fungerende zijbeuken worden van elkaar gescheiden door pijlers van gele verblendsteen die door dito rondbogen met elkaar verbonden worden. De in doorsnede rechthoekige pijlers hebben evenals de in gele verblendsteen uitgevoerde pilasters tegen de zijbeuksmuren sokkels van bruinrode waalklinkers. De muren zijn gepleisterd en voorzien van ramen waarin pastelkleurig kathedraalglas. Op de vloer liggen grijsporfieren tegels met een rand van zwarte tegels. De plafonds bestaan uit houten casetten die beschilderd zijn met (overwegend) bloem- en stermotieven in blauw, wit en goud. De transeptarmen waarin zijbanken staan opgesteld openen elk met twee grote rondbogen naar de kruising. De Jozef- en Mariabeelden die in de aan hen gewijde zijkapellen stonden, staan nu in het koor. De muurschilderingen boven de kapellen zijn evenals die bovenin het koor van de hand van Albert Loots. De wandschildering (1918) boven de noordelijke zijkapel, de voormalige Mariakapel, toont het huwelijk van Maria en Jozef en twee heiligen: linksboven Theresia en rechtsboven Franciscus. Op de uit 1919 daterende wandschildering boven de vroegere Jozefkapel (thans doopkapel) staan links- en rechtsboven respectievelijk de H. Bernardinus en de H. Gertrudis afgebeeld en hieronder de Heilige Familie als toevlucht voor alle standen, met onder andere daarbij afgebeeld luitenant Henri Belletable, de oprichter van de Broederschap van de Heilige Familie. Het koor is in 1917 beschilderd met muziekspelende engelen tussen de ramen en in het halfronde koepelgewelf de hemel met een tronende God en aan zijn rechterhand Christus. Het koorgedeelte ligt enkele treden verhoogd met daarop twee altaren en een ambo. Onderin de zuidoostelijke vieringpijler is een eerste steen ingemetseld met de volgende inscriptie: "EERSTE STEEN GELEGD/ DOOR/ + A. WAARE +/ DEKEN VAN BEVERWIJK/ + XIX MAART MCMVIII +". Vanuit de zijbeuken geven paneeldeuren waarin groen glas in lood toegang tot de uitgebouwde biechtstoelen. De kruiswegstaties aan de wanden van de zijbeuken zijn in 1923 geschilderd door Martin Feuerstein. Tegen de westmuur van het middenschip staat een houten galerij waarop een tweeklaviers Pelsorgel met open opstelling (niet meer bespeelbaar). Drie deuren onder de galerij geven toegang tot portalen waarvan het middelste een vloer en casettenplafond heeft als in de kerk.
Waardering
De St. Josephkerk met bijbehorend interieur is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde als gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een rooms-katholieke kerk uit de eerste helft van de 20ste eeuw, opgetrokken in een op vroegchristelijke basilica teruggrijpende bouwtrant. Tevens is het kerkgebouw van belang als karakteristiek werk uit het oeuvre van architect Jan Stuijt.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A Roman Catholic CHURCH dedicated to Saint Joseph, situated on a spacious plot between the Wijkerstraatweg and the Grote Hout or Koningsweg. This oriented basilica with a tower to the southwest was built in two phases according to the design of architect Jan Stuijt: with the first stone-laying on 19 March 1908 (the feast of St. Joseph), work began on the construction of the choir, transept, first nave bay and sacristy; the second building phase took place in 1927-1928 and expanded the church with four nave bays and a corner tower. According to a preserved presentation drawing, however, a two-tower facade was initially planned. The architecture of the church harks back to the early Christian basilica. In the interior, wall paintings were applied between 1917 and 1919 by the artist Albert Loots in the choir and the transept. The raised priest's choir was extended in 1978 to halfway across the crossing.
Description
Three-aisled basilica with a floor plan in the form of a Latin cross and transept arms lower than the central nave. The central nave is flanked on the west side by a corner tower to the right (SW) and a three-quarter-round former baptistery to the left (NW). On the east side of the church is a semi-circular closed choir apse and two side chapels likewise connected to the transept arms, all three provided with a polygonal roof topped with red tuiles du nord. The slope roofs of the side aisles and the gabled roofs of the central nave and the transept arms are covered with the same type of tile, as is the hipped roof on the sacristy built against the northern transept arm. The latter is one storey high on a rectangular floor plan. The tower has a copper tent roof; the former baptistery a polygonal copper roof. The outer facades are laid in yellow-red machine-made Dutch bond brick with struck joints. The surrounding tuff-stone frame is like the tower base executed in red machine-made brick in the same bond and jointing. Below the windows of the side aisles, the transept and the choir apse, the brickwork is enlivened by a mouse-tooth pattern. Almost all straight-ended wall sections have at the top a broad tile frieze of black and white tiles in a checkerboard pattern and above this (not on the choir apse and side chapels) a roof gutter on stepped profiled corbels. The facade facing a forecourt (W) has a rectangular portal projection under a gabled roof with red tuiles du nord. In the side of the portal embellished with a diagonal-pattern frieze is an affixed double round-arch door surrounded by stepped-laid reveals. The sides of the portal are provided with an affixed door and a small window. Above the portal crowned with a cross motif, the front facade has a large circular window and higher up a plastered trefoil niche. The front facade is finished with a climbing round-arch frieze. The former baptistery on the left has five small round-arch windows. The tower built to a square floor plan on the right is provided with an affixed door in the front and small round-arch windows. The top is open to four sides with three round arches on ashlar columns. Below and above this, the top is enlivened by a black and white checkered tile frieze as mentioned. The lower tile frieze is interrupted by clock faces of black-painted plasterwork. The copper tent roof of the tower is crowned with a sphere topped with a cross. The side aisles are articulated by lesenes into five bays with in each bay a round-arch window and against the second and fourth bay a rectangular confessional projection built in half-brick bond under a flat roof. The central nave articulated by buttresses has per bay two coupled round-arch windows. In the narrow western bay above the baptistery, however, is one round-arch window. The transept facades flanked by corner lesenes and finished at the top with a climbing frieze are each provided with three round-arch windows of equal size and a quatrefoil niche at the top. The sacristy and the flat-roofed heating installation room adjacent to the west facade of the latter are provided with small round-arch windows and an affixed door. In both side chapels there are three small round-arch windows, and in the facade above one round-arch window. The choir bay has a tall round-arch window and at the top a laid diamond motif. The same motif is found top-left and top-right in the straight east facade of the choir. Above the apse roof, the east choir facade finished with a climbing diagonal-pattern frieze is provided with a niche containing an image of the patron saint St. Joseph. The choir apse has five tall round-arch windows and below the middle window a small projection with a small gabled roof and a round-arch niche. A Sacred Heart image has stood in this since 1918.
The INTERIOR has a broad central nave and two narrow side aisles. In the central nave are two blocks of soberly designed oak wooden benches separated by a central aisle. The central nave and the side aisles functioning as side passages are separated from each other by pillars of yellow facing brick connected to each other by matching round arches. The pillars rectangular in section, like the pilasters executed in yellow facing brick against the side aisle walls, have bases of brown-red brick. The walls are plastered and provided with windows containing pastel-coloured cathedral glass. The floor is laid with grey porphyry tiles with a border of black tiles. The ceilings consist of wooden coffered panels which are painted with (predominantly) flower and star motifs in blue, white and gold. The transept arms in which side benches are arranged each open with two large round arches to the crossing. The Joseph and Mary images which stood in the side chapels dedicated to them now stand in the choir. The wall paintings above the chapels are, like those at the top of the choir, the work of Albert Loots. The wall painting (1918) above the northern side chapel, the former Mary chapel, shows the marriage of Mary and Joseph and two saints: top-left Theresa and top-right Francis. On the wall painting dating from 1919 above the former Joseph chapel (now baptistery), the Holy Bernardine and Holy Gertrude are depicted respectively top-left and top-right and below the Holy Family as refuge for all ranks, with among others Lieutenant Henri Belletable depicted, the founder of the Confraternity of the Holy Family. The choir is painted in 1917 with music-playing angels between the windows and in the semi-circular choir vault the heavens with a throned God and at his right hand Christ. The choir section is situated several steps raised with thereon two altars and an ambo. In the lower southeast crossing pillar a foundation stone is laid with the following inscription: "FIRST STONE LAID/ BY/ + A. WAARE +/ DEAN OF BEVERWIJK/ + 19 MARCH 1908 +". From the side aisles, panel doors with green leaded glass give access to the built-out confessionals. The Stations of the Cross on the walls of the side aisles were painted in 1923 by Martin Feuerstein. Against the west wall of the central nave stands a wooden gallery on which a two-manual Pels organ with open layout (no longer playable). Three doors below the gallery give access to portals, the middle one of which has a floor and coffered ceiling as in the church.
Valuation
The St. Joseph church with associated interior is of general significance for its architectural and cultural-historical value as a well-preserved example of a Roman Catholic church from the first half of the 20th century, built in a style harking back to the early Christian basilica. The church building is furthermore of significance as a characteristic work from the oeuvre of architect Jan Stuijt.
Nearby in the register
- Woonhuis, Hoofdbuurtstraat 6Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Middendorpstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Middendorpstraat 10Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Torenstraat 14Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.