TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Woonhuis, Ambtmanstraat 20

Tiel, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1894
Address
Ambtmanstraat 20, 4001 MC Tiel (and others)
Place
Tiel
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
51.88715, 5.43419
Monument number
520661

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

DUBBEL HERENHUIS gebouwd in 1894 naar ontwerp van de Nijmeegse architect D. SEMMELINK (1855-1899) in opdracht van de Tielse advocaat en raadslid mr. Pieter H.A. Tydeman.

Het huis bevindt zich in het historische centrum van Tiel in de oostelijke straatwand van de Ambtmanstraat. Deze straat kenmerkt zich door monumentale woonhuizen waarvan de huidige verschijningsvorm overwegend uit de 19e eeuw stamt en waarvan het Ambtmanshuis (16e eeuw) en het Oud Burger Mannen en Vrouwenhuis (1804) de bekendste zijn.

Van architect Semmelink zijn vooral woonhuizen, villa's en winkelpanden in Nijmegen bekend, uitgevoerd in Eclectische stijl met overwegend Neo-Renaissance invloeden. Het dubbele woonhuis aan de Ambtmanstraat kenmerkt zich eveneens door Neo-Renaissance invloeden, hier uitgevoerd met de in deze periode populaire gele verblendsteen. Het pand is onderverdeeld in twee vergelijkbare woningen van elk drie traveeën breed en is van het type met een gedrukte begane grond en een monumentale, hoge `bel-etage'. Opvallend is de rijke uitvoering van het interieur, waarbij zelfs in de zolderkamers stucplafonds voorkomen (woning nr. 20). Woning nr.20 wordt nog altijd bewoond en bevindt zich vrijwel volledig in oorspronkelijke staat. Woning nr. 22 is in gebruik als kantoor. De indeling en inrichting van het interieur van deze woning is op onderdelen aangetast.

Omschrijving

Gedeeltelijk onderkelderd DUBBEL HERENHUIS opgetrokken op een rechthoekige plattegrond, drie bouwlagen en een zolderverdieping hoog en afgedekt met een plat dak, met aan de voor- en achterzijde een dakschild. Deze schilden zijn belegd met gesmoorde kruispannen en de afwatering vindt plaats via een geprofileerde en gekorniste bakgoot aan voor- en achtergevel. De gevels zijn opgetrokken in rode baksteen (staand verband) en hebben een hardstenen plint aan de voorgevel. Binnen de voorgevel is op decoratieve wijze verblendsteen, siermetselwerk, geornamenteerd hout en natuursteen toegepast in Neo-Renaissance stijl. Op de overgang tussen de tweede en derde bouwlaag bevindt zich een serie sierankers. In de gevels zijn onder andere T-schuifvensters toegepast, naast stolpvensters en samengestelde vensters. Alle ramen bevinden zich binnen geprofileerde kozijnen. Aan voor- en achtergevel zijn ze omgeven door een rand in siermetselwerk in rode verblendsteen, waarbij de gevelopeningen van de voorgevel zijn afgezet met een rand in gebogen profielbaksteen. De lekdorpels van de vensters zijn overwegend in hardsteen uitgevoerd. De asymmetrisch ingedeelde VOORGEVEL omvat zes assen en bestaat boven de plint uit een sokkelzone die is uitgevoerd in gele verblendsteen met speklagen in hardsteen. De sokkelzone wordt afgesloten door een hardstenen waterlijst. In deze zone bevinden zich in de derde en zesde as de voordeuren van de woningen en in de overige assen segmentboogvormige vensters met enkelruits stolpramen. De gevelopeningen worden aan de bovenzijde afgesloten door een gemetselde segmentboog met hardstenen aanzet- en sluitstenen, waarbij de sluitstenen evenals de speklagen zijn voorzien van diamantkoppen. De dubbele, segmentboogvormig afgesloten paneeldeuren zijn voorzien van ruiten met smeedijzeren roosters. De tweede en derde bouwlaag zijn volledig uitgevoerd in rode baksteen en worden geleed door zeven zandstenen speklagen. De tweede en derde bouwlaag bezitten T-schuifvensters. Deze worden afgesloten met een in rode verblendsteen gemetselde rondboog (tweede bouwlaag) of met een segmentboog (derde bouwlaag) voorzien van een in zandsteen uitgevoerde sluitsteen met diamantkop en een in rode en gesmoorde verblendsteen (sierverband) uitgevoerde boogtrommel. In de derde bouwlaag zijn de segmentbogen uitgevoerd met een hanekam. De ramen in de eerste en derde as van rechts (tweede bouwlaag) zijn vervangen binnen de oorspronkelijke kozijnen. In de zesde as van rechts bevindt zich een dubbele balkondeur onder enkelruits bovenlicht. In de tweede as van rechts bevindt zich een houten erker op houten korbelen die op hardstenen consoles rusten die vanaf de eerste bouwlaag uit de muur steken. De erker is opgebouwd uit in Neo-Renaissance trant geornamenteerd stijl en regelwerk, gevuld met ramen met glas-in-lood bovenlichten. De erker heeft een dichte onderbouw voorzien van kussens en wordt aan de bovenzijde afgesloten met een hoofdgestel en een zinken schilddak waarop zich een balkon bevindt met een gietijzeren balustrade met krulwerk. Het huis links heeft een niet-oorspronkelijk balkon op de plaats waar een houten balkon aanwezig was. In de muur bevinden zich nog de hardstenen consoles. Oorspronkelijk werden de erker en het balkon gedragen door geornamenteerde hardstenen dragers. De gevel wordt afgesloten door een hoofdgestel dat is opgebouwd uit een in siermetselwerk (verband) uitgevoerd fries en een gekorniste kroonlijst. De uitkragende delen van deze kroonlijst worden gedragen door gootconsoles in de vorm van trigliefen, waartussen zich metopen bevinden (tweede as rechts) en door gemetselde boogfriezen (vierde en zesde as van rechts), uitgevoerd met geornamenteerde consoles. De kroonlijst wordt in de tweede as van links onderbroken door een dakkapel in de vorm van een Vlaamse trapgevel met voluten aan weerszijden. Een vergelijkbare topgevel bevond zich oorspronkelijk in de tweede as van rechts. In de trapgevel bevindt zich een stolpvenster onder rondboog, omgeven door sierankers. De sobere RECHTER ZIJGEVEL bezit links in de derde bouwlaag een vernieuwd venster. Aan de sobere LINKER ZIJGEVEL bevindt zich over bijna drie bouwlagen een vijfzijdige uitbouw met het trappenhuis van woning nr. 22. In deze uitbouw bevinden zich boven elkaar twee traplichten, waarvan de bovenste is voorzien van glas-in-lood. De asymmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL bestaat uit vier ongelijke assen met in de eerste en derde as achterdeuren. In de gevel zijn verschillende typen vensters toegepast, die de functie van de ruimten in het interieur weerspiegelen. In de tweede en vierde as van rechts grote driedelige (eerste bouwlaag) en zesruits (tweede en derde bouwlaag) vensters voor de keukens en woonvertrekken. In de eerste en derde as T-schuifvensters voor secundaire ruimten zoals de gangen. In het als een rechtafgesloten torenlichaam door de gootlijst heengetrokken trappenhuis (derde as) van woning nr.20 zijn in de twee bovenste bouwlagen rondboogvormig afgesloten tweelingvensters aangebracht, met bovenlichten en een boogtrommel in glas-in-lood (roosvenster). De vensters bezitten bewerkte stijlen en regels als elders en worden aan de bovenzijde afgesloten met segmentbogen voorzien van eenvoudig siermetselwerk. In het dakschild bevinden zich twee eenvoudige dakkapellen. Het INTERIEUR van woning nr.20 is nagenoeg in tact en bevat een indeling met een gedrukte begane grond voorzien van tochtportaal, lange gang met gebogen trap met geornamenteerde trappaal, een bescheiden woonvertrek, archiefruimte en keuken. De eerste verdieping bevat onder andere kamers-en-suite met rijk uitgevoerde stucplafonds. De tweede en zolderverdieping bevatten slaapvertrekken. Het interieur bevat vele oorspronkelijke en waardevolle onderdelen, zoals vrijwel alle oorspronkelijke paneeldeuren, een gang met in marmer uitgevoerde vloer en plinten, tochtdeur met bewerkt glas en in pleisterwerk uitgevoerde casementen op de wanden. Vrijwel alle vertrekken bezitten stucplafonds. Veel vensters zijn uitgevoerd met vensterbanken en binnenluiken. In de woonvertrekken bevinden zich voorts enkele zwart marmeren schouwen. De oorspronkelijke indeling van nr. 22 wijkt iets af van nr. 20 maar heeft een vergelijkbare aankleding. Nr. 22 heeft een afwijkende trappartij en voorts op de eerste verdieping een brede voorkamer met haaks hierop een woonvertrek waarmee het door middel van schuifdeuren kamers-en-suite vormt. In details is de oorspronkelijke structuur en aankleding van deze woning aangetast, zo is in de gang op de begane grond de tochtdeur verdwenen alsmede de marmeren vloer. In verschillende vertrekken zijn de plafonds verlaagd, de oorspronkelijke deuren beplaat en de schoorsteenmantels verwijderd. Onder de verlaagde plafonds bevinden zich vermoedelijk nog de oorspronkelijke plafonds en een ontmantelde schoorsteenmantel is bewaard gebleven. Aanwezig zijn onder andere marmeren plinten en drempels, stucplafonds, geornamenteerde balkconsoles en casementen op de wanden.

Waardering

Dubbel HERENHUIS gebouwd in 1894 naar ontwerp van D. SEMMELINK

-Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld in in- en exterieur van een stedelijk woonhuis uit het einde van de negentiende eeuw in Neo-Renaissancestijl. Het pand valt op vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van de voorgevel, zoals het gevarieerde materiaalgebruik van verblendsteen, hardsteen en geornamenteerde houten elementen, zoals een opvallende erker. De interne structuur van de woningen is grotendeels in tact en kent een kenmerkende opbouw met `bel-etage'. De interieurs bevatten vele oorspronkelijke elementen waaronder rijk uitgevoerde stucplafonds, met marmer beklede gangen en marmeren schoorsteenmantels.

-Het pand is van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de oostelijke straatwand van de Ambtmanstraat in het historische stadscentrum van Tiel. Het pand speelt hier een beeldbepalende rol vanwege de fraaie bewerking van de gevel en het heeft hoge ensemblewaarde in relatie met de belendende monumentale panden, die een verscheidenheid aan negentiende-eeuwse gevels laten zien.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

DOUBLE GENTLEMAN'S HOUSE built in 1894 to the design of the Nijmegen architect D. SEMMELINK (1855-1899) on behalf of the Tiel lawyer and alderman mr. Pieter H.A. Tydeman.

The house is located in the historic centre of Tiel in the eastern streetfront of the Ambtmanstraat. This street is characterised by monumental residential houses, whose current appearance dates predominantly from the 19th century, and of which the Ambtmanshuis (16th century) and the Oud Burger Mannen en Vrouwenhuis (1804) are the best-known.

Architect Semmelink is known especially for residential houses, villas and shop premises in Nijmegen, executed in Eclectic style with predominantly Neo-Renaissance influences. The double residential house on the Ambtmanstraat is likewise characterised by Neo-Renaissance influences, executed here with the yellow facing brick popular in this period. The property is subdivided into two comparable dwellings of each three bays wide and is of the type with a compressed ground floor and a monumental, high 'piano nobile'. Striking is the rich execution of the interior, with stucco ceilings even in the attic rooms (dwelling no. 20). Dwelling no. 20 is still occupied and is found in virtually its original state. Dwelling no. 22 is in use as an office. The layout and furnishing of the interior of this dwelling has been impaired in some respects.

Description

Partially cellared DOUBLE GENTLEMAN'S HOUSE erected on a rectangular ground plan, three storeys and an attic storey high and covered with a flat roof, with a hipped roof at the front and rear. These hips are laid with smoked pantiles and drainage takes place via a moulded and corniced iron gutter at front and rear facade. The facades are erected in red brick (running bond) and have a limestone plinth at the front facade. Within the front facade facing brick, decorative brickwork, ornamental carpentry and natural stone have been applied in Neo-Renaissance style. On the transition between the second and third storey there is a series of ornamental wall anchors. The facades include, among other things, T-sash windows, alongside casement windows and composite windows. All windows are located within moulded frames. At front and rear facades they are surrounded by a border in decorative brickwork in red facing brick, whereby the window openings of the front facade are defined with a border in curved profile brick. The drip mouldings of the windows are predominantly executed in limestone. The asymmetrically arranged FRONT FACADE comprises six axes and consists above the plinth of a base zone which is executed in yellow facing brick with courses in limestone. The base zone is terminated by a limestone drip moulding. In this zone are located in the third and sixth axis the front doors of the dwellings and in the other axes segmental arch-shaped windows with single-ruit casement windows. The window openings are closed at the top by a segmental arch in brickwork with limestone joggled and key stones, whereby the key stones as well as the courses are provided with diamond-headed bosses. The double, segmental arch-shaped panelled doors are furnished with panes with wrought-iron grilles. The second and third storeys are entirely executed in red brick and are articulated by seven sandstone courses. The second and third storeys possess T-sash windows. These are closed with a round arch in red facing brick (second storey) or with a segmental arch (third storey) furnished with a key stone executed in sandstone with diamond-headed boss and an arch drum executed in red and smoked facing brick (decorative bond). In the third storey the segmental arches are executed with a cock's comb. The windows in the first and third axis from the right (second storey) have been replaced within the original frames. In the sixth axis from the right there is a double French door under single-ruit fanlight. In the second axis from the right there is a timber oriel on timber corbels which rest on limestone consoles that project from the wall from the first storey. The oriel is constructed with Neo-Renaissance ornamented styles and rails, filled with windows with leaded glass fanlights. The oriel has a solid lower section furnished with cushion blocks and is terminated at the top with a main cornice and a zinc hipped roof on which there is a balcony with a cast-iron balustrade with scroll-work. The left house has a non-original balcony in the place where a timber balcony was present. In the wall there are still the limestone consoles. Originally the oriel and the balcony were supported by ornamented limestone carriers. The facade is terminated by a main cornice which is constructed from a frieze executed in decorative brickwork (bond) and a corniced cornice. The projecting parts of this cornice are supported by gutter consoles in the form of triglyphs, between which there are metopes (second axis right) and by stepped arched friezes (fourth and sixth axis from the right), executed with ornamented consoles. The cornice is interrupted in the second axis from the left by a dormer in the form of a Flemish stepped gable with volutes on either side. A similar roof gable was originally located in the second axis from the right. In the stepped gable there is a casement window under a round arch, surrounded by ornamental wall anchors. The plain RIGHT SIDE FACADE has on the left in the third storey a renewed window. On the plain LEFT SIDE FACADE there is over almost three storeys a pentagonal projection containing the staircase of dwelling no. 22. In this projection there are located one above the other two flights of stairs, of which the upper one is furnished with leaded glass. The asymmetrically arranged REAR FACADE consists of four unequal axes with rear doors in the first and third axis. The facade employs various types of windows, which reflect the function of the spaces in the interior. In the second and fourth axis from the right large three-part (first storey) and six-pane (second and third storey) windows for the kitchens and living spaces. In the first and third axis T-sash windows for secondary spaces such as corridors. In the staircase (third axis) of dwelling no. 20 drawn up as a straight-closed tower body through the cornice line are in the two upper storeys round-arch-shaped twin windows fitted, with fanlights and an arch drum in leaded glass (rood window). The windows possess worked styles and rails as elsewhere and are closed at the top with segmental arches provided with simple decorative brickwork. In the roof hip there are two simple dormers. The INTERIOR of dwelling no. 20 is virtually intact and contains a layout with a compressed ground floor provided with a draught vestibule, long corridor with a curved staircase with ornamented newel, a modest living space, archive room and kitchen. The first floor contains among other things interconnecting rooms with richly executed stucco ceilings. The second and attic floors contain bedrooms. The interior contains many original and valuable components, such as virtually all original panelled doors, a corridor with marble-executed floor and plinths, draught door with worked glass and casements executed in plasterwork on the walls. Virtually all rooms possess stucco ceilings. Many windows are executed with window sills and interior shutters. In the living spaces there are furthermore some black marble mantels. The original layout of no. 22 differs slightly from no. 20 but has comparable furnishings. No. 22 has a different staircase and furthermore on the first floor a broad front room with at right angles to this a living space with which it forms interconnecting rooms by means of sliding doors. In details the original structure and furnishings of this dwelling have been impaired, thus in the corridor on the ground floor the draught door has disappeared as well as the marble floor. In various rooms the ceilings have been lowered, the original doors boarded and the chimney surrounds removed. Beneath the lowered ceilings the original ceilings presumably still exist and a dismantled chimney surround has been retained. Present are among other things marble plinths and thresholds, stucco ceilings, ornamented beam consoles and casements on the walls.

Evaluation

Double GENTLEMAN'S HOUSE built in 1894 to the design of D. SEMMELINK

-Of architectural-historical value as a good and sound example in interior and exterior of an urban residential house from the end of the nineteenth century in Neo-Renaissance style. The property stands out due to the high-quality aesthetic qualities of the front facade, such as the varied use of materials of facing brick, limestone and ornamented wooden elements, such as a striking oriel. The internal structure of the dwellings is largely intact and has a characteristic layout with 'piano nobile'. The interiors contain many original elements including richly executed stucco ceilings, corridors clad in marble and marble chimney mantels.

-The property is of urban planning value as part of the eastern streetfront of the Ambtmanstraat in the historic city centre of Tiel. The property plays an image-determining role here due to the fine working of the facade and has high ensemble value in relation to the adjoining monumental properties, which show a variety of nineteenth-century facades.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map