Rijksmonumentenregister · Netherlands
Holle Wand
Veessen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1911
- Address
- IJsseldijk 9, 8194 LA Veessen (Heerde 25)
- Place
- Veessen
- Municipality
- Heerde
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.37568, 6.08116
- Monument number
- 520212
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1890 map "09. Wijhe (1890)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BOERDERIJ, genaamd 'DE HOLLE WAND', gebouwd 8 juni 1911 door architect L. Dorst uit Welsum in opdracht van Dhr. H. Maten te Veessen. De boerderij, die zijn agrarische funktie heeft verloren is markant aan de noordzijde van de slingerende dijk langs de IJssel gelegen, zuidwestelijk van de dorpskern van Veessen. De met een opvallend voorhuis uitgeruste boerderij met bijschuur wordt door een tuin, afgezet met haagbeuk, van de dijk gescheiden. Een vrijstaande schuur aan de achterzijde van de boerderij valt evenmin als de tuinaanleg onder de rijksbescherming. Een grindpad ontsluit de boerderij van de onverharde weg die uitkomt op de oostelijk van de boerderij gelegen Kerkstraat en die leidt naar de dorpskern van Veessen.
Omschrijving
De boerderij met aangrenzende bijschuur heeft een samengestelde plattegrond van twee, ten opzichte van elkaar verschoven rechthoeken met de langszijden tegenelkaar. Het forse voorhuis is met een omlopend, afgeplat schilddak gedekt, belegd met (ruitvormige) betonpannen. Het rechter dakschild van het achterhuis is van ondulineplaten voorzien, het linker dakschild is samengesteld uit varianten van (verbeterde) oud Hollandse pannen. Het afgewolfde schilddak van de bijschuur is belegd met onder andere gesmoorde Muldenpannen en rode Romaanse pan. De hoekkepers worden zowel door ronde als driekante gesmoorde kepers gedekt. Op de vier hoeken van het afgeplatte dak komt een lage schoorsteen met ijzeraarden schoorsteenpot voor.
Ter bevordering van de duidelijkheid van de beschrijving worden beide bouwdelen, achtereenvolgens voorhuis en bijschuur los van elkaar beschreven.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL van het voorhuis wordt het meest gekenmerkt door de in het dakschild ingrijpende gepleisterde tweede bouwlaag die met een soort attiek wordt afgesloten. De gevels zijn opgetrokken in baksteen (kruisverband). Alleen de voorgevel bezit in de tweede bouwlaag een gepleisterde verdieping van waaruit zich een gepleisterd fries onder de dakrand van het voorhuis zich voortzet tot boven de voorgevel van de bijschuur. De vijf vensterassen tellende voorgevel bevat links en rechts van de deurpartij twee T-schuiframen met vijftienruits getoogde bovenlichten (kathedraalglas) onder 1½ steens in rode verblendsteen uitgevoerde segmentbogen. De vensters rusten op een natuurstenen plint en sokkel die door een waterlijst wordt beëindigd. De eerste bouwlaag wordt boven versierde muurankers door een band van lekdorpeltegels beëindigd waarna de gepleisterde fries onder de dakgoot volgt. Twee naar voren springende, verticale banden (modern granietpleister) flankeren de in de middenas gestelde deurpartij en rijzen als opzetstuk boven het dak uit, evenals soortgelijke opzetstukken ter weerszijden van de tweede bouwlaag boven de in rode verblendsteen uitgevoerde hoeken, die zijn voorzien van ingehakte versieringen. Alleen de middenas is met een open borstwering afgesloten, de zijkanten zijn van een vanuit de hoeken naar het midden gesloten borstwering voorzien. In het segmentboogvormig afgesloten inpandige portiek bevindt zich de voordeur; in de verdieping (boven het verdwenen balkon) komen dubbele balkondeuren met bovenlichten van het standaardtype voor met ter weerszijden een stolpraam met boven bovenlicht van het standaardtype.
De LINKER ZIJGEVEL bevat vijf vensterassen. Links tegen de hoek met de voorgevel van de bijschuur bevindt zich een kleine toilet(klap)raam. Rechts hiervan komt een moderne deur voor met twaalfruits (4x3) bovenlicht rustend op een van een rolstaaf voorzien kalf. De drie vensters rechts zijn van het type beschreven in de voorgevel. In de fries onder het dak tussen dezelfde bewerkte consoles als in de voorgevel zijn twee gekoppelde zolder valraampjes aanwezig.
De linker zijgevel van het achterhuis vormt de binnenmuur met de aangrenzende bijschuur.
De ACHTERGEVEL van het achterhuis, die haaks op voornoemde gevel staat, bevat in het midden getoogde dubbele deeldeuren onder een 1½ steens strek met een sluitsteen. Aan iedere zijde van de deuren komt een venster van het type kerkraam voor op een gecementeerde dorpel. Links en rechts onder de laag doorgetrokken dakschilden van de zijgevel een staldeurtje onder een 1½ steens strek. Geheel rechts sluit de voorgevel aan op het haaks op de gevel van de bijschuur geplaatste muurgedeelte waarin een identiek als hiervoor beschreven staldeurtje. Tussen beide deurtjes in bevindt zich erboven op het raakvlak van de twee dakschilden van beide schuren een zakgoot. Deze komt uit onder het raampje in de achtergevel van het voorhuis van de bijschuur waar zich het vertrek van de knecht bevond. De RECHTER ZIJGEVEL beslaat die van het voor- en van het achterhuis. De gevel van het voorhuis bevat twee vensters van het type dat reeds bij de beschrijving van de voorgevel aan de orde is geweest. Rechts ter hoogte van het achterhuis een uitgebouwd portiek onder een met schubleien belegd, door gesneden klossen ondersteund schilddakje, dat reikt tot onder de gepleisterde fries van het dak van het voorhuis. Het in grondvlak vierkante portiek is opgetrokken in baksteen en bevat aan twee zijden openingen onder een steense boog (voorzien van een gepleisterde sluitsteen met diamantkop) in rode verblendsteen. Alleen de zijde die in het verlengde ligt van de overgang van voor- en achterhuis is door een blinde muur gesloten. Op het uiteinde hiervan staat een kolom die samen met een kolom tegen de zijgevel en een vrijstaande kolom met afgeronde hoeken het dakje dragen. De naar achter gelegen paneeldeur met kalf is identiek aan die voorkomt in de voorgevel. Het deurkozijn rust op een hardstenen dorpel. In het dakvlak komt een moderne dakkapel voor met gekoppelde stolpramen.
De bijschuur.
De VOORGEVEL van de bijschuur bevat boven de gecementeerde plint links drie moderne ramen met bovenlicht en moderne paneelluiken onder een 1½ steens strek. Alle vensters rusten op een gecementeerde dorpel. Geheel links en rechts gescheiden door een venster op de hoek, een moderne deur met een breed kalf dat evenals de deur in de linker zijgevel van het voorhuis, is voorzien van een rolstaaf. Staafmuurankers geven de verdiepingsvloer aan waarin zich twee gekoppelde zolder draairaampjes bevinden. Geheel rechts grijpt een venster met draairaam in de gepleisterde fries onder de dakrand met gesneden klossen.
De LINKER ZIJGEVEL bezit vier rondboogvormige kantel(dageraad) stalraampjes die door een koppenlaag worden omgord en rusten op betondorpels. Gescheiden van de hoek door een raampje, bevindt zich een getoogd opgeklampt staldeurtje, voorzien van een kraalprofiel, onder een steens boog. Rechts is nog een klein vierkant raampje aanwezig onder een rollaag, rustend op lekdorpeltegels.
De ACHTERGEVEL van de bijschuur bevat twee kleine en een grotere getoogde opgeklampte staldeur onder een steens boog. Drie ossekop stalraampjes worden omgord door een koppenlaag en rusten op een betondorpel.
De RECHTER ZIJGEVEL wordt behalve door twee rondafgesloten vensters van het type gietijzeren stalkerkraam, door in het midden geplaatste dubbele deeldeuren (waarvan de rechter deur een kleiner deurtje bevat) bepaald die tegen de daklijst aansluiten.
Het INTERIEUR bezit grotendeels zijn oorspronkelijke indeling. De centrale gang verdeelt de woning in tweeën. Links een voorkamer, de trap en oorspronkelijk de keuken; rechts van de middenas de kamer en suite met zij-ingang. In de kamer en suite bevinden zich twee geornamenteerde stucplafonds, een marmeren barokke schouw. De paneeldeuren zijn nagenoeg alle bewaard gebleven. In de gang komt een fraaie tegelvloer en perklijst stucplafond voor. De keuken bevat een houten gemarmerde schouw. Het achterhuis met de toegang naar de knechtenkamer is enigszins gewijzigd maar bevat twee ankerbalkgebinten. De deels voor bewoning geschikt gemaakte bijschuur telt drie van deze gebinten op poeren.
Waardering
BOERDERIJ, genaamd DE HOLLE WAND, gebouwd 8 juni 1911 door architect L. Dorst uit Welsum in opdracht van Dhr. H. Maten te Veessen.
- Van architectuurhistorisch waarde als goed voorbeeld van een in hoofdvorm gaaf bewaarde dwarshuis-boerderij met aangrenzende schuur. Het voorhuis is van een bijzonder type en bezit stedelijke allure vanwege zijn omvang, voorname voorgevel en middels een uitgebouwd portiek geaccentueerde zij-ingang.
- Van stedenbouwkundig waarde vanwege de vrije ligging in het landschap aan de teen van de slingerende dijk langs de IJssel en speelt daarin een beeldbepalende rol.
- Van cultuurhistorische waarde vanwege de oorsprong van de boerderij daterend uit 1911. De verschijningsvorm van met name het voorhuis getuigt van een oriëntatie, zowel in vorm als in status, op de stedelijke architectuur van die tijd.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
FARM, named 'DE HOLLE WAND', built 8 June 1911 by architect L. Dorst from Welsum on behalf of Mr. H. Maten at Veessen. The farm, which has lost its agricultural function, is strikingly situated on the northern side of the meandering dike along the IJssel, south-west of the village centre of Veessen. The farm, equipped with a striking front house with an adjoining outbuilding, is separated from the dike by a garden, bordered with hornbeam. A detached barn on the rear of the farm, as well as the garden layout, does not fall under national monument protection. A gravel path provides access to the farm from the unmade road which leads to Kerkstraat, situated east of the farm, and which leads to the village centre of Veessen.
Description
The farm with adjoining outbuilding has a composite ground plan of two rectangles offset in relation to each other with their long sides facing each other. The substantial front house is covered with a hipped roof with mitered edges, covered with (diamond-shaped) concrete tiles. The right roof slope of the rear house is provided with corrugated asbestos sheets, the left roof slope is composed of variants of (improved) old Dutch tiles. The half-hipped roof of the outbuilding is covered with, among other things, smoked Mulden tiles and red Roman tile. The corner rafters are covered both by round and triangular smoked rafters. On the four corners of the mitered roof there is a low chimney with earthenware chimney pot.
For the sake of clarity of the description, both building sections are described separately, successively the front house and the outbuilding.
The symmetrically arranged FRONT FACADE of the front house is most characterized by the plastered second storey that cuts into the roof slope and which is finished with a kind of attic. The facades are built in brick (cross bond). Only the front facade has a plastered storey in the second storey, from which a plastered frieze beneath the roof edge of the front house continues to above the front facade of the outbuilding. The front facade, counting five window bays, contains to the left and right of the door unit two sash windows with fifteen-paned arched fanlights (cathedral glass) under segmental arches executed in 1½ bricks of red facing brick. The windows rest on a natural stone plinth and base which is finished with a drip moulding. The first storey is finished above decorated wall anchors by a band of drainage tiles, after which the plastered frieze beneath the roof gutter follows. Two projecting, vertical bands (modern granite plaster) flank the door unit placed in the central axis and rise as a finial above the roof, as do similar finials on either side of the second storey above the corners executed in red facing brick, which are provided with carved decorations. Only the central axis is finished with an open parapet, the sides are provided with a parapet which closes from the corners towards the middle. In the segmental arch-shaped internal porch is the front door; on the storey above (above the vanished balcony) there are double balcony doors with fanlights of the standard type with on either side a casement window with above a fanlight of the standard type.
The LEFT SIDE FACADE contains five window bays. To the left at the corner with the front facade of the outbuilding there is a small toilet (hinged) window. To the right of this there is a modern door with twelve-paned (4x3) fanlight resting on a frame provided with a roller bolt. The three windows to the right are of the type described on the front facade. In the frieze beneath the roof between the same worked brackets as on the front facade there are two coupled attic drop windows.
The left side facade of the rear house forms the internal wall with the adjoining outbuilding.
The REAR FACADE of the rear house, which stands at right angles to the aforementioned facade, contains in the middle arched double half-doors under a 1½ brick stretch with a keystone. On either side of the doors there is a window of the church window type on a cemented sill. To the left and right below the continuous roof slopes of the side facade there is a small stable door under a 1½ brick stretch. Far to the right the front facade adjoins the wall section placed at right angles to the facade of the outbuilding, in which an identical small stable door as previously described. Between the two doors above it, on the junction of the two roof slopes of both barns, there is a valley gutter. This emerges below the window in the rear facade of the front part of the outbuilding where the servant's quarters were located. The RIGHT SIDE FACADE covers that of the front and rear house. The facade of the front house contains two windows of the type already mentioned in the description of the front facade. To the right at the height of the rear house a projecting porch under a hipped roof covered with split slates and supported by carved brackets, which extends to below the plastered frieze of the roof of the front house. The square porch in plan is built in brick and contains openings on two sides under a brick arch (provided with a plastered keystone with diamond head) in red facing brick. Only the side which is in line with the transition of front and rear house is closed by a blank wall. On the end of this stands a column which, together with a column against the side facade and a free-standing column with rounded corners, supports the roof. The rear-facing panelled door with frame is identical to that found on the front facade. The door frame rests on a hardstone sill. In the roof plane there is a modern dormer with coupled casement windows.
The outbuilding.
The FRONT FACADE of the outbuilding contains above the cemented plinth on the left three modern windows with fanlight and modern panel shutters under a 1½ brick stretch. All windows rest on a cemented sill. Far to the left and right separated by a window on the corner, a modern door with a wide frame which, like the door in the left side facade of the front house, is provided with a roller bolt. Staff wall anchors indicate the floor of the storey in which there are two coupled attic swing windows. Far to the right a window with casement window cuts into the plastered frieze beneath the roof edge with carved brackets.
The LEFT SIDE FACADE has four round-arch hinged (dawn) stable windows which are girt by a brick course and rest on concrete sills. Separated from the corner by a window, there is an arched clamped stable door, provided with a bead moulding, under a brick arch. To the right there is still a small square window under a roller course, resting on drainage tiles.
The REAR FACADE of the outbuilding contains two small and one larger arched clamped stable door under a brick arch. Three ox-head stable windows are girt by a brick course and rest on a concrete sill.
The RIGHT SIDE FACADE is determined, besides two round-finished windows of the cast-iron stable church window type, by double half-doors placed in the middle (of which the right door contains a smaller door) which adjoin the roof line.
The INTERIOR largely retains its original layout. The central corridor divides the dwelling in two. To the left a front room, the stairs and originally the kitchen; to the right of the central axis the connecting room with side entrance. In the connecting room there are two ornamental plaster ceilings, a marble baroque chimney piece. The panelled doors have been almost entirely preserved. In the corridor there is a fine tiled floor and a ceiling frieze in stucco plaster. The kitchen contains a wooden marbled chimney piece. The rear house with access to the servant's quarters is somewhat altered but contains two anchor beam trusses. The outbuilding, partly converted for dwelling, has three of these trusses on posts.
Valuation
FARM, named DE HOLLE WAND, built 8 June 1911 by architect L. Dorst from Welsum on behalf of Mr. H. Maten at Veessen.
- Of architectural historical value as a good example of a cross-house farm with adjoining barn, well preserved in its essential form. The front house is of a special type and possesses urban character by virtue of its size, distinguished front facade and side entrance emphasized by means of a projecting porch.
- Of urban planning value owing to its free setting in the landscape at the foot of the meandering dike along the IJssel and plays a defining role in it.
- Of cultural historical value owing to the origin of the farm dating from 1911. The appearance of the front house in particular testifies to an orientation, both in form and in status, towards the urban architecture of that time.
Nearby in the register
- Woonhuis, IJsseldijk 33Woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Kerkstraat 19Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Het KloosterBoerderijunder 1 mi
- Molen, IJsseldijk 24Industrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.